![سیمای بی الگوی شهر](/img/newspaper_pages/1397/06%20SHAHRIVAR/4%20SHAHRIVAR/OSTANHA/a3.jpg)
سیمای بی الگوی شهر
در سنندج، سقز و بانه فقط در چند نقطه نماهای خوبی طراحی شده است، اما سیستماتیک نیستند و اثری بر هارمونی نمای شهری ندارند
![سیمای بی الگوی شهر](/img/newspaper_pages/1397/06%20SHAHRIVAR/4%20SHAHRIVAR/OSTANHA/a3.jpg)
هیوا محمدپور| دیواندره- خبرنگار:
زیباسازی فضای شهری در نشاط شهروندان نقشی اساسی دارد. با اینکه بسیاری از شهرکهای کردستان در سالهای اخیر ساخته شده، اما نظم، هماهنگی و یکپارچگی در نمای ساختمانهای آنها دیده نمیشود. بیشتر نماها سلیقهای ساخته میشوند و نظم خاصی ندارند، در این ارتباط با «فرخ عبودی»، کارشناس ارشد عمران و مولف چندین کتاب و مقالات تخصصی، به گفتوگو نشستیم که در ادامه میخوانید.
پوسته ساختمانهای کردستان از الگوی خاصی پیروی میکنند؟
با توجه به بررسیهای انجام شده در ساختمانهای استان میتوانیم به این نتیجه برسیم که ساختمانهای ساخته شده در کردستان از الگوی خاصی تبعیت نمیکنند و بیشتر به صورت سلیقهای طراحی شدهاند. درواقع به مولفههای شهری در آنها هیچ توجهی نشده است. در مورد ساختمان ادارهها و ارگانهای دولتی استان هم باید گفته شود که یک نقشه تیپ از کشور ارسال شده است. بنابراین تمام ادارههای مرتبط در ۱۰ شهرستان موجود استان با آن نقشه تیپ کار طراحی شدهاند. در حالی که هر شهرستان ویژگیهای منحصربهفرد خودش را دارد. در کل استان ما باید به این سمتوسو برویم که هر شهری دارای ویژگیها و اختصاصات خاص خودش است و ساختمانها باید طبق شرایط بومی هر شهرستان طراحی شوند که این موضوع در حال حاضر رعایت نمیشود. یعنی شهرهای ما از یک الگوی خاص تبعیت نمیکنند و پوستههای ساختمانی از عوامل موثر اقتصادی و اجتماعی تاثیر میپذیرند. بیشترین تاثیرپذیری هم همان مسائل اقتصادی مردم است که میخواهند هزینههای تمام شده برای آنها کمتر شود، لذا با این شرایط در ساختمانسازی و نمای ساختمانها هیچ توجهی به هویت شهری نشده است. البته این را نمیتوان به صورت کلی قلمداد و تایید کرد که همه ساختمانها این شرایط را دارند، زیرا در برخی از نماهای ساختمانها در گوشه و کنار شهرهای کردستان کارهایی با ظرافت خاصی انجام و روی نمای آنها کار شده است. در برخی از خانهها و منازل شخصی نیز میبینیم که نمادهای خوب و پوستههای جالبی اجرا شده است، اما به صورت نقطهای است؛ یعنی تعداد آنها آنقدر زیاد نیست که بتواند یک چشمانداز کامل را از شهر به ما بدهد.
با این شرایط راهکار چیست؟
در نهایت ما باید به این سمت و سو برویم که پوستههای ساختمان را نظاممند و منظم کنیم. بهویژه باید خیابانهای اصلی در شهرها را که نماد تجلی معماری آن شهر هستند، بیشتر مورد توجه قرار دهیم. همچنین باید در این زمینه یک الگوسازی درست در استان داشته باشیم تا در همه ساختمانهای مشرف بر خیابانهای اصلی، پوستههای مناسب و درخور شأن فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی استان اجرا شود. این کار میتواند هم به مباحث برندینگ شهری کمک کند و هم از نظر جذب توریسم مفید باشد.
