نفت، جهان را سوزاند

بهزاد رنجبر| روزنامه‌نگار

قیمت نفت برنت در پایان معاملات جمعه ۲۴مهر به ۱۰۹دلار و ۸۶سنت رسید و نفت خام آمریکا نیز از مرز ۱۰۰دلار عبور کرد. به این ترتیب، نفت برنت در پایان هفته با افزایش  ۵درصدی در آستانه ورود به کانال ۱۱۰دلار قرار گرفت.‌تشدید درگیری‌ها در خاورمیانه و نگرانی از اختلال در عرضه جهانی مهم‌ترین عوامل این صعود هستند. بازار اکنون علاوه بر کاهش جریان انتقال نفت، احتمال گسترش بحران و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل انرژی را  در قیمت‌ها لحاظ می‌کند.

هرمز‌ گلوگاه اصلی عرضه
تشدید حملات به نفتکش‌ها و محدود شدن تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز مهم‌ترین عامل نگرانی بازار است. طبق داده‌های تریدینگ اکونومیکس، متوسط عبور روزانه نفت از این مسیر در هفته منتهی به ۱۳اکتبر به  62/11میلیون بشکه رسید، درحالی‌که رقم مبنا  15/17میلیون بشکه بود. به این ترتیب، جریان عبور نفت حدود ۳۲درصد کاهش یافته است. البته همت قلی‌زاده، کارشناس اقتصادی هم با ارائه آماری متفاوت اعلام کرد: صادرات نفت از طریق تنگه هرمز به‌شدت کاهش یافته است‌ به‌طوری که این رقم به 9/2میلیون بشکه در روز کاهش یافته است.‌ ادامه این وضعیت عرضه نفت در بازارهای جهانی را محدود می‌کند و احتمال اختلال بیشتر و افزایش قیمت‌هارا  دامن می‌زند.

روسیه و اوکراین‌ فشار بر عرضه فرآورده
جنگ روسیه و اوکراین نیز به نگرانی‌های بازار افزوده است. اوکراین در ۱۵اکتبر حملات خود به زیرساخت‌های نفتی روسیه را از سر گرفت و یک پالایشگاه در منطقه ریازان را هدف قرار داد. آسیب به پالایشگاه‌ها می‌تواند تولید و عرضه فرآورده‌هایی مانند گازوئیل و سوخت را کاهش دهد و بازار جهانی محصولات نفتی را با محدودیت بیشتری روبه‌رو کند.

افزایش هزینه حمل‌ونقل و بیمه
ناامنی مسیرهای دریایی هزینه و ریسک انتقال محموله‌های نفتی را افزایش داده است. شرکت‌های کشتیرانی برای عبور از مناطق پرخطر با تهدید حمله، محدودیت تردد و افزایش شدید‌ هزینه‌های بیمه‌ای (تا 5برابر بیشتر) مواجهند.

کاهش ذخایر نفت آمریکا
ذخایر نفت خام آمریکا در هفته منتهی به ۹اکتبر حدود 56/8میلیون بشکه کاهش یافت و به 6/415میلیون بشکه رسید؛ رقمی حدود ۳درصد پایین‌تر از میانگین فصلی 5‌ساله. این کاهش که بیش از انتظار بازار بود، در کنار نگرانی‌های ژئوپلیتیک، به افزایش قیمت نفت کمک کرد. البته کاهش ذخایر در یک هفته به‌تنهایی نشانه کمبود پایدار نفت نیست، اما در شرایط اختلال عرضه می‌تواند نگرانی را افزایش دهد.

عربستان؛ تهدید مسیرهای جایگزین 
گسترش حملات یمن به عربستان نگرانی تازه‌ای در بازار انرژی ایجاد کرده است. حملات به فرودگاه ریاض و مقر شرکت آرامکو در کنار تهدید کشتی‌ها و مسیرهای دریایی نشان می‌دهد دامنه درگیری‌ها به زیرساخت‌های راهبردی این کشور رسیده است. اهمیت این تحولات زمانی بیشتر می‌شود که عربستان برای انتقال نفت از منطقه خلیج‌فارس به دریای سرخ، از خط لوله شرق به غرب و بندر ینبع استفاده می‌کند.

انتخابات آمریکا و چالش سیاسی 
افزایش قیمت نفت به بیش از ۱۰۰دلار در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، فشار اقتصادی و سیاسی بر دولت ترامپ را افزایش می‌دهد. تورم سالانه آمریکا در سپتامبر به 7/3درصد رسید و قیمت بنزین نیز در همین ‌ماه 1/9درصد افزایش یافت. تداوم این وضعیت می‌تواند نارضایتی رأی‌دهندگان از هزینه‌های زندگی را تشدید کند.