گزارش
پاسخ به شبهات تورم صفر
پاسخ به همه سوال‌هایی که این روزها درباره طرح معیشتی شهرداری مطرح است
سینا احدیان | روزنامه‌نگار
طرح تورم صفر شهرداری تهران با هدف تثبیت قیمت بخشی از کالاهای اساسی سبد خانوار برای یک دوره ۶ماهه آغاز شده است. در مرحله نخست، ۱۲قلم کالا شامل برنج، گوشت منجمد، روغن، سویا، خرما، شکر، ماکارونی و حبوبات در این طرح قرار گرفته‌اند و قرار است از آبان‌ماه مرغ، پنیر و رب نیز به این سبد اضافه شود. این کالاها از طریق میادین میوه و تره‌بار و فر وشگاه‌های شهروند عرضه می‌شوند و خرید غیرحضوری با تحویل مقابل منزل نیز از طریق سامانه شهرزاد پیش‌بینی شده است. در این طرح شهرداری 4مسیر را برای کاهش هزینه خرید خانوار دنبال می‌کند؛ تأمین و تثبیت قیمت کالاهای اساسی، کاهش سود بازرگانی در فروشگاه‌های شهروند، حذف واسطه‌ها از زنجیره تأمین و عرضه مستقیم از تولید به مصرف. با آغاز اجرای طرح، درباره نقش شهرداری، منابع مالی و امکان تثبیت قیمت‌ها پرسش‌هایی مطرح شده است. مهم‌ترین شبهات و پاسخ آنها را در ادامه می‌خوانید.
شبهه: تنظیم بازار چه ربطی به شهرداری دارد
پاسخ: در شرایط عادی، سیاستگذاری و تنظیم بازار کالاهای اساسی در حوزه وظایف دولت قرار دارد، اما با توجه به شرایط ویژه جنگ و تورم بالای مواد خوراکی و از سوی دیگر ظرفیت‌های مهم شهرداری تهران مانند فروشگاه‌های شهروند و سازمان مدیریت میادین میوه و تره‌بار، این طرح در کنار جلورفتن سایر خدمات شهرداری و با هدف عرضه مناسب کالا و خدمات به شهروندان و ایجاد آرامش روانی در جامعه تدبیر شده است.در طرح تورم صفر، شهرداری از زیرساخت‌های موجود برای تأمین و عرضه مستقیم بخشی از کالاهای ضروری استفاده می‌کند. در شرایطی که فشار هزینه‌های معیشتی افزایش یافته، استفاده از ظرفیت‌های مدیریت شهری برای کاهش هزینه دسترسی شهروندان به کالاهای ضروری، بخشی از یک سیاست حمایتی است.
شبهه: تورم صفر برای شهرداری هزینه می‌تراشد
پاسخ: مدل اجرای طرح، بر پرداخت یارانه نقدی گسترده از بودجه شهرداری یا هزینه‌کرد از منابع مالی استوار نیست. خرید مستقیم از تولیدکننده یا تأمین‌کننده، خرید قراردادی، تعامل با تولیدکنندگان، استفاده از سرمایه در گردش مجموعه‌های اقتصادی شهرداری و خرید و ذخیره‌سازی کالا برای دوره اجرای طرح، ازجمله روش‌هایی است که برای تأمین کالا درنظر گرفته شده است.در این مدل تلاش می‌شود با کوتاه‌کردن زنجیره تأمین و حذف بخشی از واسطه‌ها، قیمت تمام‌شده و هزینه توزیع کاهش یابد. البته اجرای طرح بدون هزینه نیست و کاهش حاشیه سود مجموعه‌هایی مانند شهروند را به‌دنبال دارد. البته استقبال شهروندان و افزایش حجم فروش،کاهش حاشیه سود جبران خواهد شد.
