پیشگامی شهرداری تهران در اقتصاد شهری مدرن با تورم صفر
رحمان سعادت، اقتصاددان و عضو هیأت علمی دانشگاه سمنان
یکی از موضوعات جذاب حوزه شهر، اقتصاد شهری است. نخستین‌بار در شیکاگو اقتصاد شهری مورد نظر قرار گرفت و خیابان به‌عنوان عنصر اصلی شهر از ماهیت مکانی به ماهیت اقتصادی هویت پیدا کرد. به موازات پیشرفت شهرها، اقتصاد شهری نیز موضوعیت بیشتری یافت و رشد کرد، به‌طوری که امروزه بدون توجه به اقتصاد شهر توسعه شهری ممکن نیست. این امر در کلانشهرها و پایتخت‌ها اهمیت دوچندان دارد.
بخش مهمی از تعاملات شهروندان و شهرداری در قالب اقتصاد معنا پیدا می‌کند. هم شهروندان و هم شهرداران حقوق و وظایف متقابل دارند. سیاست‌های شهر‌سازی و مدیریت کسب‌وکارهای مستقر در شهر می‌تواند موتور محرکه اقتصاد شهر و در سطح کلان اقتصاد کشور باشد. کلانشهرها و به‌ویژه پایتخت‌ها مرکز تجمیع سرمایه‌های مالی و انسانی هستند. خواسته و ناخواسته نخبگان سیاسی، فرهنگی، ورزشی، علمی و اقتصادی در مرکز کشور تمرکز پیدا می‌کنند.
شهری مانند تهران درواقع قلب تپنده تحولات کشور است. در همین جنگ اخیر برخلاف جنگ تحمیلی عراق علیه ایران بیشترین شهدا به‌ویژه شهدای نخبه از تهران بود. شهروندان تهرانی بیشترین آسیب روحی و روانی را از جنگ دیدند و بار فشار ناشی از جنگ را متحمل شدند. لازم بود رنج پایتخت‌نشینان تا حدودی التیام یابد. طبیعتا شهردار به‌عنوان عالی‌ترین مقام شهری نسبت به تخریب‌ها و تهدید‌های داخلی و خارجی واکنش‌های مثبتی نشان داد. هم به لحاظ بازسازی خرابی‌های ناشی از حوادث دی‌ماه و جنگ اخیر کارنامه موفقی از خود نشان داد و هم در یک اقدام مثبت و پسندیده، حمل‌ونقل عمومی رایگان شد. صفرکردن هزینه حمل‌ونقل عمومی یعنی صفرکردن نگرانی‌های مردم برای جابه‌جایی در شهر و این یعنی درک شهروندان به وسیله شهرداران و شهردار تهران؛ اقدامی که آرامش پایداری به جامعه شهری به‌خصوص قشر کم‌درآمد جامعه داد (بیشتر مخاطبان و کاربران حمل‌ونقل عمومی از لحاظ درآمدی طبقه متوسط و متوسط به پایین هستند.)، شهرداری تهران که در ایام انتخابات برنامه‌های اقتصادی ارائه داده بود، در شرایط نیاز مبرم کشور، یک اقدام مبتکرانه نیز انجام داد و آن صفر کردن تورم در کالاهای اساسی بود.
شهرداری از رایگان‌کردن حمل‌ونقل عمومی به سمت تثبیت قیمت کالاهای اساسی حرکت کرد. این برنامه می‌تواند تحولی مهم در اقتصاد شهری قلمداد شود و پتانسیل الگو‌سازی برای سایر کلانشهرها و شهر‌های کوچک‌تر در ایران و حتی خارج از کشور را دارد. شهرداری ماموریت سازمانی در تقلیل هزینه‌های عمومی خانوار ندارد و این مهم برعهده دولت است اما پیام عمومی این اقدام نشان‌دهنده انسجام در قوای سه‌گانه و همچنین شهرداری است. شهرداری با این حرکت هم سرمایه اجتماعی بین دولت و مردم را افزایش داد و هم همکاری بین مقامات کشور را فزونی بخشید. برنامه پیشنهادی شهرداری تهران مورد اقبال رئیس‌جمهور و هیأت‌دولت قرار گرفت و آقای رئیس‌جمهور دستور داد درخصوص صفرکردن کالاهای مشمول کالابرگ نیز تورم صفر درصد مدنظر قرار گیرد.
آقای شهردار و آقای رئیس‌جمهور می‌توانند نماد همبستگی و همدلی ملی قرار گیرند و به‌نوعی مشکل دولت و شهر، مشکل کشور است و هر کسی و نهادی توان حل مشکلات را دارد باید کمک کند. بارها رئیس‌جمهور از همه مدیران و نخبگان دعوت کرده برای رفع گرفتاری کلان کشور وارد میدان شوند و شهرداری لبیک گفت. برنامه وفاق ملی رئیس‌جمهور امروز در تعامل شهرداری و دولت مشهود است. آقای دکتر پزشکیان چندین‌بار از کمک‌های آقای دکتر زاکانی قدردانی کردند. صداقت و صمیمیت رئیس‌جمهور می‌تواند فرصتی برای همدلی بیشتر باشد. کمک دولت برای اجرای تورم صفردرصد در اقلام اساسی تهران می‌تواند یک تحول بزرگ در اقتصاد شهری دنیا باشد. اجرای این ایده در مقیاس کلانشهری مانند تهران یک پیشگامی در توسعه و اقتصاد شهری خواهد بود و حتی می‌توان در این خصوص برند‌سازی نیز کرد.
تهران با تورم صفر معیشت
لازم به‌ذکر است که تهران برای اجرای این برنامه توان مالی دارد. البته طبیعتا عملیاتی‌کردن طرحی به این وسعت حتما نقص‌هایی خواهد داشت. عارضه‌یابی این برنامه در مراحل مختلف می‌تواند هزینه‌های جانبی را به حداقل برساند و سفره مردم را در کنار حمل‌ونقل عمومی پایدار، امن کند. امنیت اقتصادی در پایتخت می‌تواند جلوی توطئه‌های مختلف را بگیرد. عموما نیمه دوم سال فضای التهاب بیشتر است. مرور حوادث تلخ پایتخت در یک دهه گذشته نشان می‌دهد که مرکز آشوب و ناآرامی ریشه در مشکلات اقتصادی دارد. درصورتی که رضایت عمومی در اقتصاد خانوار حادث شود، رضایت شهری و ملی نیز به‌دست خواهد آمد. امید است به‌زودی مردم طعم شیرین این برنامه شهری را بچشند و خیال آنها از تامین سفره ها راحت باشد و در کنار تهران به‌عنوان شهر دوست‌داشتنی،شاهد‌تهران به‌عنوان شهر امن اقتصادی نیز باشیم.
در همینه زمینه :
