کاهش ۲۱هزار نفری معتادان متجاهر تهران

مریم باقرپور-پریسا نوری | روزنامه‌نگار

روز گذشته در چهارصد و سی‌امین جلسه شورای اسلامی شهر تهران، موضوع‌های مختلفی مطرح و حسابرسی چند سازمان و شرکت شهرداری بررسی شد. در این میان احمد صادقی، رئیس کمیته شفافیت و شهر هوشمند و عضو کمیسیون برنامه و بودجه شورا هم با ارائه آمار و ارقام ‌تغییرات صورت‌گرفته در این دوره از مدیریت شهری را برشمرد و تأکید کرد: «اعداد و ارقام را نباید فقط کنار هم گذاشت و ساده از آنها عبور کرد. پشت هر عددی یک تغییر نگاه وجود دارد، چراکه مدیریت شهری دوره ششم حاضر نشد در برابر مسائل سخت شهر تماشاگر باشد.» توضیحات بیشتر این عضو شورای شهر را در ادامه می‌خوانید.

شکل‌گیری جریان‌های اجتماعی در تهران
در ابتدای دوره ششم مدیریت شهری با یک سؤال اساسی روبه‌رو بودیم که آیا قرار است شهرداری همچنان صرفا برنامه‌ برگزار کند و مردم فقط مخاطب باشند‌یا مردم محله‌ها، مساجد، مدارس، خانواده‌ها، جوانان و گروه‌های مردمی خود به بازیگران اصلی اداره فرهنگی و اجتماعی شهر تبدیل می‌شوند؟ شورا در دوره ششم مسیر دوم را انتخاب کرد. در نتیجه تلاش کردیم فرهنگ را از پشت درهای بسته ساختمان‌ها بیرون بیاوریم و به متن زندگی مردم، یعنی خیابان، میدان، محله، مسجد، مدرسه و خانواده ببریم. نتیجه این تغییر نگاه فقط چند مراسم و چند جشنواره نبود. نتیجه‌اش شکل‌گیری جریان‌های بزرگ اجتماعی در مقیاس شهر تهران بود.

حدف کلونی‌های آسیب‌زا 
وقتی از مهمانی بزرگ غدیر، اجتماع امام‌رضایی‌ها، محرم‌شهر و ده‌ها رویداد مردمی سخن می‌گوییم، در واقع از یک تغییر در مدل حکمرانی فرهنگی صحبت می‌شود؛ تغییری که مردم را از مخاطب صرف به شریک اصلی مدیریت فرهنگی شهر تبدیل کرد. اما شاید مهم‌ترین و ملموس‌ترین میدان در این تغییر ریل حوزه آسیب‌های اجتماعی است. در ابتدای دوره ششم، وضعیت آسیب‌های اجتماعی در تهران به یک نگرانی جدی برای مردم تبدیل شده بود. بیش از ۲۵هزار معتاد متجاهر در شهر حضور داشتند و در نقاط مختلف تهران، کلونی‌های صدهانفره شکل گرفته بود. شهرداری متولی اصلی ساماندهی همه این آسیب‌ها نبود، اما مدیریت شهری تصمیم گرفت به‌جای تماشای مسئله و پاس دادن مسئولیت به دیگران، برای حل آن میانداری کند. به همین دلیل از ابتدای دوره «قرارگاه اجتماعی شهر تهران» تشکیل شد تا دستگاه‌های مسئول ازجمله شهرداری، نیروی انتظامی، قوه قضاییه، بهزیستی، ستاد مبارزه با مواد‌ مخدر و سایر نهادهای مرتبط حول یک مسئله مشترک کنار هم قرار گیرند. این تغییر رویکرد بسیار مهم بود.

