خدمتشان تمام نشد

فاطمه عسگری‌نیا| روزنامه‌نگار 

 جنگ که شروع شد، بعضی از سربازها دیگر به خانه برنگشتند؛ نه چون مأموریتشان تمام نشده بود، بلکه چون محل خدمتشان هدف اصابت موشک‌ها و پهپادهای دشمن قرار گرفته بود؛ از زندان اوین در تهران تا مقر سپاه در البرز، از سایت‌های پدافندی تبریز و دزفول تا یگان توپخانه ارتش در اصفهان و حتی خوابگاه سربازان در بمپور! در همه آنها نام سربازهایی ثبت شده که لباس خدمت بر تن داشتند و در همان روزهایی که باید به پایان خدمتشان فکر می‌کردند، نامشان در فهرست شهدا قرار گرفت.

فقط چند قدم تا پایان خدمت
در جنگ ۱۲روزه، یکی از تلخ‌ترین روایت‌ها به حمله دوم تیرماه به مقر ستاد سپاه امام حسن مجتبی(ع) در استان البرز برمی‌گردد. در میان شهدای این حمله نام فردین ابراهیمی، سالار موسوی‌نژاد و جواد ایزدی به‌عنوان سرباز وظیفه ثبت شد. گزارش‌های منتشرشده درباره این حادثه نشان می‌دهد فردین ابراهیمی، سرباز ۲۳ساله تنها حدود ۲‌ماه تا پایان خدمتش فاصله داشت و 2ماهی که می‌توانست به روزهای آخر خدمت، گرفتن کارت پایان خدمت و برگشتن به زندگی عادی برسد، اما حمله‌ای به محل خدمت، همه‌‌چیز را تغییر داد.
در همان جنگ، در تبریز نیز 4سرباز وظیفه پدافند هوایی در جریان حملات به مواضع پدافندی این شهر شهید شدند؛ رضا محرمی آقامیرلو، حسین پورعبدالله مینق، علیرضا ناصری النجقی و مهدی معرفتی. این 4سرباز در جریان حملات مستقیم به سایت‌های راداری و مواضع پدافندی تبریز بر اثر موج انفجار و اصابت ترکش به شهادت رسیدند.

وقتی جنگ به محل خدمت رسید
جنگ برای سربازهای زندان اوین هم فقط صدای دوردست انفجار نبود. دوم تیرماه۱۴۰۴ حمله به زندان اوین، محل خدمت تعدادی از سربازان وظیفه را نیز درگیر کرد. در میان شهدای این حمله نام ۱۳سرباز وظیفه به چشم می‌خورد: علیرضا وفایی، امیرمحمد رحمتی، علی حبیبی، سیدمحمدامین روح‌بخش، پارسا یداللهی، ایلیا نوبخت، امیرعلی فضلی، علیرضا محمودی، پویان سرشتی، مصطفی موحدی، محمدصادق خالصی همدانی، ماهان ستاره و حمیدرضا میرزایی. اما پشت هرکدام از این اسامی یک خانه، یک خانواده و یک‌سربازی نیمه‌تمام قرار داشت؛ در جنوب کشور نیز مهدی فروتن، سرباز وظیفه در حمله به پایگاه چهارم شکاری دزفول به شهادت رسید.

5 سرباز در یک روز
امیرمحمد داوری شلمزاری، یاسین رستمی، رامین اسدی حسنوند، حسین شاهین شمس‌آبادی و پوریا رستمی هفشجانی سربازان گروه۴۴ توپخانه ارتش اصفهان بودند که در هشتم فروردین۱۴۰۵ در جریان حمله به محل خدمتشان به شهادت رسیدند؛ 5سرباز، 5خانه و 5خانواده که نوروزشان رنگ دیگری گرفت. قرار بود روزهای آغاز سال، روزهای دیدوبازدید باشد؛ اما برای خانواده این 5جوان، فروردین با خبر شهادت فرزندشان آغاز شد.

سربازی در خط مرز
جنگ فقط پادگان‌ها و پایگاه‌های هوایی را درگیر نکرد. مرزبان‌ها نیز در روزهای جنگ ۴۰روزه در مأموریت بودند. امیرحسین عزیزی، سرباز وظیفه مرزبانی، از شهدای جنگ تحمیلی سوم است. پیکر او پس از بدرقه در سنندج برای تشییع و خاکسپاری به زادگاهش در لرستان منتقل شد. فرمانده مرزبانی انتظامی نیز بعدتر اعلام کرد که در جریان جنگ ۴۰روزه ۸۰ نفر از رزمندگان مرزبانی شهید و ۱۵۴نفر مجروح شدند؛ آماری که نشان می‌دهد برای نیروهای مستقر در مرز، جنگ فقط خبری از آسمان و دوردست نبود و مأموریت‌های مرزی نیز درگیر شرایط جنگی شد. در جبهه‌های دیگر یاسر صفری، سرباز ارتش در جریان یک عملیات انفجاری در منطقه عملیاتی جنگ تحمیلی سوم  به شهادت رسید. پیکر او در شهریار تشییع و در زادگاهش به خاک سپرده شد.

آخرین خواب سربازها
یکی از تلخ‌ترین اتفاق‌ها برای سربازها شاید در بمپور افتاد؛ سربازهایی که قرار نبود آن لحظه در میدان جنگ باشند و در خوابگاه بودند؛ جایی که بعد از یک‌روز خدمت، پوتین‌ها را کنار می‌گذارند، چند ساعت می‌خوابند و منتظر صبح بعد می‌مانند. اما در حمله به تیپ۳۸۸ ارتش در بمپور ایرانشهر، خوابگاه سربازان هم هدف قرار گرفت و تعدادی از سربازهای وظیفه که آنجا بودند، جانشان را از دست دادند. برای خانواده‌هایشان خبر شهادت از جایی رسید که فرزندشان باید در آن فقط چند ساعت استراحت می‌کرد.

اصل و شرح
سربازی که جنگ برایش تمام نشد
در میان این روایت‌ها قصه سربازهایی که از یک جنگ جان سالم به در بردند اما پایان جنگ بعدی را ندیدند، تلخ‌تر است. علی خان‌بابانژاد ازجمله سربازانی بود که روایت‌های منتشرشده او را از مجروحان جنگ ۱۲روزه معرفی کرده‌اند و بعدتر در جنگ ۴۰روزه به شهادت رسید. این یعنی برای بعضی از سربازها جنگ ۱۲روزه پایان ماجرا نبود؛ زخمی از یک‌جنگ با خود بردند و هنوز فرصت نکرده بودند به زندگی عادی برگردند که جنگ دیگری از راه رسید. روز سرباز شاید بهترین فرصت باشد برای اینکه از کسانی هم یاد کنیم که تقویم خدمتشان هیچ‌وقت به «پایان خدمت» نرسید. این روایت‌ها البته فهرست نهایی همه سربازان شهید این دوجنگ نیست؛ اسامی و آمار شهدای نیروهای مسلح در موارد مختلف به‌تدریج احراز و اعلام شده است. اما همین نام‌ها کافی است تا تصویر روشن‌تری از سربازهایی داشته باشیم که در روزهای جنگ، پشت درجه و عنوان «سرباز وظیفه» پنهان نماندند؛ جوان‌هایی بودند با خانواده، رؤیا، خانه و تقویمی که قرار بود یک‌روز ورق بخورد و به پایان خدمت برسد.