روایت خبر

چالش‌های امنیت عاریتی عربستان
عربستان این روزها برای مهار انصارالله، تقریبا به هر دری زده است؛ از پاکستان و ترکیه برای فعال ‌کردن پیمان مکه تا تماس با آمریکا، انگلیس و مصر. اما پاسخ‌ها سرد بوده و فعلا کسی حاضر نشده مستقیم وارد میدان شود.
این همان نقطه‌ضعف «امنیت عاریتی» است؛ کشوری که سال‌ها میلیاردها دلار برای خرید سلاح و پیمان‌های دفاعی هزینه کرده، در لحظه بحران می‌بیند تضمین‌های روی کاغذ الزاما به‌معنای حضور در میدان نیست.
پاکستان و ترکیه ملاحظات سیاسی و افکار عمومی جهان اسلام را دارند و ورود به جنگ یمن می‌تواند هزینه سنگینی برایشان ایجاد کند. اروپایی‌ها نگران گسترش ناامنی دریایی، اختلال در تجارت و جهش دوباره قیمت انرژی‌اند. آمریکا نیز با مسئله ذخایر مهمات و رهگیرهای دفاعی روبه‌روست و ورود به یک جنگ تازه، توانش برای مواجهه احتمالی با ایران را کاهش می‌دهد.
در این میان، تنها بازیگری که منافع امنیتی‌اش با عربستان هم‌پوشانی بیشتری پیدا کرده، اسرائیل است. اما اسرائیل هم رایگان وارد میدان نمی‌شود و ممکن است در برابر کمک به سعودی‌ها، امتیاز بزرگی مثل پیوستن رسمی عربستان به «پیمان ابراهیم» را مطالبه کند.
این گزینه هم الزاما نجات‌بخش ریاض نیست؛ فقط سعودی‌ها را بی‌آبروتر می‌کند. ضمن اینکه اسرائیل خودش گرفتار جبهه شمال و درگیری با حزب‌الله است و ورود به جنگ یمن برایش ساده نیست.
انتخاب این مقطع برای فشار بر عربستان، نشان‌دهنده محاسبه‌ای دقیق از محدودیت حامیان خارجی ریاض است.

اخبار بد برای سعودی‌ها
نگاهی به آنچه این روزها در عربستان می‌گذرد نشان می‌دهد خبرهای خوبی برای سعودی‌ها وجود ندارد. حملات انصارالله به زیرساخت‌های عربستان ادامه دارد و گزارش‌هایی هم درباره سقوط یک جنگنده سعودی در یمن منتشر شده است.
ماجرا فقط یک جنگنده نیست. پالایشگاه‌ها، خطوط انتقال نفت، ایستگاه‌های پمپاژ و بنادر صادراتی عربستان زیر فشار حملات قرار گرفته‌اند؛ حملاتی که بخشی از مسیرهای صادرات نفت سعودی را مختل کرده است.
رویترز هم از آسیب به خط لوله شرق به غرب و اختلال در صادرات از مسیر دریای سرخ گزارش داده است. اهمیت ماجرا اینجاست که خط لوله شرق به غرب، مهم‌ترین طرح عربستان برای دور زدن تنگه هرمز بود. حالا مشخص شده اگر نفت از هرمز عبور نکند با چند ایستگاه پمپاژ و تأسیسات انتقال نمی‌توان مسیر جایگزین پیدا کرد. آنچه امروز عربستان تجربه می‌کند برای حاکمان این کشور تلخ است؛ چون هیچ انتخاب کم‌هزینه‌ای پیش رویشان نیست.
 اگر بخواهند حملات یمن متوقف شود، باید در سیاست محاصره و فشار بر یمن عقب‌نشینی کنند؛ عقب‌نشینی‌ای که موقعیت انصارالله و در نتیجه نفوذ ایران در معادلات یمن را تقویت می‌کند. اگر هم جنگ ادامه پیدا کند، فرسایش زیرساخت‌های اقتصادی و نظامی عربستان ادامه خواهد داشت؛ آن‌وقت فقط جنگ یمن مسئله ریاض نیست، بلکه «چشم‌انداز ۲۰۳۰» هم زیر سایه یک جنگ فرسایشی قرار می‌گیرد.

