چند متر برای زندگی مشترک

 محمد سرابی | روزنامه‌نگار 

تقریبا تمام دانشجویان متاهل با یک‌بار بررسی هزینه اجاره‌خانه در شهر به این نتیجه می‌رسند که سکونت در خوابگاه متاهلی در هر شرایطی منطقی‌تر از پرداخت اجاره است. شاید واحد‌های مسکونی، کوچک و با امکانات اندک باشند اما می‌توان چند سال دانشجویی را در این خوابگاه‌ها گذراند. خوابگاه‌های متاهلی که در گذشته موردی استثنایی در مجموعه‌ خوابگاه‌ها بودند با برنامه‌های وزارت علوم و به پیروی از سیاست‌های جمعیتی و خانواده‌محور دولت،‌ در حال ساخت و افزایش ظرفیت هستند. در خوابگاه متاهلی، حضور همسر لازم است. این یکی از ویژگی‌های خوابگاه متاهلی است که زندگی مجردی یا با عنوان رسمی «‌استفاده از واحد به‌صورت غیرمتعارف یا خارج از هدف تعیین‌شده» در آن ممنوع است.



سوییت‌ 30متری
خوابگاه‌های آل احمد، غدیر، صابر و... خوابگاه‌های متاهلی دانشگاه تهران هستند. خوابگاه آل‌احمد در غرب محله یوسف‌آباد قرار دارد. ورودی و ظاهر خوابگاه درست مانند یک مجتمع مسکونی بزرگ و قدیمی با دیوار‌های آجری و پنجره‌های آلومینیومی است. در ساعت‌ اداری روز، رفت‌وآمد زیاد نیست اما در فضای بین بلوک‌ها چند بچه کوچک بازی می‌کنند. این خوابگاه 4بلوک و هر بلوک بیش از 60واحد مسکونی دارد که ظرفیت کل خوابگاه را به بیشتر از 200خانواده می‌رساند. البته اکنون بلوک شماره 3درحال بازسازی است و کارگران بسته‌های بزرگ کاشی و سرامیک را در میان گرد و خاک جابه‌جا می‌کنند. زن و شوهر جوانی با فرزند خردسالشان از خوابگاه خارج می‌شوند. مرد، دانشجوی‌ارشد رشته مهندسی فنی در دانشگاه تهران است. از وضعیت خوابگاه راضی است و می‌گوید که ساختمان‌ها با وجود قدیمی بودن، فرسوده نیستند اما بلوک 4نیاز به بازسازی دارد. هزینه خوابگاه را هم اندک و تقریبا رایگان می‌داند. همسرش تأکید می‌کند: « امنیت اینجا زیاد است.»

ساعت رفت‌وآمد نداریم
خوابگاه متاهلی ساعت محدودیت رفت‌وآمد خاصی ندارد و فقط شب‌ها بعد از ساعت 12دروازه اصلی ورود خودرو‌ها بسته می‌شود. خیلی از خوابگاه‌های مجردی هم قوانین سختگیرانه‌ای برای رفت‌وآمد ندارند. تصور اینکه در یک ساعت مشخص در‌ها بسته می‌شوند و دیگر نمی‌توان عبور کرد یا مربوط به خوابگاه‌های خصوصی است یا دیگر در خوابگاه‌های دولتی به ندرت اجرا می‌شود. برای خانواده‌ها که اصلا نمی‌شود چنین اجباری تعیین کرد. از دانشجوی دیگری که وارد خوابگاه می‌شود درباره امکانات آن می‌پرسیم. جواب می‌دهد: «‌واحد‌های مسکونی به شکل سوییت 30متری ساخته شده ولی بعضی از واحد‌ها یک اتاق خواب هم دارند. تمام وسایل را خودمان آوردیم و چون نه جای زیادی داریم و نه اینکه همیشه اینجا می‌مانیم فقط وسایل ضروری خانگی مثل گاز و یخچال و تلویزیون و... را تهیه کردیم.» واحد‌ها به‌صورت کاملا تخلیه بدون هیچ وسیله‌ای به دانشجویان جدید تحویل داده می‌شود. مانند خانه‌ای است که به مستأجر جدید سپرده شود. شکل ظاهری ساختمان‌ها تفاوتی با خوابگاه‌های مجردی ندارد جز اینکه پنجره‌ها با پرده پوشانده شده تا حریم داخلی خانه حفظ شود.

