دانش‌آموزان در 3قاب؛ ایران، فرانسه وآذربایجان

حسام‌الدین برومند؛کارشناس حقوق بین‌الملل

برخورد با دانش‌آموزان در فرانسه و جمهوری آذربایجان، از منظر حقوق کودک، حقوق دانش‌آموزان و آزادی‌های دینی، پرسش‌هایی جدی درباره نحوه مواجهه با حقوق بشر و معیارهای مورد استفاده در ارزیابی عملکرد کشورها ایجاد می‌کند. چرا برخی محدودیت‌ها در یک کشور به‌عنوان نقض حقوق بشر برجسته می‌شود، اما موارد مشابه در کشورهای دیگر با همان حساسیت مورد توجه قرار نمی‌گیرد؟
ماجرای حقوق بشر در مورد ایران متأسفانه از یک انگاره مغرضانه و سیاسی رنج می‌برد و با نگاه دقیق، منصفانه و رویکرد کاملا واقع‌گرایانه، ایران را در پازل حقوق بشر بررسی نمی‌کند. در این زمینه چند نکته قابل توجه است.
نکته اول اینکه برای ایران گزارشگر ویژه حقوق بشر تعیین می‌کنند؛ درحالی‌که ایران همکاری مستند و مستدلی با شورای حقوق بشر سازمان ملل دارد. با وجود این همکاری، گزارشگر ویژه تعیین می‌شود و نفس این اقدام نشان‌دهنده نوعی سیاسی‌کاری است. فرقی هم نمی‌کند گزارشگر، احمد شهید باشد، عاصمه جهانگیر، جاوید رحمان یا خانم مای ساتو که اکنون این مسئولیت را بر عهده دارد؛ در بزنگاه‌ها ایران را به نقض حقوق بشر متهم می‌کنند.
برای مثال، وجود قانون حجاب در ایران را مصداق نقض حقوق بشر می‌دانند؛ درحالی‌که ایران یک کشور مسلمان است و این قانون بر مبنای آموزه‌های دینی شکل گرفته است. مگر یکی از مؤلفه‌های حقوق بشر، توجه به مبانی بومی و دینی کشورها نیست؟ 
در ماجرای دانش‌آموزان در جمهوری آذربایجان باید به مسئله حقوق بشر توجه کرد. آذربایجان کشوری مسلمان است و اکثریت جمعیت آن شیعه هستند. حجاب برای یک مسلمان و یک شیعه، مسئله‌ای دینی است و فرد باید بتواند آن را انتخاب کند. وقتی این حق نفی می‌شود و دانش‌آموزان مجبور می‌شوند بدون حجاب وارد مدرسه شوند، نقض حقوق بشر اتفاق می‌افتد. 
نکته دیگر، ظرفیت علمی جوانان ایرانی است. با وجود تحریم، محاصره و جنگ همه‌جانبه اقتصادی، نوجوانان و جوانان ایران در المپیادهای علمی و میدان‌های ورزشی مدال کسب می‌کنند. این موفقیت‌ها نشان می‌دهد که جوان ایرانی در بستر پیشرفت جامعه اسلامی رشد کرده و توانسته است استعدادهای خود را شکوفا کند.
رهبر شهید نیز بر این نکته تأکید داشتند که ایران 2نقطه قوت دارد: دین و دانش. جوان ایرانی با تکیه بر این دو ظرفیت توانسته است رشد و در عرصه‌های مختلف افتخارآفرینی کند. این موفقیت‌ها را باید در کنار ادعاهای کشورهایی دید که از حکمرانی لیبرالی و نظریه‌های توسعه سخن می‌گویند، اما در برخی عرصه‌های علمی از جوانان ایرانی عقب‌تر هستند.
و بالاخره اینکه حقوق بشر واقعی زمانی معنا پیدا می‌کند که حق پیشرفت برای همه جامعه تضمین شود. در ایران، هر جوانی از هر نقطه کشور می‌تواند در کنکور رتبه بالا کسب کند، مسیر علمی خود را ادامه دهد و در عرصه‌های بین‌المللی مدال بیاورد.