چرا باید پوستههای ساختمانی کردستان اقلیمی شوند؟
ما باید پوستههای ساختمانی استان را مرتبط با مسائل اقلیمی در نظر بگیریم و با توجه به فصل سرما، بیشتر از پوستههایی استفاده شود که مرتبط با این نوع اقلیم است. در کنار مسائل اقلیمی باید به مسائل فرهنگی، زیستمحیطی، مسائل اشتغال و کارآفرینی توجه کرد و تا حد امکان باید از مصالح بومآورد(محلی) استفاده کنیم. بومآورد بودن مصالح در استان میتواند به اقتصاد و مشاغل موجود در ساختمانسازی استان کمک کند. از سوی دیگر میتواند جایگاه معماری استان را ارتقا بدهد. وقتی ما از مصالح بومآورد استفاده میکنیم، این مصالح در خود اقلیم استان ساخته و تولید شدهاند، بنابراین زمانی هم که در ساختمانها به کار برده میشوند هم میتوانند خودشان را با شرایط آب و هوایی، رطوبت و زاویه تابش آفتاب منطبق کنند. در حالی که پوستههای وارداتی این خاصیت را ندارند، زیرا هم از نظر هزینه گران تمام میشوند، هم به اقتصاد استان هیچ کمکی نمیکنند و هم اینکه با اقلیم و شرایط محیطی کردستان سازگار نیستند.
انتخاب پوستههای ساختمانی مناسب چه پیامدهای مثبتی دارد؟
اگر برای ساختمانها پوستههای مناسبی انتخاب کنیم، پیامدهای مثبتی دارد؛ مانند پیامد اقتصادی. پوستههای ساختمانی مناسب باعث میشود ساختمان سالهای زیادی دوام بیاورد و در صورت انتخاب پوسته مناسب با اقلیم آن منطقه از نظر انرژی هم صرفهجویی میشود و مقدار انرژی تلف شده یا از دست داده به حداقل ممکن میرسد. مورد بعدی پیامدهای هنری - زیباییشناسی و معماری است، پوسته ساختمانی زیبا میتواند چشمانداز خوبی به شهر بدهد و مردم از دیدن ساختمانهای متناسب و هارمونیک لذت ببرند، اما در صورتی که پوستههای ساختمانی هیچ تناسبی با هم نداشته باشند، به نوعی در ذوق بیننده زده میشود و بیننده هیچ ارتباطی را احساس نمیکند. به طور کلی هیچیک از شهرهای استان یک قالب هویتدار و برنامهریزی شده برای طراحی پوستههای ساختمانی ندارند و به صورت نقطهای و بر اساس سلیقه مالکان طراحی شدهاند؛ در حالی که این روند درست نیست و شهر را به سوی بیهویتی چشمانداز معماری میبرد. به صورت نقطهای در سنندج، سقز و بانه نماهای خوبی طراحی شده است، اما سیستماتیک نیستند و اثر چندانی بر برندینگ شهری ندارند.
نمای بافتهای روستایی استان چگونه است؟
نمای بافتهای روستایی در مقام مقایسه با نماهای شهری بهتر و بامسماتر است؛ معماری روستاها بومآوردتر و طرحها نیز قرابت بیشتری با محیط طبیعی دارد. به عنوان نمونه در روستاهای دهستان قراطوره بخش مرکزی سنندج از جمله ینگیکند، وزیر، جقلو، قشلاق سفید، قزکه، شکر بلاغ، قرچی قران، گادمه گیتر نمای سفید و یکدست روستاها متاثر از خاک مارنی منطقه است و با آن همخوانی دارد، همسان با اقلیم است و در برابر بارندگیهای سیلآسای فصلی به علت جذب پایین آب بیشترین محافظت را از ساختمان میکند. در جریان بارندگی و سیل هشتم خرداد سال جاری این مساله عینا مشاهده و اثبات شد.
شهرداری چگونه میتواند هارمونی ساختمانها را حفظ کند؟
نمای شهرهای استان در حال گذار از سنتی به سمت مدرنیته شدن است و حتی در برخی نقاط از نماهای پستمدرن استفاده شده است. این بهترین زمان برای مداخله شهرداریها در نمای ساختمانها و فنیتر کردن آنهاست. در این مقطع زمانی لازم است طبق محورهای ستاد بازآفرینی شهری کمیتهای در فرمانداریها تشکیل شود و خطوط ابلاغی کلی نماهای ساختمانی هر شهر بر اساس مسائل جغرافیای انسانی و محیطی به تصویب برسد و پس از تاییدیه کمیسیونهای تخصصی به اجرا گذاشته شود.
رعایت برندینگ ساختمان
«فرخ عبودی» کارشناس ارشد عمران میگوید: باید «برندینگ» یعنی برندسازی که بسیار اهمیت دارد، مورد توجه باشد. هر شهری با توجه به تواناییهایی که دارد میخواهد یک برند برای خودش بسازد. اگر پوستههای ساختمانی در یک جهت خاص حرکت کنند میتوانند بهترین برند برای آن شهر باشند. چه از نظر رنگ، چه از نظر شکل و چه از نظر مفهوم. اینها میتوانند نما و ظاهر شهر را زیبا کنند و مباحث دیگر مثل دوام و ماندگاری و سایر مطالب میتواند از پیامدهای انتخاب پوستههای ساختمانی مناسب باشد.