معصومه حیدری پارسا*
روایتی از یک مسئله شهری؛ از حفاظت از آب و باغ‌ها تا مسیری که قرار است نفتکش‌ها را از بافت مسکونی جدا کند. انبار نفت شهران سال‌ها پیش زمانی ساخته شد که این محدوده خارج از بافت متراکم شهری قرار داشت؛ اما توسعه تهران آن را به خانه‌ها، باغ‌ها، قنات‌ها و معابر شهری نزدیک کرده است.
حوادث و حملات جنگی اخیر بار دیگر حساسیت این محدوده را آشکار کرد. انبار نفت در جریان جنگ در 2نوبت هدف اصابت پهپادی و موشکی قرار گرفت و پیامدهای حادثه به محدوده تأسیسات محدود نماند؛ باغ‌های اطراف آسیب دیدند و نگرانی درباره آلودگی آب و خاک و قنات‌های منطقه افزایش یافت.
پس از حادثه، بررسی مسیر قنات‌ها و نمونه‌برداری از آب و خاک انجام شد و در برخی نمونه‌ها ترکیبات هیدروکربنی نفتی گزارش شد. به همین دلیل، پایش مستمر آب و خاک، کنترل مسیر انتقال آلودگی و اقدامات لازم برای جداسازی فراورده‌های نفتی از آب اهمیت ویژه‌ای پیدا کرد.
باغ‌های اطراف نیز بخشی از پیامدهای حادثه را متحمل شدند و احیای آنها نیازمند بررسی خاک، آب و وضعیت درختان و اجرای اقدامات تخصصی است. نگرانی اصلی این است که با بارندگی و افزایش جریان آب قنات، آلودگی باقیمانده به بخش‌های پایین‌دست منتقل شود.
در کنار مسائل زیست‌محیطی، تردد نفتکش‌ها در معابر محلی نیز یکی از ریسک‌های مهم محدوده است. خودروهای حامل فراورده‌های نفتی برای دسترسی به انبار در مجاورت بافت مسکونی تردد می‌کنند.
در همین راستا، مدیریت شهری منطقه۵ در حال اجرای مسیر اختصاصی دسترسی انبار نفت و پل اتصال آن به بزرگراه شهید باکری است.
قرار است مسیر جدید، نفتکش‌ها را از معابر محلی خارج کند:
بزرگراه شهید باکری ← مسیر اختصاصی ← پل روگذر ← انبار نفت
این پروژه فقط یک طرح عمرانی نیست؛ هدف آن کاهش تردد نفتکش‌ها در بافت مسکونی، مشخص‌شدن مسیر حمل مواد خطرناک و افزایش امکان دسترسی و امدادرسانی در شرایط اضطراری است.
البته برای اثربخشی کامل، مسیر باید در کنار الزامات عمرانی به تجهیزات و تمهیدات ایمنی و محیط‌زیستی مانند مدیریت رواناب، امکان مهار نشت، دسترسی آتش‌نشانی و پایش تردد مجهز باشد.
شهران امروز با یک مسئله چندوجهی روبه‌رو است؛ پیامدهای جنگ، حفاظت از آب و خاک، احیای باغ‌ها و کاهش ریسک تردد مواد خطرناک.
در این میان، پل در حال ساخت می‌تواند بخشی از راهکار مدیریت شهری برای کاهش یکی از ریسک‌های قدیمی منطقه باشد؛ مسیری که قرار است نفتکش‌ها را از مسیر زندگی روزمره مردم جدا کند، درحالی‌که حفاظت از قنات، باغ‌ها و محیط‌زیست نیز همچنان باید در اولویت بماند.
* مدیر روابط‌عمومی شهرداری منطقه5 تهران
نفتکش‌ها را از بافت مسکونی خارج کنید
در همینه زمینه :