زن ایرانی را با اینها بشناسید نه امثال لاله مرزبان
اگر تصویر زن ایرانی را فقط با امثال لاله مرزبان و از قاب رسانه‌های خارجی و حرف‌های سلبریتی‌ها می‌شناسید فقط با یک کلیشه روبه‌رو می‌شویم: زن ایرانی سرکوب‌شده و بی‌اختیار.
اما این طرف ماجرا، زنانی هستند که با دانش و تخصصشان در جامعه و حتی فراتر از ایران اثر گذاشته‌اند. مریم کوچکی‌نژاد، فارغ‌التحصیل فیزیک دانشگاه شریف و دکتری رفتار سازمانی که در سال ۲۰۲۰ در فهرست استادان جوان برجسته زیر ۴۰سال قرار گرفت. شهین اعوانی و طوبی کرمانی، 2چهره شناخته‌شده فلسفه و علوم انسانی. مریم اسلامی، پزشک و پژوهشگر ژنتیک و پزشکی بازساختی با سابقه فلوشیپ در هاروارد، ثبت اختراع و افتخارات بین‌المللی. لعبت گرانپایه، جراح و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران که در طرح‌های جهادی هزاران ویزیت و بیش از هزار جراحی رایگان انجام داده است.
طناز بحری، متخصص خون و سرطان خون و رئیس‌کلینیک هماتولوژی بیمارستان اراسموس روتردام. سهیلا سامی، جراح مغز و اعصاب و از شاگردان پروفسور سمیعی با صدها جراحی مستقل و بهناز حیدرچی، پژوهشگر حوزه HIV و پادتن‌های آن. اینها یک واقعیت روشن را نشان می‌دهند: زن ایرانی می‌تواند محجبه باشد و همزمان دانشمند، جراح، فیلسوف، استاد دانشگاه و پژوهشگر.

تحول در ارتباطات شبکه‌سازی ماهواره در ایران
وزیر ارتباطات گفت برای نخستین بار از ایران، 3ماهواره همزمان به فضا پرتاب شد. اما چرا این خبر مهم است؟ ماجرا فقط این نیست که ایران 3ماهواره دیگر فرستاده بالای سرمان. اتفاق مهم‌تر این است که این ماهواره‌ها قرار است بخشی از یک شبکه ۲۴ماهواره‌ای به نام «منظومه شهید سلیمانی» باشند؛ یعنی ایران دارد از فرستادن ماهواره‌های تکی، به سمت ساختن یک شبکه فضایی می‌رود.  حالا این شبکه به چه درد می‌خورد؟ خیلی ساده، جاهایی را تصور کنید که دکل موبایل، اینترنت یا زیرساخت ارتباطی زمینی به‌راحتی در دسترس نیست؛ مثلا مناطق دورافتاده، جاده‌ها، معادن، مزارع بزرگ یا تأسیسات نفت و گاز. اینجا ماهواره‌ها می‌توانند دستگاه‌ها و حسگرهای این مناطق را به شبکه کشور وصل کنند؛ یعنی مثلا یک حسگر در یک مزرعه دورافتاده، یک دستگاه در معدن یا تجهیزات یک خط انتقال نفت و گاز بتواند اطلاعاتش را برای مرکز کنترل بفرستد، حتی وقتی دکل مخابراتی در آن منطقه وجود ندارد.  در کشاورزی می‌شود وضعیت مزارع را از راه دور پایش کرد، در حمل‌ونقل موقعیت ناوگان را دنبال کرد و در صنایع نفت و گاز، تجهیزات دورافتاده را زیرنظر داشت. یعنی خروجی نهایی فقط «یک ماهواره در آسمان» نیست؛ یک لایه جدید ارتباطی روی زیرساخت کشور ساخته می‌شود. اما یک نکته مهم: این منظومه قرار نیست فردا جای اینترنت موبایل مردم را بگیرد. کاربرد اصلی‌اش اتصال دستگاه‌ها، تجهیزات و حسگرها در نقاطی است که ارتباط زمینی سخت یا پرهزینه است. پس اهمیت این پرتاب را باید اینطور فهمید: ایران دارد از سمت ماهواره‌فرستادن به ماهواره‌ شبکه‌ساختن حرکت می‌کند و اگر این منظومه کامل شود، بخشی از ارتباطات و مدیریت زیرساخت‌های کشور می‌تواند از فضا پشتیبانی شود.

