قیمت فانتزی برای نان فانتزی

احمد میرخدایی | روزنامه‌نگار

بازار نان‌های صنعتی و فانتزی درحالی با احتمال افزایش دوباره قیمت‌ها روبه‌رو شده که تغییر در شیوه تأمین آرد و رشد هزینه مواداولیه، فشار تازه‌ای بر تولیدکنندگان این محصولات وارد کرده است و همه طالب جهش قیمت محصول خود هستند.‌‌
قیمت جدید آرد برای بخش صنف و صنعت تعیین شده و در شرف ابلاغ است. ‌اتحاد صنف نان‌های حجیم و نیمه‌حجیم تهران بر مبنای افزایش 150درصدی نرخ آرد، قیمت انواع نان فانتزی را55 درصد افزایش داده‌است.برای مثال نان‌همبرگری به 45 هزارتومان و نان باگت معمولی به 70 هزار تومان افزایش یافته است.

انتقال هزینه جدید به مصرف‌کننده
افزایش قیمت نان‌های صنعتی صرفا یک تغییر در برچسب قیمت محصول نیست، انعکاسی از تغییر سیاست‌های تأمین آرد و هزینه تولید است که هر بار هزینه‌های تازه‌ای به مصرف‌کننده منتقل می‌کند. در ماه‌های گذشته، بحث گرانی نان سنتی و یارانه‌ای مطرح بود و حالا این بحث به حوزه نان‌های صنف و صنعت رسیده است.‌خبرها از نهایی شدن افزایش حدود 5/2 برابری نرخ آرد صنف و صنعت حکایت دارد اما این موضوع هنوز به‌صورت رسمی ابلاغ نشده است. با توجه به هزینه‌های سنگینی که در ماه‌های اخیر به تولیدکنندگان تحمیل شده، افزایش 150درصدی نرخ آرد می‌تواند گرانی کم‌سابقه‌ای برای نان صنعتی رقم بزند، حتی اگر تولیدکنندگان اجازه نداشته باشند برای جبران هزینه‌های خود چیزی روی قیمت بگذارند.‌آرد مهم‌ترین نهاده تولید نان است و تغییر قیمت آن، به‌ویژه در واحدهایی که از آرد غیریارانه‌ای استفاده می‌کنند، مستقیما بر هزینه تمام‌شده اثر می‌گذارد. نان‌های فانتزی، باگت، همبرگری، شیرمال و دیگر محصولات حجیم و نیمه‌حجیم در کنار نان‌های صنعتی بسته‌بندی‌شده، ازجمله محصولاتی هستند که افزایش هزینه آرد می‌تواند قیمت آنها را تحت‌تأثیر قرار دهد.

تجربه گرانی‌های سال‌های گذشته
در اردیبهشت ۱۴۰۱، همزمان با تغییر سیاست تأمین آرد صنف و صنعت، با جهش قیمت آرد مصرفی نانوایی‌های فانتزی قیمت نهایی محصولات نیز تا 200درصد افزایش یافت. در سال‌های ۱۴۰۲ و 1403با توجه به ثبات سیاست‌های توزیع آرد، قیمت نان‌های فانتزی دچار جهش غیرمترقبه نشد اما در سال 1404ورق برگشت و قیمت نان صنعتی بیش از 2 برابر افزایش یافت.‌حالا اما از یک‌سو گندمکاران خواستار افزایش قیمت خرید تضمینی گندم برای جبران هزینه‌ها هستند و از سوی دیگر دولت منابع کافی برای افزایش قیمت گندم و ثابت نگهداشتن قیمت آرد ندارد. در این وضعیت دولت ناچار است بخشی از هزینه‌ها را به زنجیره مصرف انتقال دهد و بالا بردن 150درصدی قیمت آرد صنعتی یا به‌عبارتی کاهش یارانه این بخش یکی از اقدامات است.‌نتیجه این اتفاق، رسیدن قیمت هر کیلو آرد صنف و صنعت از 23هزار و 800تومان به 60هزار تومان است که عملا به درآمد بالاتر دولت از محل فروش آرد و افزایش هزینه مصرف‌کننده از محل خرید نان صنعتی منجر خواهد شد.

‌طعم جدید برای غذای خانواده
نان‌های فانتزی و صنعتی اگرچه در گروه نان‌های یارانه‌ای سنتی قرار نمی‌گیرند، بخشی از خرید روزمره خانوارها و مواداولیه مورد استفاده در رستوران‌ها، ساندویچی‌ها و مراکز تهیه غذا را تشکیل می‌دهند. افزایش قیمت این محصولات علاوه بر هزینه مستقیم خانوار می‌تواند هزینه تهیه ساندویچ و سایر غذاهای آماده را نیز بالا ببرد.
از سوی دیگر، انتقال کامل افزایش هزینه آرد به قیمت نهایی برای همه تولیدکنندگان امکان‌پذیر نیست. کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان ممکن است تقاضا برای محصولات گران‌تر را محدود کند و حاشیه سود واحدهایی را که با هزینه‌های بالاتر فعالیت می‌کنند تحت‌فشار قرار دهد و تولیدکننده ناچار به افزایش دوباره قیمت‌ها شود.‌در چنین شرایطی، تعیین‌تکلیف شیوه تأمین آرد، اعلام شفاف نرخ‌های جدید و مشخص شدن دامنه تغییر قیمت‌ها اهمیت دارد. تا زمانی که نرخ‌های رسمی و جزئیات اجرای تصمیم‌های جدید اعلام نشود، نمی‌توان از افزایش یکسان قیمت تمام نان‌های صنعتی و فانتزی سخن گفت اما نشانه‌های موجود حاکی از آن است که افزایش هزینه نهاده اصلی تولید، بار دیگر این بازار را در معرض گرانی قرار داده است.