امتیازات متاهل‌بودن
خوابگاه‌های متاهلی تحت نظارت صندوق رفاه دانشجویان هر دانشگاه یا مستقیما تحت نظارت مدیریت دانشگاه هستند. لازم نیست زن و شوهر هر دو دانشجو باشند و اگر یکی از آنها هم دانشجوی یک دانشگاه باشد می‌تواند درخواست خوابگاه متاهلی کند اما عرف رایج این است که درخواست مردان پذیرفته می‌شود. اگر هردو نفر دانشجو باشند یا دارای فرزند زیر 2سال باشند امتیاز آنها برای دریافت واحد خوابگاهی بسیار بیشتر خواهد شد. دانشجویان دکتری و ارشد نیز امتیاز بیشتری دارند. همچنین دارابودن معلولیت یا شرایط خاص جسمی احتمال دریافت خوابگاه را بیشتر می‌کند. برخی از متقاضیان مدتی در انتظار تخصیص خوابگاه می‌مانند. درصورتی که خانواده به‌صورت مستمر در خوابگاه حضور نداشته باشد امتیاز خوابگاه لغو می‌شود.

330هزار تخت خوابگاهی در کشور
آمار‌ تعداد خوابگاه‌های دانشجویی 2وزارتخانه علوم و بهداشت نشانگر کمبود تخت کافی برای دانشجویان متقاضی است و هیچ‌گاه تعداد تخت‌های موجود به اندازه تمام دانشجویان مشمول و متقاضی خوابگاه نشده است. از طرف دیگر به‌دلیل تغییر تعداد دانشجویان، تعمیرات و استفاده بیش از حد ظرفیت، جمعیت ساکن خوابگاه‌ها متغیر است. بیشترین تفاوت‌ ارقام در ظرفیت خوابگاه‌های متاهلی دیده می‌شود که قرار است به‌زودی توسعه پیدا کنند. با این حال اظهارات مسئولان 2وزارتخانه بخشی از ظرفیت موجود و آنچه مورد نیاز است را نشان می‌دهد.




اصل و شرح
خوابگاه‌های متأهلی از 500به 6هزار واحد می‌رسند
رویکرد حاکمیت بر تشویق به ازدواج، تشکیل خانواده و افزایش تعداد فرزندان است، اما سیاست‌های وزارت علوم برای خوابگاه‌های متاهلی چطور از این رویکرد پشتیبانی می‌کنند؟ سعید حبیبا، معاون وزیر علوم و رئیس سازمان امور دانشجویان دراین‌باره به همشهری می‌‌گوید: «قبل از دولت چهاردهم تعداد خوابگاه‌های متاهلی به نسبت خوابگاه‌های مجردی خیلی کم بود و بعضی از دانشگاه‌ها اصلا خوابگاه متاهلی نداشتند. در دولت چهاردهم عزم جدی بر توسعه خوابگاه‌های متاهلی قرار گرفت و اعتباری هم برای این کار اختصاص پیدا کرد که اکنون هزینه شده است و این روند ادامه خواهد یافت.» او تأکید می‌کند:
« شاید تعداد کل خوابگاه‌های متاهلی دانشگاه‌های زیرمجموعه ما 500واحد بود که با تأکید دولت بیش از 200واحد ساخته و به آن افزوده شد. در 6‌ماه دوم امسال هم 400واحد دیگر تحویل داده می‌شود و امیدواریم تا پایان برنامه هفتم تعداد خوابگاه‌های متاهلی به 6هزار واحد برسد.» خوابگاه‌های مجردی وزارت علوم‌تحقیقات و فناوری بیش از هزار بلوک با ظرفیت بیش از 200هزار نفر هستند.





خوابگاه‌های متأهلی از 500به 6هزار واحد می‌رسند