شبهه: قیمت‌ها بالا می‌رود و شهرداری باید مابه‌التفاوت زا پرداخت کند
پاسخ: یکی از ابزارهای اصلی طرح، خرید قبلی و تأمین کالا برای دوره اجرای آن است. زمانی که کالا پیش از افزایش قیمت خریداری یا قرارداد آن منعقد شده باشد، افزایش قیمت بازار در ماه‌های بعد الزاما به‌معنای افزایش همان میزان هزینه تأمین نیست. به همین دلیل، بخشی از ریسک افزایش قیمت با خرید قبلی، قرارداد با تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان و مدیریت موجودی کنترل می‌شود. در نتیجه، سازوکار طرح مبتنی بر پرداخت مابه‌التفاوت از منابع شهرداری نیست.
شبهه: حذف واسطه‌ها صرفا یک شعار است
پاسخ: حذف واسطه‌ها یکی از محورهای اصلی طرح تورم صفر است. خرید مستقیم از تولیدکننده، خرید قراردادی و مشارکت مستقیم در تولید ازجمله روش‌هایی است که برای کاهش هزینه زنجیره تأمین درنظر گرفته شده است.شهرداری همچنین در حال ایجاد مراکز عرضه مستقیم در 7منطقه تهران است تا تولیدکنندگان بتوانند بدون عبور از شبکه‌های متعدد واسطه‌ای و با دریافت غرفه رایگان، محصولات خود را عرضه کنند.
شبهه: در اقتصاد تورمی تثبیت قیمت تا ۶ماه ممکن نیست
تورم صفر به‌معنای صفرشدن نرخ تورم در تهران یا ثابت‌ماندن قیمت همه کالاها نیست. موضوع طرح، تثبیت قیمت یک سبد مشخص از کالاهای اساسی در شبکه عرضه شهرداری برای یک دوره معین است. برای این منظور، نیاز کالاهای مورد نظر در دوره اجرای طرح از قبل برآورد و بخشی از کالاها با روش‌های مختلف تأمین خریداری شده است. خرید عمده و قراردادی و مدیریت موجودی با امکانات شهرداری، این امکان را ایجاد می‌کند که افزایش قیمت بازار در ماه‌های آینده، به این کالاها منتقل نشود. به بیان ساده، شهرداری قصد ندارد تورم را در کل اقتصاد متوقف کند بلکه می‌خواهد اثر افزایش قیمت یا نگرانی برای تامین بخشی از سبد ضروری خانوار برای یک دوره مشخص را مرتفع کند.
شبهه: درنهایت هزینه طرح از جیب پایتخت‌نشینان پرداخت می‌شود
پاسخ: سازوکار اعلام‌شده بر افزایش عوارض شهری، پرداخت مابه‌التفاوت از بودجه شهرداری یا دریافت مبلغی جداگانه از شهروندان استوار نیست. بخش مهمی از برنامه بر خرید مستقیم، حذف واسطه‌ها و کاهش حاشیه سود متمرکز است. برای نمونه، شهرداری اعلام کرده بخشی از کالاهای عرضه‌شده در فروشگاه‌های شهروند حدود ۲۵ تا ۳۰درصد پایین‌تر از قیمت بازار عرضه می‌شوند و قرار است با خرید قراردادی و مشارکت مستقیم در تولید، این فاصله بیشتر شود. در کنار آن، سود بازرگانی بیش از ۱۸هزار قلم کالا در شهروند ۵۰درصد کاهش می‌یابد و بخشی از این مبلغ به کیف پول خریدار بازگردانده می‌شود.
شبهه: کاهش سود شهروند به ضرر شهرداری تمام می‌شود
یکی از ابزارهای طرح، کاهش حاشیه سود است. در فروشگاه‌های شهروند قرار است سود بازرگانی بیش از ۱۸هزار قلم کالا ۵۰درصد کاهش پیدا کند. منطق این سیاست آن است که بخشی از کاهش حاشیه سود از طریق افزایش حجم فروش جبران شود.در چنین مدلی، فروشگاه به جای تکیه بر سود بیشتر در هر کالا، بخشی از سود واحد را کاهش می‌دهد تا با افزایش تعداد و حجم خرید، درآمد بیشتری ایجاد کند.
در همینه زمینه :
اینفوگرافیک