ابرقدرت چهارم جهان

علیرضا احمدی| روزنامه‌نگار

«تغییر تصویر ایران در جهان» را باید از راهبردی‌ترین پیامدهای جنگ تحمیلی سوم به‌حساب آورد؛ جنگی که قرار بود ایران را به «تسلیم» وادارد، اما اکنون به منبع استناد مهمی برای تأیید جهانی درباره مطرح‌شدن ایران به‌عنوان «ابرقدرت چهارم جهان» تبدیل شده‌است.‌براین اساس هم بود که رهبرمعظم‌انقلاب، در پیام مناسبتی هفته دفاع‌مقدس و شهادت سیدحسن نصرالله، دبیرکل شهید حزب‌الله لبنان، تأکید کردند که «امروز کسانی ما را ابرقدرت چهارم دنیا می‌دانند»؛ جایگاهی که در تعبیر حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای، از «محاسبات مادی» فراتر می‌رود و «محاسبات الهی»، این قدرت را والاتر از «یک عنوان رسانه‌ای» مطرح می‌کند.

چرا ایران ابرقدرت چهارم جهان؟
پس از آغاز جنگ تحمیلی سوم، نمایان‌ترشدن قدرت راهبردی ایران در تغییر معادلات میدانی نبرد، سبب شد کارشناسان آمریکایی و بین‌المللی، از ایران به‌عنوان «ابرقدرت چهارم جهان» یاد کنند:

نقش راهبردی تنگه هرمز
‌ نظر: رابرت پیپ، ‌ اندیشمند برجسته حوزه علوم سیاسی آمریکایی، نویسنده و متخصص استراتژی نظامی
‌ ایده: ارتقای جایگاه ایران به‌عنوان «چهارمین مرکز قدرت جهانی»
‌منابع‌ 
 گفت‌وگوهای رسانه‌ای (گفت‌وگو با برنامه Democracy Now در 20فروردین‌ماه 1405)
 پستی در شبکه اجتماعی «ایکس»
 مقاله ۶ آوریل ۲۰۲۶ در نیویورک‌تایمز (17فروردین‌ماه 1405)
‌ دلایل‌
 توان اعمال نفوذ ایران بر تنگه هرمز
 کنترل ایران بر ۲۰درصد نفت جهان 
 ترکیب جغرافیای ایران با سطحی از فناوری موشکی – پهپادی
 ناتوانی آمریکا از بازداشتن ایران از ظرفیت‌های راهبردی‌اش
 وادارشدن رئیس‌جمهور آمریکا به پذیرش شروط ایران، ازجمله مهار تل‌آویو
 تبدیل ایران به یک هژمون منطقه‌ای

9عامل محوری
‌نظر: کریستوفر مات، دکتری روابط بین‌الملل از دانشگاه سنت اندروز و محقق حوزه ژئوپلیتیک تاریخی، استراتژی کلان و تلاقی رئالیسم تدافعی و مفاهیم حاکمیت در عصر چندقطبی
‌ ایده: اعتراف ضمنی به تبدیل ایران به «چهارمین قدرت جهانی»
‌منبع: مقاله در اندیشکده آمریکایی «صلح و دیپلماسی»
‌زمان: 26خردادماه 1405

‌محورها‌
  توانایی تهران در استفاده از تنگه‌هرمز
  تأثیرگذاری بر بازارهای جهانی انرژی
  به چالش‌کشیدن بالقوه بقای بلندمدت سیستم پترودلار تحت حمایت آمریکا
  قابل مشاهده‌بودن روند کلی جهانی به سمت چندمرکزگرایی
  کشوری با مرزهای طبیعی و زمین دفاعی راهبردی
  تثبیت جایگاه ایران به‌عنوان یک موجودیت تاریخی باستانی و ریشه‌دار فرهنگی
  برخورداری از توانایی ایفای نقش مؤثر در رقابت ژئوپلیتیکی بسیار فراتر از وزن آن 
  قابل مشاهده بودن حس همبستگی ملی
  درون‌زا بودن امنیت و توان دفاعی 

ایران به جای هند
‌ نظر: مانیش آناند، تحلیلگر هندی
‌ایده: ایران به چهارمین قدرت بزرگ نظامی در صحنه جهانی تبدیل شده نه هند
‌منبع: برنامه تلویزیونی The Raisina Hills 
‌زمان: 4شهریورماه 1405
  در جنگ اخیر، اتفاقی افتاد که در تاریخ جهان رخ نداده است.
   ایران به چهارمین قدرت بزرگ نظامی در صحنه جهانی تبدیل شده است.
   چهارمین قدرت بزرگ نظامی دیگر یک جای خالی برای هند نیست.

