گزارش
23سال در کما
دنباله‌سازی در سینمای ایران از فرح بخش تا شمقدری
ناصر احدی | روزنامه‌نگار
روز دوشنبه خبر آمد که دنباله دو فیلم ایرانی بعد از سال‌ها ساخته خواهد شد. «کما 2» که از زمان ساخت و اکران قسمت نخستش 23سال می‌گذرد، قرار است به روی پرده بیاید و
«طبس 2» که دنباله‌ای بر «طوفان شن» جواد شمقدری است، 30سال بعد از ساخت قسمت نخست، پروانه ساخت گرفته است. نخستین چیزی که در این خبر جلب نظر می‌کند، فاصله زمانی طولانی میان فیلم اول و دوم است. در هالیوود که دنباله‌سازی سنتی طولانی و پردوام دارد، دنباله‌ها معمولا در فواصل زمانی کوتاه‌تری به روی پرده می‌آیند که چند مزیت دارد:
الف) مخاطب هنوز فیلم اول را به‌خاطر دارد؛ ب) بازیگران فیلم قلبی همچنان در دسترس‌اند و پیوستگی شخصیت‌ها حفظ می‌شود؛ ج) ریسک تجاری فیلم دوم کمتر می‌شود، البته به شرطی که فیلم اول موفق بوده باشد؛ د) داستان فیلم دوم را راحت‌تر می‌شود ادامه داد و ه) درصورت موفقیت تجاری فیلم اول، رقبا نمی‌توانند بازار را با فیلم‌هایی مشابه به‌دست بگیرند. اما آیا «کما 2» و «طبس 2»، درصورتی که واقعا ساخته شوند، نمونه‌های خوبی برای دنباله‌سازی هستند؟
«کما» همچنان در کما
همین اول بنویسیم که برای اطمینان از صحت‌وسقم خبر ساخت«کما 2» به محمدحسین فرح‌بخش،تهیه‌کننده «کما» زنگ زدیم که به همشهری گفت: «این حرف‌ها شایعه است و من نه تأیید می‌کنم و نه تکذیب. هر وقت قرار بود بسازیم، خبرش را اعلام می‌کنیم. نمی‌دانم از کجا این خبر را درآوردند. فعلا هیچ کاری در دست ساخت ندارم.» این از این. اما «کما» ساخته آرش معیریان که برنامه نوروز 1383بود، با بازی محمدرضا گلزار و امین حیایی پرفروش‌ترین فیلم سال شد با حدود 2میلیون تماشاگر و یک میلیارد و 100میلیون تومان فروش. با اینکه کمدی‌ای تجاری بود، حتی واکنش انتقادی بدی به آن نشان داده نشد. یکی از چیزهایی که در فیلم مورد توجه قرار گرفت تضاد میان امیر (با بازی گلزار)، نماینده جامعه جوان و دگرگون‌شده ایرانی در آغاز دهه 1380، و پدر محافظه‌کار و سنتی‌اش (با بازی مرحوم آتیلا پسیانی) بود. حیایی هم نقش وردست جوان اول فیلم را با موفقیت بازی کرد و مضمون فاصله طبقاتی و موضع اخلاقی فیلم در قبال آن با نقش‌آفرینی او کوک می‌شد. اما اگر دنباله «کما» ساخته شود این مضامین و این بازیگرها در عصر پژمان جمشیدی و بهرام افشاری که کمدی‌ها را قبضه کرده‌اند، باز جواب می‌دهند؟ بعید می‌دانیم. در ضمن، معیریان مدت‌هاست که از جمع تجاری‌سازان موفق خارج شده و حالا بیشتر فیلم کودک می‌سازد.
شمقدری و باز هم خلبانان
«طبس 2» که دنباله «طوفان شن» ساخته جواد شمقدری است، به واسطه وضعیت جنگی کشور امکان ساخت پیدا کرده وگرنه «طوفان شن» که در سال 1376اکران شد، فیلم 24جدول فروش سال بود و فقط حدود 37میلیون تومان فروخت و 371هزار تماشاگر داشت. در آن سال «آدم‌برفی» پرفروش‌ترین فیلم سال شد با حدود 4میلیون و 500هزار تماشاگر. «طوفان شن»، علاوه بر شکست تجاری، در نقدها هم نواخته شد و در حافظه سینمای ایران به‌عنوان پروژه‌ای ناموفق در به تصویر کشیدن واقعه‌ای تاریخی باقی ماند. با جواد شمقدری تماس گرفتیم تا ببینیم پروژه «طبس 2» در چه مرحله‌ای قرار دارد. شمقدری به همشهری گفت: «فیلمنامه نوشته شده و به ماجرای سقوط خلبانان آمریکایی در جنگ اخیر در خاک کشورمان می‌پردازد. خودم هم تهیه‌کنندگی کار را بر عهده دارم.» از او پرسیدیم با توجه به وضعیت گیشه فیلم‌های مقاومت و دفاع‌مقدسی در سال‌های اخیر امیدی به استقبال از «طبس 2» دارد که گفت: «این واقعه بخشی از تاریخ است که باید ثبت شود. مهم نیست در گیشه چه اتفاق می‌افتد، اما ما سعی می‌کنیم که حتما بیشترین مخاطب را داشته باشیم.» «طوفان شن» در زمان خودش پروژه‌ای پرهزینه بود که برای تمام شدن آن شهرداری آن دوران به کمکش آمد و نام فرهنگسراهای بهمن و خاوران در کنار گروه تلویزیونی شاهد به‌عنوان تهیه‌کننده ثبت شده است.
