نقشه ایران برای مهار ال‌نینو

‌سیده زهرا عباسی| روزنامه نگار

در پاییز و زمستان که پیش‌بینی‌ها از احتمال بارش‌های فراتر از نرمال حکایت دارد، خطر سیلاب‌های ناگهانی بار دیگر به یکی از نگرانی‌های جدی تبدیل شده است.
 احد وظیفه، مدیر مرکز ملی اقلیم و مدیریت خشکسالی، هفته گذشته درگفت‌وگو با «پارک‌وی» همشهری، درباره نسبت ال‌نینو با بارش‌های ایران و نقش مداخلات انسانی در تشدید سیلاب‌ها توضیح داد؛ موضوعی که در گفت‌وگوی این هفته «پارک وی» با امید محترمی، سخنگوی سازمان مدیریت بحران، از زاویه آمادگی دستگاه‌ها، اقدامات پیشگیرانه و مسئولیت مدیران در برابر خسارت‌های احتمالی دنبال شد.

چند نقطه  احتمال سیلاب پرخطر دارد؟
سخنگوی سازمان مدیریت بحران با تأکید بر اینکه در زمان سیلاب حتی یک جدول انتقال آب پاکسازی نشده در یک کوچه بدون رسیدگی می‌تواند تبدیل به کانون خطر شود، گفت: به‌صورت کلی 145هزار کیلومتر رودخانه فصلی و دائمی در کشور وجود دارد که از این میزان، 3500کیلومتر در مناطق شهری و 7300کیلومتر در مناطق روستایی هستند. ۶۰ تا ۷۰ هزار کیلومتر از این آمار جزو کانون‌های در معرض خطر رودخانه‌ای محسوب می‌شوند، اما در بخش کانون پر خطر که می‌تواند جان انسان‌ها را به خطر بیندازد، ۹۸۰۰ سازه فاقد آب‌گذری مشخص شده است؛ یعنی جایی که رودخانه ما با پل، جاده یا یک محور تقاطع پیدا می‌کند.‌امید محترمی با بیان اینکه طی 3-2سال اخیر، ۱۲۰۰ مورد از این نقاط اصلاح شده‌اند، افزود: در رودخانه، بالازدگی آب مساوی با به‌خطر افتادن جان مردم است.‌او لایروبی رودخانه‌ها را هم یک فرایند پویا دانست که باید به‌صورت مستمر، هر ساله انجام شود و اظهار کرد: امسال هم که احتمال وقوع ال‌نینو را داشتیم، به‌صورت ویژه با دستگاه‌های مسئول اقدام کردیم.

پیشگیری از خسارت‌های سیل 
پیشگیری، کم‌هزینه‌تر از جبران خسارت است؛ امید محترمی با تأیید این موضوع گفت: هر یک ریالی که در حوزه پیشگیری هزینه شود، از ۸ تا ۱۰ ریال در حوزه بازسازی جلوگیری می‌کند. این یک استاندارد پذیرفته شده در کل دنیاست.‌او با بیان اینکه سالانه پروژه‌های مختلفی در حوزه پیشگیری دنبال می‌شود، افزود: در 4-3سال گذشته، نزدیک به 1200سازه فاقد آب‌گذری یا دارای آب‌گذری ضعیف اصلاح شد که عدد بزرگی است.
‌سخنگوی سازمان مدیریت بحران با بیان اینکه حدود ۴۱ همت از منابع اعتباری سازمان مدیریت بحران به حوزه پیشگیری اختصاص یافته است، اظهار کرد: ماده۱۶ قانون مدیریت بحران، ما را مکلف کرده است که در این زمینه اقدام ‌کنیم و رویکرد مجموعه مدیریت بحران در سطح کشور هم به این سمت است.
‌او ‌توضیح داد که سازمان مدیریت بحران یک دستگاه هماهنگ‌کننده بین همه سازمان‌ها و وزارتخانه‌هاست؛ خودش کار اجرایی انجام نمی‌دهد و یک دستگاه حاکمیتی است که به‌عنوان یک حلقه وصل بین وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها باید اقدام و انسجام‌بخشی‌ کند و در زمان حادثه، هدایت سازمان‌ها را به‌عهده داشته باشد.

مکث
آمادگی ۳۲ هزار تیم در حوزه مدیریت بحران 
امسال با  ال‌نینو  بهتر از تجربه‌های قبلی‌ برخورد می‌کنیم؟ سخنگوی سازمان مدیریت بحران در پاسخ به این سؤال، ابتدا تأکید کرد که ال‌نینو با وجود 20هزار کیلومتر فاصله از ما، بر جریانات آب‌وهوایی کشورمان اثر می‌گذارد. امید محترمی با بیان اینکه ال‌نینوی امسال، در چند دهه اخیر با این حجم و شدت سابقه نداشته است، افزود: پیش‌بینی‌هایی که صورت گرفته و سازمان هواشناسی مشخص کرده، این است که از نیمه آبان‌ تا نیمه دی‌، با بارش‌های فرانرمال روبه‌رو هستیم. 
در بعضی از مناطق، بارش تا ۷۰ درصد افزایش پیدا خواهد کرد؛ با همین پیش‌بینی‌ها ما از اردیبهشت امسال تصمیم‌گیری و تقسیم کار را شروع کردیم. او با اشاره به شکل‌گیری نهضت لایروبی در سطح کشور اظهار کرد: مدیران استانی بحران نقطه‌به‌نقطه ‌کانون‌های خطر را بررسی و برای آن برنامه‌ریزی کرده‌اند. چند جلسه در سطح ملی تشکیل، دستورالعمل ویژه ال‌نینو صادر و وظایف هر دستگاه مشخص شد. به‌گفته سخنگوی سازمان مدیریت بحران، ۳۲ هزار تیم در حوزه مدیریت بحران برای این موضوع سازماندهی شده‌اند تا بستری را آماده کنند که   سیلاب‌ها را مدیریت کنیم و خسارت نداشته باشیم.

برخورد با مدیران متخلف 
سخنگوی سازمان مدیریت بحران با تأکید بر اینکه هیچ مدیری در هر سطحی از هیچ مصونیتی در حوزه مدیریت بحران برخوردار نیست، گفت: وظایف مدیران کاملا رصد می‌شود. در حوزه بارش‌های پیش رو، نظارت‌ها و تذکرات جدی صورت گرفته است. 
امید محترمی با اشاره به تذکر برخورد برای مدیرانی که در بارش‌های پیش‌رو ترک فعل کنند، تصریح کرد: سابقه برخورد در سلسله وظایفی که برای ستادهای مدیریت بحران وجود داشته، مشخص است.
قانون ما را مکلف کرده است که هر جایی ترک فعلی را می‌بینیم، برخورد و نظارت کنیم. او همچنین از مردم خواست در این حوزه به کمک بیایند و اگر ترک فعلی می‌بینند، اعلام کنند؛ چون این ترک فعل مستقیماً با جان مردم سروکار دارد و این خط قرمز ستادهای مدیریت بحران است. محترمی تأکید کرد که دستگاه قضایی و سازمان‌های نظارتی، ازجمله سازمان بازرسی کل کشور، در این حوزه کاملاً در کنار مدیریت بحران قرار دارد و دادستان‌های سطح کشور هم به‌صورت جدی پیگیر این موضوع هستند.‌