ایجاد ۹مرکز یاورشهر با ظرفیت ۷۷۵۰نفر 
ایجاد و توسعه مراکز یاورشهر، اجرای طرح‌های گسترده ساماندهی آسیب‌های اجتماعی و ایجاد زنجیره‌ای از جذب، نگهداری، درمان، توانمندسازی و بازگشت اجتماعی برای کاهش آسیب‌های اجتماعی انجام شد. تنها در 4مرحله هزاران معتاد متجاهر، کارتن‌خواب، کودک کار و متکدی در سطح شهر ساماندهی شدند. ۹مرکز یاورشهر با ظرفیت 7۷۵۰نفر ایجاد شد و این ظرفیت برای پذیرش گروه‌های مختلف ازجمله معتادان متجاهر، زنان، بیماران دارای زخم باز و بیماری‌های عفونی و افرادی با مشکلات اعصاب و روان توسعه یافت. اما شاید مهم‌ترین نتیجه آن تغییر در شهر بود. در 3سال، تعداد معتادان متجاهر از بیش از ۲۵هزار نفر به حدود ۴ تا ۵هزار نفر کاهش یافت و آن کلونی‌های بزرگ جمع‌آوری و ساماندهی شد. اینها فقط آمار نیست، بلکه نشان می‌دهد که با کار میدانی، هماهنگی بین‌دستگاهی، ایجاد زیرساخت و پذیرش مسئولیت حتی مسائل سخت و پیچیده شهر را هم می‌توان مدیریت کرد.

تبدیل ورزش از چهاردیواری به جریان اجتماعی
در حوزه ورزش هم همین تغییر نگاه اتفاق افتاد. بیش از ۱۱۰مجموعه ورزشی بهسازی و نوسازی شد، ۸۰مجموعه و فضای ورزشی جدید احداث و افتتاح شد و ۶۹مجموعه غیرفعال دوباره به چرخه خدمت بازگشت. اما افتخار ما فقط ساختن ساختمان نیست. افتخار بزرگ‌تر مشارکت بیش از 4میلیون و 700هزار نفر در 4دوره مسابقات «قهرمان شهر» است. این یعنی ورزش از چهاردیواری چند مجموعه ورزشی بیرون رفت و به یک جریان اجتماعی در شهر تبدیل شد.

توجه به مساجد به‌عنوان ظرفیت‌های اجتماعی
طرح آرمان برای ایجاد پیوند میان مسجد، مدرسه و خانواده شکل گرفت و اکنون در ۳۵۲محله تهران، با محوریت حدود ۸۰۰مسجد و ۷۰۰مدرسه بیش از ۵۰۰هزار نوجوان را پوشش داده است. همچنین از بهسازی و تجهیز حدود ۱۴۰۰مسجد و صدها هیئت مذهبی حمایت شد. این یعنی مسجد دوباره به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های اجتماعی محله مورد توجه قرار گرفت.

تمرین حضور مردم در فضای عمومی شهر
در حوزه فرهنگ عمومی اتفاق‌های مهمی افتاد. فرهنگ از ساختمان‌های اداری بیرون آمد و به خیابان‌ها، میدان‌ها و قلب شهر رسید. 3دوره رویداد آیینی «محرم‌شهر» برگزار شد و میلیون‌ها نفر از شهروندان از آن بازدید کردند. برنامه‌های مناسبتی و آیینی شهر، از مهمونی شهر و نسیم رمضان تا مراسم‌ بزرگ مذهبی، میلیون‌ها شهروند را درگیر خود کرد. اینها تمرین حضور مردم در فضای عمومی شهر بود.

مدیریت شهری تماشاگر نبود
در حوزه گردشگری شهری بیش از ۳۴هزار تور گردشگری با مشارکت حدود 5/1میلیون شهروند برگزار شد و ظرفیت‌های محله‌ها برای شناخت دوباره تهران فعال شد. در اصل این اعداد را نباید فقط کنار هم گذاشت و از کنارشان عبور کرد. پشت هر عددی یک تغییر نگاه وجود دارد. پشت 4میلیون و 700هزار ورزشکار یک جریان اجتماعی هست. پشت 500هزار نوجوان یک شبکه تربیتی قرار دارد. پشت هزاران مسجد، مدرسه، محله و گروه مردمی یک مدل جدید از مشارکت اجتماعی قرار دارد و پشت ساماندهی ده‌ها هزار آسیب‌دیده اجتماعی و کاهش چشمگیر حضور معتادان متجاهر در شهر یک پیام روشن وجود دارد: در واقع مدیریت شهری در دوره ششم حاضر نشد در برابر مسائل سخت شهر فقط تماشاگر باشد.

تصدیگری جای خود را به مردم‌پایه شدن داد
در 5سال گذشته، حوزه فرهنگی و اجتماعی مدیریت شهری براساس 10راهبرد اصلی و ده‌ها برنامه عملیاتی حرکت کرده و ممکن است همه اهداف محقق نشده باشد، اما هیچ‌کسی نمی‌تواند منکر این واقعیت شود که ریل حرکت تغییر کرده است. شهرداری تهران در دوره ششم تلاش کرد از تصدیگری فاصله بگیرد و به سمت مردم‌پایه شدن حرکت کند.

