ریحانه مرتضوی ؛ خبرنگار
مرحوم سردار ابراهیم حاجی‌محمدزاده، از مبارزان دوران انقلاب اسلامی و پیشگامان تاریخ‌نگاری و روایتگری دفاع مقدس، با نگاهی آینده‌نگر، زمینه ثبت و ضبط حوادث 8سال جنگ تحمیلی را فراهم کرد. بنیانگذاری دفتر مطالعات و تحقیقات جنگ و شکل‌گیری شبکه راویان دفاع مقدس، بخشی از میراث ماندگار اوست؛ میراثی که امروز نیز می‌تواند چراغ راه ثبت و روایت جنگ‌های معاصر باشد. او از شخصیت‌هایی بود که اهمیت ثبت و مستندسازی وقایع جنگ را از سال‌های دفاع مقدس دریافته بود. حاجی‌محمدزاده با درک ضرورت حفظ تجربه‌های میدانی و انتقال آن به نسل‌های آینده، در شکل‌گیری ساختار تاریخ‌نگاری جنگ و تربیت راویانی که در کنار فرماندهان حضور می‌یافتند، نقشی مؤثر ایفا کرد. حاجی‌محمدزاده که در مبارزات علیه رژیم پهلوی فعالیت داشت، پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز مسئولیت‌هایی بر عهده گرفت که از جمله آنها می‌توان به مسئولیت نخستین دفتر سیاسی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اشاره کرد. حضور او در این جایگاه، زمینه‌ساز توجه بیشتر به ثبت و تحلیل تحولات سیاسی و نظامی کشور شد. با آغاز جنگ تحمیلی، ضرورت ثبت دقیق حوادث و‌گزارش‌های عملیاتی بیش از پیش احساس شد. در چنین شرایطی، حاجی‌محمدزاده در شکل‌گیری دفتر مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه نقش محوری داشت؛ مجموعه‌ای که بعدها با عنوان مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس شناخته شد. او بر این باور بود که روایت جنگ نباید تنها به خاطرات پراکنده و نقل‌های شفاهی محدود بماند بلکه لازم است رویدادها با حضور در میدان، همراهی با فرماندهان و ثبت جزئیات، به اسنادی قابل اتکا برای پژوهش‌های تاریخی تبدیل شوند. یکی از اقدامات مهم حاجی‌محمدزاده، توجه به تشکیل و ساماندهی شبکه راویان دفاع مقدس بود؛ راویانی که در کنار فرماندهان و در عملیات‌ها حضور می‌یافتند تا تصمیم‌ها، رخدادها و تجربه‌های جنگ را ثبت کنند. این شیوه، امکان دسترسی نسل‌های بعد به جزئیاتی از جنگ را فراهم کرد که در صورت ثبت‌نشدن، ممکن بود در گذر زمان به فراموشی سپرده شوند. اهمیت این اقدام فقط در گردآوری اسناد و خاطرات خلاصه نمی‌شد؛ بلکه تربیت نیروهای متخصص و شکل‌گیری روشی برای روایت مستند جنگ نیز از دستاوردهای آن بود. به این ترتیب، تاریخ‌نگاری دفاع مقدس به فعالیتی سازمان‌یافته تبدیل شد و تجربه‌های فرماندهان و رزمندگان، بستری برای پژوهش‌های بعدی فراهم آورد.
مردی که روایت جنگ را به حافظه تاریخ سپرد
در همینه زمینه :
