سفر به سرزمین لیلیپوتها
نگاهی به موزههایی که مناسب دنیای بچهها ساخته شدهاند
فاطمه عباسی| روزنامه نگار
تقویم که به نیمه مهرماه میرسد، شهر باید کمی قد خم کند تا همتراز با نگاه شفاف و پرسشگر کودکان شود. پانزدهم مهر آغاز هفته ملی کودک است که در آن آشتی با دنیای صمیمی کودکان نه یک انتخاب که یک ضرورت فرهنگی است. در روزگاری که صفحات شیشهای تبلتها و گوشیهای هوشمند مرزهای خیال را محاصره کردهاند، تهران در لایههای پنهان خود گنجینههایی دارد که در آنها «زندگی» هنوز به سبک قصهها جریان دارد؛ موزههایی که برخلاف تالارهای سنگی و سکوت مرسوم موزههای کلاسیک با زبان «بازی، قصه، رنگ و حیرت» با مخاطب خود سخن میگویند.
اینجا خبری از تابلوهای «ممنوع» نیست؛ اینجا قلمرو «چراها» و «چگونهها» است. برخی از این موزهها فضایی برای لمس مستقیم پدیدهها و برخی دیگر گنجینهای برای تماشای ظرافتهایی هستند که در زندگی روزمره گم شدهاند. از موزهای که علم را به نوک انگشتان بچهها میسپارد تا خانهای که عروسکهای نخیاش هنوز با لهجه شیرین تهرانی قدیم حرف میزنند، همه و همه بهانهای هستند تا به ریشههای اصیل شادی بازگردیم. در این گزارش، به بهانه آغاز هفته ملی کودک، بهسراغ چند مقصد جادویی رفتهایم؛ مکانهایی که در آنها تاریخ، علم و هنر، نه به زبان سخت بزرگترها که به زبانی کودکانه روایت میشوند.
موزه کودکی ایرانک

اینجا موزهای برای زندهکردن احساسات ناب است؛ از قصهها و افسانههای کهن ایرانی تا اسباببازیهای دوران قاجار و پهلوی. ایرانک در بلوار میرداماد با روایتگری داستانها و بازیهای سنتی، پلی میان نسلها میزند تا کودکان امروز بدانند پدربزرگها و مادربزرگها چگونه جهان را میدیدند.
موزه ملی هنر و ادبیات کودک

اینجا ویترین خاطرات «کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان» است؛ موزهای جذاب که در آن از دکور کارتونهای نوستالژیک تا تصویرسازیهای ماندگار کتابها جان میگیرند. در طبقه منفییک ساختمانی در خیابان حجاب میتوانید با عروسکهای بومی آشنا شوید یا در کارگاههای هنری، خلاقیت را تجربه کنید؛ فضایی که هم برای کودکان و هم برای بزرگسالان سفری به قلب فرهنگ و هنر است.
موزه علوم و فناوری ایران

علم را در اینجا لمس کنید! این موزه تعاملی در مجموعه عباسآباد فیزیک و انرژی را از کتابها بیرون کشیده و به شکل بازیهای هیجانانگیز درآورده است. بچهها میتوانند با دوچرخه برق تولید کنند یا مرکز جرم را با صندلیهای چرخان یاد بگیرند. فیلی که از سقف آویزان است، بهترین قاب برای ثبت یکعکس یادگاری علمی است.
موزه اسباببازی

در کوچه تاریخی لولاگر خانهای هست که در آن «بازی» هرگز تمام نمیشود. این موزه، حاصل ۱۵سال جستوجوی عاشقانه برای جمعآوری اسباببازیهای نوستالژیک ایران و جهان است. اینجا فقط تماشا مطرح نیست؛ بچهها در کارگاهها بازیهای سنتی را تجربه میکنند و بزرگترها در میان عروسکهای قدیمی به دوران خوش کودکی خود پرتاب میشوند.
موزه شهابسنگ و رصدخانه

عاشقان نجوم در دارآباد میتوانند با تلسکوپهای حرفهای ماه و خورشید را شکار کنند. این مجموعه تنها جایی در ایران است که شهابسنگهای واقعی فرود آمده از اعماق فضا را در کنار هم جمع کرده است. لمس سنگهایی که از کهکشانهای دور آمدهاند، تجربهای است که مرزهای خیال هر کودکی را جابهجا میکند.
خانه موزه خیمهشببازی

در وصال شیرازی خانهای به رنگ سنت وجود دارد که قهرمانش «مبارک» است. این موزه تخصصی تلاش میکند هنر روبهفراموشی خیمهشببازی را با نمایش عروسکهای نخی و اجرای زنده نمایش در روزهای سهشنبه زنده نگه دارد. تماشای این نمایشهای کمدی و انتقادی، پیوندی شیرین میان دنیای نمایش و سنتهای اصیل ایرانی ایجاد میکند.