گزارش
کسی منتظر سووشون نیست
چگونه اقتباس آبیار از رمان دانشور قافیه را به سریال« بامداد خمار» باخت
شقایق‌عرفی‌نژاد | روزنامه‌نگار
پخش نخستین فصل از سریال «سووشون» خرداد سال گذشته شروع شد و بعد از بحث‌های زیادی که از ابتدای ساخت تا پخش سریال ادامه داشت، با یک‌بار توقیف بالاخره مهرماه 1404به پایان رسید. از ابتدا مشخص بود سریال چند فصل دارد، اما یک‌سال بعد از پخش نخستین فصل، هیچ کنجکاوی‌ای برای دیدن فصل دوم در میان مخاطبان سریال‌های شبکه نمایش خانگی وجود ندارد و هیچ صدایی از علت طولانی شدن فاصله بین 2 فصل شنیده نمی‌شود. این احتمالا بی‌پرده‌ترین و قابل‌اتکاترین واکنش و نظر تماشاگران به فصل اول این سریال است.
چرا «سووشون» شکست خورد؟
برای شکست «سووشون» و طردش از سوی مخاطب دلایل زیادی وجود دارد. نرگس آبیار در این سریال سراغ رمان پرخواننده و شناخته‌شده سیمین دانشور رفته و همین مسئله اقتباس می‌توانست به نفع سریال تمام شود، اما در نهایت نتوانست کاری برای آن بکند. یکی از نکته‌هایی که در نقد این سریال بسیار مطرح شده طولانی بودن سکانس‌هاست که واقعا خارج از حوصله مخاطب بوده و هیچ فایده‌ای هم برای اثر نداشته است. عامل دیگر سرگیجه مخاطب است، اما نه از داستان و روابط؛ آنچه مخاطب را گیج و کلافه می‌کند حرکت‌های دوربین است که بی‌وقفه ادامه دارد. به اینها اضافه کنید بخش‌های انیمیشنی سریال را که اصلا به سریال وصل نمی‌شوند و توی ذوق می‌زنند. علاوه بر این، بازی‌ها هم در بعضی موارد به‌شدت ضعیف هستند؛ از خود شخصیت زری گرفته که اصلا نشانی از یک زن معمولی که به یک مبارز تبدیل می‌شود ندارد تا میلاد کی‌مرام که از شخصیتی که در رمان تعریف شده فاصله گرفته و همینطور سام درخشانی که به‌نظر می‌رسد ادای گویش شیرازی را در می‌آورد. طبق آمار،«سووشون» با 5/7درصد بیننده از کم‌مخاطب‌ترین سریال‌های پلتفرمی است و البته یکی از پرهزینه‌ترین آنها. این پروژه 200میلیارد تومان هزینه داشته که به‌طور متوسط برای هر قسمت 8میلیارد تومان بوده است.
حاشیه‌های بسیار برای یک‌سریال
«سووشون» از همان ابتدای تصویربرداری حاشیه‌های زیادی داشت. یکی از آنها فیلمبرداری در باغ عفیف‌آباد، ارگ کریم‌خان‌زند و خانه نصیرالملک در شیراز بود که اعتراضات بسیاری به‌دنبال داشت و به یک کارزار اینترنتی هم تبدیل شد. درحالی‌که سازمان میراث فرهنگی از سال ۱۳۹۳ ساخت فیلم‌های سینمایی و سریال را در مکان‌های تاریخی ممنوع کرده، این سریال در اماکن تاریخی تصویربرداری شد و وزارت میراث فرهنگی هم مسئولیت صدور مجوز برای استفاده از آنها را نپذیرفت. مسئله بعدی توقیف طولانی سریال بعد از پخش قسمت اول بود. ساترا به‌دلیل آنچه «رعایت نکردن حد شرعی» عنوان کرد، از انتشار قسمت دوم سریال جلوگیری کرد که تا 50روز به طول انجامید. شکایت اقوام لر هم مسئله دیگری بود که حین پخش مطرح شد. مردمان لر معتقد بودند که در این سریال لرها «نابالغ»، «خشونت‌طلب» و «سنگ‌پران» معرفی شده‌اند. این شکایت عذرخواهی نرگس آبیار و عوامل سریال را به‌دنبال داشت.
«سووشون» قافیه را به«بامداد خمار» باخت
بعد از پایان فصل اول «سووشون» نرگس آبیار سریال دیگری روانه شبکه نمایش خانگی کرد؛ سریالی که باز اقتباسی بود از یک رمان آشنا. «بامداد خمار» در دهه 70 به رمانی محبوب بین خوانندگان تبدیل شد و همان زمان هم صحبت از این بود که یک اقتباس تصویری از آن می‌تواند بسیار موفق باشد. نزدیک 30 سال بعد از نوشته شدن رمان، نرگس آبیار در حالی کار را به دست گرفت که کارگردانان دیگری هم بارها برای ساخت آن پا پیش گذاشته بودند و شرایط مهیا نشده بود.
هرقدر «سووشون» دیده نشد،«بامداد خمار» تماشاگران زیادی پیدا کرد که داستان محبوبه و رحیم را دنبال می‌کردند. آبیار در این سریال کمتر از بازی‌های تصویری و دوربین روی دست استفاده کرد و مخاطب درمقایسه با «سووشون» با آن ارتباط بهتری برقرار می‌کند.
اما این را هم باید گفت که در فصل دوم تفاوت‌های رمان و سریال آنقدر زیاد شده که مخاطبان را آزرده کرده است. اضافه کردن داستان‌های فرعی در اقتباس البته گریزناپذیر به‌نظر می‌رسد، اما این تفاوت‌ها در فصل دوم چنان است که تقریبا جز خط اصلی داستان رمان چیزی از آن باقی نمانده است.
فصل دوم «سووشون» کی پخش می‌شود؟
تولید فصل دوم این سریال تحت‌تأثیر شرایط جنگی قرار گرفت و تصویربرداری آن با وقفه مواجه شد. محدودیت‌های ایجادشده باعث شد بخشی از سریال به شکل سکانس‌های انیمیشنی تولید شود و بهنوش طباطبایی هم گویندگی این بخش‌ها را برعهده داشت. دی‌ماه 1404این خبر اعلام شد که انتشار فصل دوم «سووشون» به‌زودی آغاز می شود که البته نشد. خرداد امسال گفته شد فصل دوم این سریال به‌زودی روی پلتفرم قرار می‌گیرد، اما چنین اتفاقی نیفتاد.
شهریور امسال و نزدیک به یک‌سال پس از فصل اول اعلام شد که فصل دوم این سریال طی روزهای آینده و در ۱۵ قسمت منتشر می‌شود. این خبر هم به واقعیت نپیوست و سریال باز هم روی پلتفرم قرار نگرفت و فعلا خبری از فصل دوم نیست و البته مخاطب هم منتظرش نیست.
همه اینها در حالی است که گفته می‌شود سریال فصل سومی هم دارد.
