گپ
5اثر ایرانی در فهرست زمین‌شناختی جهان
زهرا رفیعی؛ روزنامه‌نگار
با ثبت 2 اثر جدید از ایران در فهرست جهانی میراث زمین‌شناختی اتحادیه بین‌المللی علوم زمین، شمار سایت‌های ایرانی این فهرست به 5 مورد رسید. اما این عنوان جهانی چه اعتباری و چه تفاوتی با ثبت در فهرست‌های یونسکو دارد. علیرضا امری‌کاظمی، رئیس شبکه ژئوپارک‌های جهانی ایران در گفت‌وگو با همشهری در این‌باره توضیح می‌دهد.
فهرست 100 سایت برتر میراث زمین‌شناختی جهان چیست و چه جایگاهی دارد؟
این فهرست را اتحادیه بین‌المللی علوم زمین (IUGS) منتشر می‌کند. IUGS یکی از بزرگ‌ترین سازمان‌های علمی جهان است و ۷۴ کشور عضو فعال دارد. این فهرست رتبه‌بندی نیست و خود IUGS هم از عنوان «برتر» استفاده نمی‌کند. سایت‌های این فهرست مکان‌هایی هستند که بیشترین ارزش علمی را دارند و در دنیا مرجع شناخت یک پدیده یا فرایند زمین‌شناختی هستند، یا در تاریخ علم زمین‌شناسی نقش مهمی داشته‌اند.
دماوند چه ویژگی زمین‌شناختی دارد که آن را در مقیاس جهانی به یک پدیده شاخص تبدیل کرده است؟
دماوند با ۵۶۱۰ متر ارتفاع بلندترین قله خاورمیانه و بزرگ‌ترین آتشفشان چینه‌ای شناخته‌شده در میانه یک قاره و اهمیت اصلی آن در جایگاه زمین‌ساختی‌اش است. در‌محیطی مثل البرز، فعالیت آتشفشانی معمولا کوتاه و کوچک است. اما دماوند حدود 8/1 میلیون سال فعال بوده و جوان‌ترین فوران‌هایش به حدود۷۳۰۰ سال پیش برمی‌گردد. ویژگی کمیاب دیگرآن این است که پس از حدود ۲۰۰هزارسال توقف، دوباره فعال شده و مخروط تازه‌ای کنار مخروط قدیمی‌ساخته و فرسایش عمیق در دامنه‌های شرقی و شمالی، بخش‌های‌قدیمی‌آتشفشان و هسته درونی‌آن رانمایان کرده است.
در این دوره سایت دیگری هم از ایران ثبت شده است؟
بله. در همین دوره زمین‌لغزه سیمره هم با شماره ۲۹۳ در فهرست IUGS قرار گرفت. سیمره در جنوب‌غرب ایران و در دامنه شمال‌شرقی تاقدیس کبیرکوه در زاگرس قرار دارد. حدود ۱۰ هزار سال پیش، بخش بزرگی از این دامنه فروریخت. حجم آوارها حدود ۴۴کیلومترمکعب برآورد شده و همین امر سیمره را به بزرگ‌ترین زمین‌لغزه غیرآتشفشانی شناخته‌شده در خشکی‌های زمین تبدیل کرده است. آوارها تا ۱۹کیلومتر پیش رفتند، 2 دره را پر کردند و با بستن رودخانه‌ها دریاچه‌های بزرگی ساختند. پژوهشگران سیمره را با زمین‌لغزه‌های غول‌آسای مریخ مقایسه می‌کنند.
در همینه زمینه :
