قیمت میلیاردی برای کلونی خفاش

فاطمه عسگری‌نیا | روزنامه‌نگار 

یک ویدئو کافی است تا دوباره یک باور قدیمی در فضای مجازی جان بگیرد؛ ویدئویی از خالی‌کردن لانه خفاش و ادعای پیدا شدن ماده‌ای که در بازار غیررسمی با نام «جیوه خفاش» شناخته می‌شود. بعد از انتشار این فیلم‌ها، آگهی‌هایی هم ظاهر می‌شوند؛ آگهی‌هایی با قیمت‌هایی از چندمیلیارد‌تومانی. اما پشت این بازار عجیب چه خبر است؟ آیا اصلا این بازار واقعی است؟ آیا واقعا چیزی ارزشمند در کلونی‌های خفاش وجود دارد یا پای یک بازار کاذب و سودجویانه در میان است؟

برای پی بردن به ماجرا، سراغ چند فروشنده و دلال این بازار رفتیم. یکی از دلال‌ها وقتی درباره قیمت نمونه‌ای که از کلونی خفاش پیدا شده سؤال می‌شود، ابتدا از 20میلیارد تومان حرف می‌زند و بعد برای نمونه‌هایی که به‌گفته خودش ویژگی خاصی داشته باشند، قیمت‌های بالاتری اعلام می‌کند. مثلا مدعی است در ازای اعلام مکان کلونی‌ها تا 500همت هم پرداخت می‌شود. در روایت دیگری نیز فروشنده از قیمت‌گذاری براساس رنگ و ظاهر ماده می‌گوید:« در ازای هر گرم جیوه قرمز بین 200تا 300میلیارد تومان پرداخت می‌شود و در ازای جیوه نقره‌ای به ازای هر گرم 100میلیارد تومان! ادعاهایی که هیچ‌کدام به‌تنهایی نشانه‌ای از ارزش واقعی یا وجود ماده‌ای با چنین خواصی نیست؛ مدعیانی که معتقدند‌ جیوه‌خفاش در حوزه درمانی کاربرد دارد‌ اما مسئله فقط پول نیست. پشت این بازار، اتفاقی در طبیعت در حال رخ دادن است که به‌گفته کارشناسان می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد.

دود در خانه خفاش‌ها
دکتر محمود کلنگری، پژوهشگر محیط‌زیست، درباره این موضوع به همشهری می‌گوید:  بخشی ازآنچه امروز در بخشی از فضای عمومی با عنوان طب سنتی معرفی می‌شود، گاهی از طب سنتی فاصله گرفته و با باورهای عامیانه و حتی منفعت‌طلبی و کلاهبرداری مخلوط شده است.
او تأکید می‌کند فارغ از اینکه ادعاهای مربوط به «جیوه خفاش» چقدر پایه علمی داشته باشد، اصل ورود افراد به غارها و محل زندگی خفاش‌ها و ایجاد آتش و دود برای بیرون‌راندن آنها، یک آسیب واقعی به حیات‌وحش است.
به‌گفته کلنگری، خفاش‌ها در اکوسیستم نقش مهمی در کنترل جمعیت حشرات دارند و خودشان نیز ارزش زیستی قابل توجهی دارند. از سوی دیگر، زیستگاه‌های مناسب برای زادآوری آنها در شهرها هم کمتر شده است؛ دیوارهای کاهگلی، شکاف‌های میان آجرها و فضاهای قدیمی که زمانی محل مناسبی برای زندگی و زادآوری خفاش‌ها بود، امروز کمتر پیدا می‌شود.
اما هشدار مهم‌تر این پژوهشگر، فقط درباره خود خفاش‌ها نیست؛ نزدیک‌شدن بیش از اندازه انسان به حیوانات وحشی می‌تواند خطر انتقال برخی عوامل بیماری‌زا و پاتوژن‌ها را افزایش دهد. او اشاره‌ای به پژوهش‌های انجام‌شده درباره منشأکرونا می‌کند و می‌گوید درآن دوره هم اعلام شد که منشا انتشار ویروس کرونا همین خفاشی بود که امروز مردم بی‌محابا به امید پولدار شدن دست به کلونی‌هایشان می‌زنند. به این ترتیب، بازاری که با وعده پول‌های میلیاردی شکل گرفته، ممکن است هم برای خفاش‌ها هزینه داشته باشد و هم برای انسان‌ها.‌