عقبنشینی خزر
کاهش تراز آب دریای خزر و نمایان شدن اراضی جدید در سواحل شمالی، زنگ خطر را به صدا درآورده است
مجید جباری | روزنامهنگار
کاهش سطح آب دریای خزر در سالهای اخیر، بهویژه در بخشهای کمعمق شمالی و شمالشرقی، نگرانی درباره آینده این پهنه آبی را افزایش داده است. در قزاقستان، عقبنشینی آب به نمایان شدن جزایری منجر شده است که پیشتر زیر آب بودند. در ایران نیز آثار پسروی در بخشهایی از سواحل ازجمله میانکاله قابل مشاهده است.
اراضی جدید خزر، اموال عمومی است

معاون محیطزیست طبیعی ادارهکل حفاظت محیطزیست مازندران تغییرات اقلیمی، افزایش دما و کاهش بارندگی را از عوامل مؤثر بر پسروی خزر معرفی میکند. روحالله اسماعیلی در گفتوگو با همشهری توضیح میدهد:« بررسی روند تغییرات اقلیمی در دورههای بلندمدت نشان میدهد میانگین دما در حوزه دریای خزر حدود 5/1 درجه افزایش یافته است.» او با اشاره به نمایان شدن اراضی جدید در پی پسروی آب دریا میگوید:
« این زمینها در زمره انفال و اموال عمومی قرار میگیرند و باید از تصرف آنها جلوگیری شود. شورای حفظ حقوق بیتالمال مازندران مصوبهای داشته که براساس آن، ادارهکل منابع طبیعی باید با همکاری ادارهکل ثبت اسناد و املاک استان، برای صدور اسناد این اراضی به نام دولت اقدام کند. مصوبه شورایعالی حفاظت محیطزیست نیز بر ضرورت حفاظت از این اراضی و جلوگیری از تصرف آنها تأکید دارد.» اسماعیلی با بیان اینکه آمار دقیقی از مساحت اراضی خارجشده از آب وجود ندارد، توضیح میدهد: « برای تعیین مساحت آنها باید اطلاعات مربوط به تراز آب و خط حریم ۶۰متری دریا بررسی شود. بهگفته این مدیر محیطزیستی مازندران، لایروبی از اقداماتی است که برای حفظ دسترسی آب به بنادر و جلوگیری از اختلال در تردد کشتیها مورد توجه قرار دارد. با این حال، ادامه روند کاهش تراز آب، برنامهریزی بلندمدت برای کاهش آسیب به زیرساختهای بندری را ضروری میکند.»
کاهش تراز آب خزر ادامه دارد

معاون اسبق محیطزیست دریایی سازمان حفاظت محیطزیست با بیان اینکه نبود برنامهریزی برای سازگاری با این تغییرات، مدیریت پیامدهای آن را دشوار کرده است به همشهری میگوید: « از سال۱۳۹۵ به بعد، روند کاهش سطح آب ادامه پیدا کرده است. در سالهای اخیر ارقام ۹ تا ۱۱سانتیمتر نیز مطرح شده است. نوسانات خزر در بلندمدت ادامه خواهد داشت، اما مسئله اصلی این است که برای همزیستی با این تغییرات طبیعی و مدیریت پیامدهای آن، آمادگی کافی وجود ندارد.»پروین فرشچی احتمال دستاندازی به اراضی تازهنمایانشده را از نگرانیها میداند و میگوید:«با عقبنشینی آب ممکن است تصور شود که زمینهای بیشتری برای ساختوساز در دسترس قرار گرفتهاند درحالیکه این اراضی به مدیریت و حفاظت نیاز دارند و در نبود نظارت مؤثر، احتمال تصرف آنها وجود دارد.»
او با اشاره به ضرورت همکاری کشورهای ساحلی برای مدیریت پیامدهای کاهش تراز آب خزر میگوید: «کنوانسیون تهران بهعنوان چارچوب همکاری محیطزیستی 5کشور ساحلی، ظرفیت مهمی برای هماهنگی منطقهای دارد، اما روند پیشبرد توافقها و برنامههای مشترک در سالهای اخیر کند بوده است.» فرشچی پیشنهاد میکند کشورهای ساحلی در گام نخست، مناطق حساس در برابر پسروی آب را شناسایی کنند و با تبادل اطلاعات، نقشهای از میزان آسیبپذیری مناطق ساحلی تهیه شود.
پروین فرشچی، معاون اسبق محیطزیست دریایی :
نوسانات خزر در بلندمدت ادامه خواهد داشت، اما مسئله اصلی این است که برای همزیستی با این تغییرات طبیعی و مدیریت پیامدهای آن، آمادگی کافی وجود ندارد