نما
ایران همچنان قربانی تجارت شرق به غرب مخدر
مواد مخدر محرک و توهم‌زا جایگزین مواد مخدر سنتی شده‌اند
محمد سرابی | روزنامه‌نگار
مهم‌ترین گردهمایی درباره بزرگ‌ترین و فراگیرترین آسیب اجتماعی کشور به‌مدت 3روز در حال برگزاری است. در نوزدهمین کنگره «دانش‌اعتیاد» دستگاه‌های درگیر با معضل مواد‌مخدر از ارگان‌های دولتی، سازمان‌های مردم‌نهاد، کارشناسان، پزشکان و شرکت‌های دارویی مشکل سوءمصرف مواد‌مخدر را در نشست‌های علمی بررسی می‌کنند. امسال موضوع تداوم مصرف مواد‌مخدر سنتی و ظهور مواد صنعتی جدید بخشی از سخنرانی‌های این همایش بود، چنان‌که اعلام شد با وجود کاهش کشفیات تریاک، میزان قاچاق «شیشه» افزایش یافته و به شکلی جایگزین آن شده است. پس از سال‌ها مقابله با تجارت مواد‌مخدر، ایران همچنان درگیر ترانزیت تریاک از شرق به غرب جهان و ظهور دائمی مواد‌مخدر صنعتی و جدید است.
تبدیل تریاک به شیشه
زمانی که طالبان در افغانستان به قدرت رسیدند اعلام کردند که با تولید و انتقال تریاک مقابله خواهند کرد. پس از چند سال کشفیات تریاک در ایران کاهش پیدا کرد. اکنون کشفیات آنقدر کم شده است که ماده اولیه برای تولید دارو کاهش جدی پیدا کرده و شربت اوپیوم یا قرص استامینوفن کدئین هم دچار کمبود شده است. آیا واقعا دولت طالبان بنا به‌گفته خود مانع تولید ۹۵درصد تریاک شده است؟
معصومه مشهدی، مدیرکل مبارزه با مواد‌مخدر ستاد مبارزه با مواد‌مخدر در حاشیه نخستین روز برگزاری این کنگره در گفت‌وگو با همشهری گفت: «طالبان در سال۲۰۲۲ اعلام کردند که با تولید تریاک مقابله می‌کنند، اما پس از مدتی مشخص شد که چند اتفاق همزمان رخ داده است؛ اول جلب حمایت خارجی به بهانه مقابله با تولید تریاک همزمان با انبارکردن حجم زیاد تریاک در افغانستان و پس از آن تغییر الگوی تجارت مواد‌مخدر به‌صورتی که محموله‌های شیشه جایگزین تریاک شده است.» او تأکید می‌کند: «در جریان سومین جنگ تحمیلی از اسفند تا فروردین و هنگامی که ایران درگیر دفاع و نبرد با دشمن آمریکایی و صهیونیستی بود، حداقل 3محموله بزرگ شیشه با وزن زیاد در استان‌های کشور کشف شد. قاچاقچیان از فرصت جنگ استفاده کرده و این محموله‌های شیشه را از شرق وارد ایران کرده بودند تا به سمت غرب بفرستند. خوشبختانه با هوشیاری و عملکرد ایثارگرانه و بموقع مأموران جوان ما این محموله‌ها کشف شدند، ولی همین هم نشان می‌دهد که مسیر قدیمی تجارت تریاک همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرد، با این تفاوت که تریاک تبدیل به ماده خطرناک‌تر و سود‌آورتری شده است. قطعا بازار مصرف در کشور‌های غربی و اروپا راغب به شیشه‌ای است که از این مسیر عبور می‌کند.» او می‌گوید: «وضعیت نظارت طالبان بر ممنوعیت تولید تریاک مشخص نیست. ظاهرا مدتی است در مناطقی مانند بدخشان افغانستان نظارت بر کاشت خشخاش کاهش پیدا کرده و کشاورزان باز هم به سمت کاشت این گیاه روی آورده‌اند. تا وقتی که محصول جایگزین برای کشاورزان درنظر گرفته نشود، نمی‌توان مانع تولید تریاک شد.»
چند دهه دگرگونی از تریاک تا شیشه
در سال‌های ۵۰ شمسی ماده مخدر هروئین بسیاری از جوانان را آلوده کرده بود. در سال‌های ۷۰ و ۸۰ سخن از کراک بود و بعد نوبت به شیشه و حالا گل رسیده است. بازار مصرف مواد‌مخدر بسیار متنوع است، اما معمولا یک نوع از آن سهم بیشتری دارد. ماریت قازاریان، رئیس گروه پیشگیری از اعتیاد بهزیستی کشور دراین‌باره به همشهری گفت: «الگوی مصرف در جوامع مختلف دائما تغییر می‌کند و یک ماده برای مدت زیادی باقی نمی‌ماند. سن مصرف‌کنندگان هر ماده هم تغییر می‌کند و مواد جدید به بازار می‌آیند.»
او تأکید می‌کند: «توجه داشته باشید که در سال‌های ۵۰ و ۶۰ تریاک، هروئین و مورفین به‌عنوان مخدر مصرف می‌شد، اما حالا گل و شیشه را داریم که نسبت به آن دوران کاملا نوظهور است.» قازاریان گفت: «نکته اینجاست که مواد‌مخدر در طول چند دهه تبدیل به مواد محرک شده‌اند و این اتفاق جدیدی است که به زمانه ما تعلق دارد. نمی‌شود گفت که تغییر از چه زمانی شروع شده، اما اکنون در دورانی هستیم که مواد محرک و توهم‌زا مانند شیشه رواج یافته‌اند و به‌سرعت روی فرد معتاد تأثیر می‌گذارند.»
در همینه زمینه :
جامعه امروز