روز سلطنت زنان
بخش مهمی از موفقیتهای جواد انصافی مدیون همراهی صمیمی و علمی همسرش، فروغ یزدان، است که در تمام این سالها در کنار او قلم زده و آفریده است. انصافی میگوید: ما در سال۱۳۵۹ ازدواج کردیم. آشناییمان به سال۱۳۵۸ در باغ فردوس شمیران و کلاسهای سرکار خانم خدیجه کیا برمیگردد. همسرم، فروغ یزدان، طراح لباس، عروسکساز، طراح صحنه و یار همیشگی من در تمام پژوهشهاست.
ما تاکنون ۱۲کتاب پژوهشی ارزشمند درباره آیینهای نوروزی، شب یلدا، نمایشهای زنان و فرهنگ عامه منتشر کردهایم. این روزها به اتفاق همسرم درباره موضوع «اسفندگان» پژوهش میکنیم. اسفندماه، اساسا ماهی زنانه است. ما در گذشته چیزی به نام حکومت زنان در اسفندماه داشتیم؛ سنتی بسیار جالب که در برخی مناطق مثل روستای اسک در جاده هراز و در برخی جاها حتی در اردیبهشتماه برقرار بوده. اما اصل قضیه، حکومت زنان در اسفندماه است. در آن 3روز، هیچ مردی حق نداشت بیرون بیاید و مردها در خانه میماندند، خانهداری میکردند و همه کارهای خانه را به دوش میکشیدند. بهنظر من، زیباترین فلسفه این رسم، قدردانستن متقابل زن و مرد بوده است. مردها در آن 3روز میفهمیدند که چقدر کار خانه سخت است همزمان آشپزیکردن، بچهداری و جاروکردن خانه. از آن طرف، زنها هم متوجه میشدند که مثلا فلان کار سنگین چقدر طاقتفرساست.
یک رسم زیبای دیگر در این روزها، مردگیران یا مزدگیران بود؛ روز بهخصوصی که شبیه آن در فرهنگهای دیگر هم دیده میشود. در این روز مردان برای زنان هدیه میخریدند و از آنان قدردانی میکردند. همچنین در این روز، زنها میتوانستند از شخصی که به آن علاقه داشتند حتی خواستگاری کنند و به خانوادهشان با صراحت میگفتند: من فلانی را میخواهم. همه، حتی بزرگترها، به این روز احترام میگذاشتند. اگر دختری کسی را درنظر داشت صبر میکرد تا روز اسفندگان برسد.»