سایر دستورجلسه‌ها و مصوبات جلسه شورا چه بود؟
  «حسابرسی شرکت کنترل ترافیک شهرداری تهران برای سال مالی1404» تصویب شد.
  بررسی پرونده پلاک‌های ثبتی از جهت باغ بودن یا نبودن: در جریان بررسی پرونده یکی از پلاک‌های ثبتی، مهدی بابایی، رئیس کمیته ایمنی شورا با اشاره به کاشت قابل توجه درخت در یک پلاک و در واکنش به غیرباغ اعلام کردن آن توسط تعدادی از اعضا گفت: این زمین عملا جنگل است. چگونه می‌توانید آن را غیرباغ اعلام کنید؟ در نهایت این پلاک براساس آرای ماخوذه باغ اعلام شد.
  حسابرسی سازمان نوسازی برای سال مالی۱۴۰۴ با حداکثر آرای موافق تأیید شد.

چمران در جمع خبرنگاران چه گفت؟
مهدی چمران، رئیس شورای اسلامی شهر تهران، طبق روال همیشه، پیش از شروع جلسه شورا در جمع خبرنگاران حاضر شد و به سؤال‌ها پاسخ داد.
حمل‌ونقل رایگان: تا وقتی مصوبه جدید تصویب شود، روند حمل‌ونقل رایگان ادامه دارد.
دلیل نصب تابلوهای پناهگاه در مقابل ایستگاه‌های مترو: براساس مصوبات قرار شده، هرجا به‌عنوان پناهگاه انتخاب ‌شود، تابلوی راهنما نصب شود. در مورد ایستگاه‌های مترو به‌عنوان پناهگاه اطلاع‌رسانی می‌شود تا مردم آگاه باشند. در مسیر آماده‌سازی این ایستگاه‌ها هستیم و نیازمندی‌ها درون یا جوار آنها تعریف خواهد شد.
ورود واگن‌های مترو از چین: واگن‌ها را سوار کشتی کردند، اما به‌دلیل جنگ به سمت ایران نیامد. به هر شکل این موضوع پیگیری می‌شود. حتی تصمیم گرفتیم با قطار حمل شود که مشخص شد امکان‌پذیر نیست. اصرار شورا بر ادامه ساخت باقیمانده واگن‌هاست تا امکان انتقال آنها فراهم شود.
برنامه‌ریزی برای آغاز سال تحصیلی:‌ ابتدای مهر با حجم بالایی از دانشجویان، دانش‌آموزان و کارکنان مواجه خواهیم بود و شرایط دشوارتر می‌شود. احتمال تغییر ساعات کاری از ابتدای مهر وجود دارد.
ساعت کاری شهرداری: بخش زیادی از فعالیت شهرداری خدماتی است و ساعت کاری خود را دارد تا بتواند با ساعات خدمات هماهنگ باشد. ما تلاش کردیم با دولت هماهنگ باشیم، اما وقتی دیدیم شهرداری در ساعات بعدازظهر حضور دارد، ما هم در این ساعات حضور یافتیم. کار شورا زیاد است و جلسه‌های متعددی در ساعت‌های بعدازظهر برگزار می‌شود.
نظارت بر ساخت‌وسازهای منطقه۲۲: متأسفانه یک نهاد در دیگر نقاط شهر تهران هم ساخت‌وساز انجام داده است. ما اعتراضات خود را شدیدا اعلام کردیم و دنبال می‌کنیم که چنین چیزی وجود نداشته باشد. ما نه‌تنها این امر را نمی‌پسندیم، بلکه معتقدیم گسترش بی‌قانونی است. وقتی به مراجع قانونی شکایت می‌شود، آنها باید موضوع را بررسی و از آن جلوگیری کنند. از ابتدای امر اعلام شد که این ساخت‌وساز نباید صورت بگیرد، اما متأسفانه انجام شد. این کار از لحاظ امنیت ساختمانی و قضایی صحیح نیست و جلوگیری از آن را هم در منطقه۲۲ و هم در نقاط مختلف شهر دنبال می‌کنیم.