قدرت نوظهور جهان
‌ نظر: شوناک سانیال، تحلیلگر هندی حوزه ژئوپلیتیک
‌ ایده: تأیید در حال ظهوربودن ایران به‌عنوان قدرت چهارم جهانی
‌منبع: مقاله در روزنامه هندی «ایندیا تودی»
‌زمان: 3 اردیبهشت 1405
‌دلایل:
   تاب‌آوری فوق‌العاده در برابر فشارهای نظامی سنگین و همه‌جانبه آمریکا و اسرائیل
   تسلط کامل بر تنگه هرمز؛ آبراهه حیاتی که حدود یک‌پنجم نفت و گاز جهان از آن عبور می‌کند.
   ترکیب «تاب‌آوری در جنگ» و اهرم ژئوپلیتیکی تنگه‌هرمز

درخشش علمی ایران در تراز جهانی
یکی از نمودهای روشن حرکت ایران در مسیر تبدیل به یکی از ابرقدرت‌های حاضر در ساختار نظام‌بین‌الملل، وجود حوزه‌های متنوعی است که ایران در آنها جزو 5قدرت‌ اصلی جهان قرار دارد که در ادامه به برخی از آنها اشاره می‌شود:

فناوری نانو
 جایگاه پنجم ایران پس از چین، هند، آمریکا و کره‌جنوبی
قدرت موشکی
 ایران، بزرگ‌ترین قدرت موشکی خاورمیانه و جزو قدرت‌های اصلی جهانی دراین حوزه 
ذخایر گاز طبیعی در جهان
 دارای جایگاه دوم بیشترین ذخایر گاز طبیعی در جهان پس از روسیه
ذخایر نفتی
 دارای جایگاه سوم پس از ونزوئلا و عربستان
صنعت هسته‌ای
 قرارداشتن ایران بین ۵کشور اول جهان در صنعت هسته‌ای 
نانوتکنولوژی در ایمونوتراپی سرطان
 جایگاه پنجم ایران پس از چین، آمریکا، کره‌جنوبی و هند
قدرت پهپادی
 حضور در میان ۵قدرت اول جهان
هوش مصنوعی
 جایگاه پنجم پس از کشورهای آمریکا، انگلیس، کانادا و ایتالیا
نانوذرات در تشخیص سرطان ریه
 جایگاه پنجم پس از کشورهای چین، آمریکا، هند و کره‌جنوبی
کیفیت آب‌سنگین
 جایگاه نخست جهانی ایران در کیفیت و خلوص آب‌سنگین
فناوری غشایی برای حذف فلزات سنگین از آب
 جایگاه چهارم ایران پس از چین، هند و آمریکا
نانو دارو در سرطان روده بزرگ
 جایگاه چهارم پس از چین، آمریکا و هند
آب‌شیرین‌کن‌های خورشیدی
 جایگاه چهارم پس از کشورهای چین، هند و آمریکا
غشاهای پلی‌آنیلین برای تصفیه آب
 جایگاه چهارم پس از کشورهای چین، هند و آمریکا



توان تاب‌آوری بالا
‌ نظر: قمر بشیر، مقام رسانه‌ای پیشین دولت پاکستان 
‌ایده: چگونه ایران به چهارمین کانون قدرت جهانی بدل شد؟
‌منبع: مقاله در روزنامه
«پاکستان تودی»
‌زمان: 16مردادماه 1405
‌دلایل:
 دارابودن توانایی اثبات‌شده تهران در تاب‌آوری مقابل حملات گسترده
 توانایی در حفظ نظام سیاسی
 ادامه اقدامات تلافی‌جویانه در شرایط حملات سنگین 
 جلوگیری از دستیابی یک ابرقدرت (آمریکا) به اهداف اعلام‌شده‌اش
 بهره‌مندی از اهرم تعیین‌کننده‌ تنگه هرمز
 برخورداری از توانایی تهدید و ازکارانداختن تأسیسات نظامی ایالات‌متحده در سراسر منطقه
 قراردادن واشنگتن بر سر دوراهی «کاهش تنش از طریق مذاکره» و «جنگ رو به گسترش با چشم‌انداز شکست»

برخی از مهم‌ترین رتبه‌های جهانی ایران
 نخستین کشور در تکنولوژی لیزر در آسیا
 حضور در جمع ۵کشور سازنده لیزرهای پرتوان در جهان
 رتبه چهارم دنیا در تولید علوم درمان ناباروری
 حضور در باشگاه معدود کشورهای تولیدکننده سازه‌های بزرگ دریایی
 کسب رتبه دوم جهان در زمینه رشد علم
 رتبه نخست شتاب علمی در جهان
 حضور در جمع ۹کشور برتر جهان در حوزه هوافضا
 کسب رتبه نخست منطقه در حوزه تولید علم هوافضا
 جزو ۶کشور فرستنده موجود زنده به فضا در جهان
 دومین کشور جهان در تولید داروهای نوترکیب هموفیلی فاکتور۷ و ۸
 حضور درجمع ۱۰کشور برتر دنیا در زمینه جراحی‌های قلب و دریچه قلب
 کسب رتبه دوم جهان در تولید سلول‌های بنیادی
 رتبه هفتم جهانی در حوزه داروسازی