قصه تخیلی خودکار بیک
خیلی‌ها قصه ثابت ماندن خودکار بیک را در زمان پهلوی شنیده‌اند. می‌گویند از هویدا در دادگاه پرسیدند: چه کردی؟ گفت: قیمت این بیک را بیش از 10سال است ثابت نگه داشته‌ام. منبع این نقل کجاست؟ از کدام کتاب یا نشریه یا مستند و مصاحبه نقل شده است؟ خواهم گفت. اما قبلش این چند نقل مستند و معتبر را ببینید: اسدالله علم، وزیر دربار شاه در خاطراتش می‌نویسد: «عرض کردم گوشت و خواربار خیلی گران شده. قیمت گوشت ران از 12تومان کیلویی به 16تومان معامله می‌شود؛ آن هم ظرف 2روز! گوشت مخلوط از 10تومان به 14تومان، آن هم به وسیله گوشت‌فروشی‌های وزارت کشاورزی.
 شاهنشاه خیلی عصبانی شدند. فرمودند: وقتی گوشت نیست، چه باید کرد؟ عرض کردم چرا نباید باشد؟»  این نقل در کتاب یادداشت‌های اسدالله علم، جلد ۳، صفحه ۱۵۹، پنجشنبه ۵ مهر ۱۳‌۵۲ آمده است. روزنامه اطلاعات در سال1350، صحبت‌های هویدا درباره گرانی کالاها را در مجلس را منتشر کرده است: «قیمت بعضی از کالاهای کشاورزی و دامی با ترقی نسبتا شدید همراه بود؛ مثلا قیمت انواع حبوب در سال‌جاری روی هم، ۴۶/۹درصد و لبنیات ۱۳/۶درصد نسبت به سال گذشته افزایش نشان می‌دهد». روزنامه اطلاعات، ۳۰بهمن۱۳‌۵۰، صفحه۴ را ببینید. جان فوران، استاد جامعه‌شناسی در دانشگاه سانتا باربارای کالیفرنیا، در کتاب «مقاومت شکننده: تاری‍خ ت‍حولات اج‍ت‍ماع‍ی ایران از س‍ال ۱۵‌۰۰می‍لادی تا ان‍قلاب» می‌نویسد: «در سال۱۳‌۵۱، ۴۳٫۶‌درصد از درآمد میانگین یک فرد شهرنشین ـ که ۱۲۲دلار در‌ماه بود ـ صرف مواد غذایی می‌شد.»
کتاب مقاومت شکننده، نوشته او در صفحات 332 ـ 331 را ببینید. حالا برگردیم به سؤال اولمان؛ این ماجرای خودکار بیک هویدا در کجا نقل شده؟ واقعیت این است که این ماجرا افسانه است، خالی بندی است، هویدا چنین سخنی نگفته و هیچ جا هم نقل نشده، به جز اینکه این داستان ساختگی با سخنان خود او و دیگران هم در تضاد کامل است.

جنگ ایران ترامپ را فرسوده می‌کند!
فشارهای سیاسی و اقتصادی بر دولت دونالد ترامپ افزایش یافته و همزمان با آماده شدن مجلس نمایندگان برای رأی‌گیری بر طرحی که خواستار خروج نیروهای آمریکایی از عملیات جنگی علیه ایران است، گزارش بازرس کل پنتاگون هزینه‌های مالی و نظامی سنگین رویارویی با تهران را فاش کرد. براساس گزارش الجزیره، درگیری‌های نظامی با ایران حدود ۳۳میلیارد و ۴۰۰میلیون دلار هزینه داشته و خساراتی به هواپیماها، تجهیزات، جنگنده‌ها، هواپیماهای سوخت‌رسان و پهپادها وارد شده است. همچنین مرکز تأمین اصلی نیروی دریایی آمریکا در بحرین هدف قرار گرفته و بیش از ۲۰هزار نظامی و دیپلمات آمریکایی جابه‌جا شده‌اند. دفتر بودجه کنگره اعلام کرد 5‌ماه اول جنگ ۳۸میلیارد دلار هزینه داشته و ماهانه ۲تا ۳میلیارد دلار دیگر خواهد داشت. این جنگ ذخایر سلاح‌های آمریکا ازجمله موشک‌های رهگیر را تحلیل برده است. هزینه‌های جنگ به جیب رأی‌دهندگان رسیده و با بسته‌شدن تنگه هرمز و افزایش قیمت نفت، بنزین و گازوئیل، فشار سیاسی بر ترامپ بیشتر می‌شود. انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر می‌تواند سرنوشت جنگ را تعیین کند.