محسن مهدیان؛ مدیرمسئول
تابهحال به این دقت کردهاید که پربسامدترین آیه قرآن در سخنان و بیانات امام خمینی کدام است؟ در بیانات امام شهید کدام؟ این تفاوت برای چیست؟ چه تفاوتی با دوران امام سوم انقلاب دارد؟
حسب پژوهشهایی که صورت گرفته، پربسامدترین آیه در بیانات امام خمینی، آیه ۴۶ سوره سبأ است:
قُلْ إِنَّمَا أَعِظُکمْ بِوَاحِدَه أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَی وَ فُرَادَی
جالب اینکه از سال۱۳۲۰ تا پایان عمر شریفشان به این آیه استناد میکردند.
اما محوریترین آیه در سخنان راهبردی امام شهید چه بود؟
آیه ۴۰ سوره حج:
وَلَینْصُرَنَّالله مَنْ ینْصُرُهُ إِنَّالله لَقَوِی عَزِیزٌ
و آیه ۷ سوره محمد(ص):
یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ تَنْصُرُواالله ینْصُرْکمْ وَیثَبِّتْ أَقْدَامَکمْ
اما چرا؟ تفاوت این دو چیست؟
احتمالا شما هم معتقدید اینکه یک آیه در بیانات امام جامعه بسامد بیشتری دارد، نشانهای است از اینکه دوران، دوران تفوق آن آیه است. اما تفاوت از کجاست؟
دوران امام، دوران قیام برای برهمزدن نظم موجود و تأسیس نظمی جدید بود. اما دوران امام شهید، دوران استمرار مجاهدت، تثبیت نظام تأسیسشده و عبور از تهدیدها با اتکا به نصرت الهی بود.
پس میتوان گفت امام، منطق تأسیس انقلاب را از قرآن استخراج کرد؛ رهبری، منطق تثبیت و استمرار آن را؛ یکی موتور محرکه انقلاب و دیگری حفظ و استقامت انقلاب با اتکا به نصرت الهی.
طبیعی است که دوران دوم سختتر است. چرا؟ چون دشواری تأسیس در برخاستن است و دشواری تثبیت در برپا ماندن و استقامت در مقابل دشمن داخلی و بیرونی.
امام خمینی همان ابتدای انقلاب، در ۴ خرداد ۵۸، میفرمایند استقامت بهدنبال قیام است. بعد به آیه ۱۱۲ سوره هود برای استقامت اشاره میکنند:
فَاسْتَقِمْ کمَا أُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَک
و سپس میفرمایند این آیه پیامبر را پیر کرد. این نشان از سختی استقامت دارد. بعدها در ۸ دی۵۹ میفرمایند: «استقامت در امر، از خود امر مشکلتر است.»
حالا آدم معنای سختیهایی را که امام شهید برای ما کشیدند، بهتر میفهمد. بگذریم.
اما آیه مؤثر در روزگار امام سوم جامعه چیست؟ کدام آیه در بیانات امام سوم و این روزها بیشتر بروز و ظهور دارد؟
اول به سرود همهگیر یک سال گذشته توجه کنید: «باید برخاست». این همان شعاری است که محور تشییع هم قرار گرفت. الحق که همه شعارهای این روزها حول همین مفهوم است. بازگشت به آیه قیام یا همان آیه ۴۶ سوره سبأ.
آیتالله خامنهای در پیام ۱۴ خرداد و سالگرد ارتحال امام، دقیقا با همین آیه شروع میکنند.
اما چرا باید این آیه مجددا مورد توجه قرار بگیرد؟
حرف بسیار است، اما اجازه دهید به یک قاعده سلوکی اشاره کنیم. آنچه در سلوک فردی گفته میشود، در سلوک اجتماعی نیز قابل انطباق است. به همین دلیل است که امام خمینی در ۱۷مهر۵۹ به آیه ۴۶ سوره سبأ و کتاب عرفانی «منازل السائرین» اشاره میکنند و میفرمایند: «اول منزل سلوک، یقظه است؛ یعنی بیداری.» و قیام مردم را گام اول سلوک میدانند.
مطابق مراحل سلوکی، تثبیت انقلاب مربوط به کدام مرحله سلوکی است؟ «مقام»؛ یعنی تثبیت حال.
و حالا سؤال اصلی این است که قیام دوباره پس از تثبیت چیست؟
اینجا امام خمینی در ۱۷مهر۵۹ میفرمایند یک قیام از خواب داریم و یک قیام بعد از بیداری. ما در مرحله قیام بعد از بیداری هستیم.
اهل سلوک میگویند وقتی انسان مراحل سلوکی را طی کرد و رشد یافت، مجددا به نقطه قبل بازمیگردد، اما دیگر انسان قبلی نیست. او حالا دیگران را هم با خود بالا میبرد. در عرفان امام، این همان «صحو بعد از محو» یا «بقا بعد از فنا» است. بعثت در این نقطه است.
برای همین است که در ادبیات امام سوم جامعه، تمدنسازی بسیار قابل توجه است.
اینجاست که قیام دوم یا همان حرکت تمدنساز متولد میشود؛ یعنی انسان پختهشده و سیستمی که به ثبات رسیده، عزم خود را جزم میکند تا نهفقط خودش که نظام اجتماعی، علمی و فرهنگی جهان اطرافش را براساس ارزشهای الهی بازتولید کند.
ابرقدرتی ایران هم باید در همین نقطه شکل میگرفت تا موتور محرکه رشد در ابعاد جهانی شود. حالا پیام امام جامعه به نخبگان و تأکید بر رشد علمی و غیره را هم از این منظر تحلیل کنید.
زیبا نیست؟
سه شنبه 26 آبان 1405
کد مطلب :
284894
لینک کوتاه :
newspaper.hamshahrionline.ir/oQJj3
+
-
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به روزنامه همشهری می باشد . ذکر مطالب با درج منبع مجاز است .
Copyright 2021 . All Rights Reserved