امضای طبیعت پای شاهکارهای مدرن

فاطمه عباسی| روزنامه نگار

میلیون‌ها سال پیش از آنکه نخستین خطوط روی میزهای نقشه‌کشی معماران کشیده شود، طبیعت پیچیده‌ترین مسائل مکانیک، تهویه و مقاومت مصالح را حل کرده بود؛ بی‌آنکه حتی یک کیلووات برق مصرف کند یا نخاله‌ای بر جا بگذارد. پرواز یک پرنده در تندباد، ایستادگی ساقه بامبو در برابر توفان و گردش هوای خنک در دل تپه‌های موریانه‌ها در دل سوزان‌ترین دشت‌ها، دستاوردهای آزمایشگاهی به وسعت تاریخ حیات هستند. امروز، برجسته‌ترین طراحان جهان دریافته‌اند که آینده شهرهای مدرن، در تقلید سطحی از گذشته نیست، بلکه در رمزگشایی از همین فرمول‌های کهن زیستی نهفته است. «بیومیمیکری» یا زیست‌الگوبرداری، صرفا آرایش بنا با خطوط نرم و برگ‌مانند نیست؛ این دانش، بازخوانی مهندسی تکامل است. وقتی معماری تصمیم می‌گیرد سقف یک ترمینال شلوغ را شبیه ساختار اسکلت وال طراحی یا نمای شیشه‌ای یک برج آسمانخراش را با الهام از پوست هوشمند خزندگان در برابر تابش آفتاب تنظیم‌پذیرکند، پیوند میان بتن و ارگانیسم زنده برقرار می‌شود.
 در چنین سازه‌هایی، دیوارهای صلب جای خود را به غشاهای تنفس‌پذیر می‌دهند و بار سنگین فولاد روی خطوطی تقسیم می‌شود که پیش‌تر در صدف‌های اعماق اقیانوس یا گلبرگ‌های سحرگاهی آزمون خود را پس داده‌اند.
 تغییر اقلیم و بحران فزاینده انرژی، معماران معاصر را وادار کرده تا نگاه خود را از زیبایی‌شناسی محض به سمت بقا و کارآمدی بازگردانند. ساختمان‌های الهام‌گرفته از طبیعت دیگر صرفا بناهایی چشم‌نواز در خط افق شهری نیستند؛ آنها اکوسیستم‌هایی انسان‌ساز به‌شمار می‌روند که با باد هم‌مسیر می‌شوند، از نور خورشید بیشترین بهره را می‌برند و ایستایی خود را از استخوان‌بندی موجودات زنده وام می‌گیرند. در این گزارش تصویری به تماشای چند شاهکار معماری جهان می‌نشینیم؛ آثاری که خطوط، دهانه‌ها و فرم‌های حیرت‌انگیز خود را از هوشمندی طبیعت به عاریت گرفته‌اند تا نشان دهند پیشرفته‌ترین مهندسی عصر حاضر، همان بازخوانی فروتنانه قوانین حیات است.