گویش سبزواری هنوز زنده است

راحله عبدالحسینی؛ روزنامه‌نگار

گویش سبزواری نه‌تنها در فهرست میراث فرهنگی ناملموس کشور جای گرفته، بلکه همچنان در گفت‌وگوی مردم منطقه شنیده می‌شود و تنها گویش ثبت ملی‌شده استان خراسان رضوی است. اهمیت گویش سبزواری فقط به تفاوت چند واژه با فارسی معیار محدود نمی‌شود؛ آنچه این گویش را به یک موضوع میراثی تبدیل کرده، پیوند آن با هویت مردم منطقه است؛ پیوندی که به‌گفته مسئولان میراث فرهنگی، در روند مستندسازی و ثبت ملی این گویش نیز مورد توجه قرار گرفته است.
گویش سبزواری علاوه بر سبزوار در شهرستان‌های جوین، جغتای، خوشاب، داورزن و ششتمد خراسان رضوی رواج دارد. سرپرست میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی سبزوار معتقد است، یکی از ویژگی‌های مهم گویش سبزواری، جایگاه آن در هویت مردم این منطقه است. مجتبی کاویان به همشهری می‌گوید: «مردم سبزوار از صحبت کردن با گویش محلی خود ابایی ندارند و آن را بخشی از هویت خود می‌دانند و به آن افتخار می‌کنند. برای همین هم گویش سبزواری که از گویش‌های قدیمی و اصیل منشعب از زبان فارسی است، در غرب خراسان همچنان شنیده می‌شود.» او با بیان اینکه تغییر لحن و لهجه سبزواری‌ها در مواجهه با افراد غیربومی، لزوماً به‌معنای کنار گذاشتن گویش نیست، به پذیرش گویش سبزواری از سوی جامعه محلی اشاره می‌کند و ادامه می‌دهد: «یکی از ارکان میراث ناملموس، پذیرش و تعلق جامعه محلی است؛ موضوعی که در ثبت پرونده گویش سبزواری هم با تحقیقات میدانی انجام شد و نشان داد که گویش محلی سبزواری همچنان به‌عنوان بخشی از هویت اجتماعی سبزواری‌هاست. میراثی که مردم آن را متعلق به‌خود ندانند، حتی اگر ثبت ملی هم شود، شانسی برای انتقال به نسل‌های بعد نخواهد داشت.» کاویان با تأکید بر اینکه جوانان هم با گویش سبزواری صحبت می‌کنند، می‌گوید: «با گسترش فضای مجازی، استفاده از گویش سبزواری نه‌تنها از بین نرفته، بلکه تولید محتوای مرتبط با آن نیز افزایش یافته است. ساخت کلیپ، محتوای طنز، شعر و دیگر تولیدات فرهنگی به گویش محلی باعث شده این شیوه گفتار از فضای محدود خانواده و محله به شبکه‌های اجتماعی نیز راه پیدا کند. اگر یک گویش بتواند خود را با رسانه‌های جدید تطبیق دهد، امکان بیشتری برای حضور در زندگی نسل جوان خواهد داشت.»‌