گزارش
جدال بر سر تخت‌جمشید
مصوبه شورای‌عالی شهرسازی برای الحاق ۱۶۰هکتار از حریم درجه۲ تخت‌جمشید به مرودشت با مخالفت میراث فرهنگی روبه‌رو شد
راحله عبدالحسینی| روزنامه‌نگار
طرح الحاق حدود ۱۶۰هکتار از حریم درجه۲ تخت‌جمشید به محدوده شهر مرودشت که از سال۱۴۰۳ با مخالفت متولیان میراث فرهنگی همراه بود، باردیگر به جریان افتاد و موفق به دریافت مصوبه شورای‌عالی شهرسازی و معماری ایران شد.
این مصوبه هنوز ابلاغ و اجرایی نشده است و امکان توقف آن وجود دارد. به همین دلیل سرپرست پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید در اعتراض به مصوبه، استعفای خود را اعلام کرده است تا شاید بتواند جلوی اجرای این مصوبه را بگیرد تا حریم درجه۲ این اثر ثبت جهانی‌شده حفظ شود.
چالش‌های حریم درجه۲ تخت‌جمشید
حریم درجه2 به‌عنوان کمربند حفاظتی منظر بصری و تاریخی تخت‌جمشید طراحی شده است و هرگونه فعالیت در آن باید تحت نظارت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی انجام شود. یکی از چالش‌های اصلی حریم درجه2 تخت‌جمشید، وجود شهرک مهدیه است که حدود ۳۰سال پیش به‌تدریج شکل گرفت. حالا بخشی از این حریم به شهرداری مرودشت الحاق شده است؛ ماجرایی که موجب استعفای سرپرست پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید شد. محمدجواد جعفری به همشهری می‌گوید: «سال۱۴۰۳ شهرداری مرودشت طرحی داشت که حدود ۱۶۰هکتار از محدوده حریم درجه۲ تخت‌جمشید را به شهر اضافه کند. همان زمان اعتراض و مخالفت کردیم و قرار شد این موضوع ملغی شود.» او با اشاره به طرح دوباره موضوع در سال‌جاری، تصریح می‌کند که طرح به تصویب شورای‌عالی شهرسازی رسیده است درحالی‌که پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید، شورای راهبری این مجموعه و جامعه متخصصان میراث فرهنگی با آن مخالف هستند. جعفری با بیان اینکه طرح فعلی هنوز ابلاغ و اجرایی نشده است، ادامه می‌دهد: «هنوز برای جلوگیری از اجرای طرح فرصت وجود دارد.»
پاسخ شهرداری: ساماندهی محدوده فعلی
حریم درجه۲ تخت‌جمشید بخشی از پهنه حفاظتی پیرامون این اثر جهانی است و قرار گرفتن یک محدوده در آن به‌معنای ممنوعیت مطلق هرگونه فعالیت نیست، اما توسعه و ساخت‌وساز در این پهنه باید با ضوابط حفاظتی و ارزش‌های میراث جهانی مجموعه سازگار باشد. شهردار مرودشت به همشهری می‌گوید: «این طرح در مراحل مختلف مورد تأیید مدیرکل وقت میراث فرهنگی استان، معاونان این اداره و مدیر پایگاه تخت‌جمشید بوده و حالا موضوع در کمیته فنی وزارت راه و شهرسازی نیز مورد بررسی و تأیید قرار گرفته است.» محمدرضا زارعی درباره نگرانی‌ها از تأثیر این الحاق بر منظر و ارزش‌های میراث جهانی تخت‌جمشید نیز توضیح می‌دهد: «موضوع ایجاد یک شهرک جدید نیست، بلکه ساماندهی و نظام‌مند کردن ساخت‌وسازهای موجود است.» او با بیان اینکه در این محدوده برای مسیر میدان تمدن تا میدان ملل با یک مشاور قرارداد امضا شده است، می‌گوید: «این مسیر قرار است به‌عنوان محور گردشگری تثبیت شود. در این محدوده، میراث فرهنگی برای ساخت‌وسازها ارتفاع 5/8متر را مجاز دانسته است؛ بنابراین قرار نیست توسعه‌ای جدید ایجاد شود که منظر تخت‌جمشید را تحت‌تأثیر قرار دهد.»
نگرانی درباره خروج تخت جمشید از یونسکو
الحاق بخشی از حریم درجه2 تخت جمشید به مرودشت به‌خودی‌خود موجب خروج این اثر از یونسکو نمی‌شود، اما زنگ خطرهایی به همراه دارد. بهزاد مریدی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی فارس به همشهری می‌گوید: «یونسکو زمانی وارد چنین موضوعاتی می‌شود که یکی از شاخص‌های ثبت جهانی اثر دچار آسیب شود. در حال حاضر چنین اتفاقی در محدوده مورد بحث رخ نداده است. با این حال، از منظرهای دیگر نسبت به نزدیک‌شدن توسعه شهری به تخت‌جمشید نگرانی‌هایی وجود دارد.»
در همینه زمینه :
