نام برخی محلهها و گذرهای تهران گره خورده با داستانهای پرمهر انسانهایی است که مرام پهلوانی و دل پاک را به اوج رساندند. حکایت لوطی صالح از همین جنس است که جواد انصافی با پژوهشهایی که درباره این شخص انجام داده برایمان روایت میکند: «لوطی صالح نخستین مطرب و سیاهبازی بود که در دوره قاجار همراه آقامحمدخان از شیراز به تهران آمد و نمایشهای شادیآور را در پایتخت جا انداخت.
مردم گاهی لوطیها را با پهلوانان اشتباه میگیرند، اما درواقع لوطیها هنرمندان مردمی زمانه خود بودند. روایت است در سالی که تهران دچار خشکسالی عجیبی شده بود، مردی تشنه به کوچه محل زندگی او میآید و صالح به او آب میدهد. مرد وقتی او را میشناسد، طعنه میزند که اینهمه نماز استسقا خواندند باران نیامد، تو که مطربی برایمان باران بخواه. لوطی صالح دلش میشکند، دوده بهصورت میمالد، دایرهزنگی را برمیدارد و زمزمهکنان به سمت ری راه میافتد و میزند و میخواند: یا رب تو بده باران / از بهرِ گنهکاران
به حوالی کارخانه سیمان تهران که میرسد از شدت باران، جویها پر از آب میشود. لوطی هم برای دوری از ریا و شهرت، همان شب تهران را ترک میکند و سالها بعد کفشدار حرم امامحسین(ع) میشود. گذر لوطی صالح در بازار تهران تا ابد یادگار معرفت و اخلاص همین هنرمند مردمی است.» او در ادامه صحبت، به شروع فعالیتش در عرصه نمایش اشاره میکند: «ورود من به عرصه هنر و تئاتر بهصورت حرفهای از سال۱۳۵۰ و از طریق کلوپ اسدی تجریش کلید خورد، اما ریشه آموزشهای من به کلاسهای زندهیاد استاد مهدی مهرتاش در لالهزار برمیگردد. استاد مهرتاش در «تئاتر جامعه باربد» کلاسهای رایگان برگزار میکرد و به عشق هنر، آواز، موسیقی و بازیگری را به جوانترها آموزش میداد. او پایهگذار اپرت فارسی بود و نگاه بسیار عمیقی به اصالت هنرهای نمایشی ایرانی داشت. در آن کلاسها یاد گرفتیم که تئاتر فقط سرگرمی نیست، بلکه ابزاری برای تعالی فرهنگ و پالایش روح جامعه است. من از سال۱۳۵۴ برای نخستین بار لباس سیاه پوشیدم و وارد دنیای سیاهبازی شدم و برای نخستینبار سیاهزن را روی صحنه آوردم تا ساختار نمایشی کاملتر شود.»
حکایت مطرب عارف
در همینه زمینه :