تابستان تمام نشده، ویروس‌ها برگشتند

پروانه بندپی | روزنامه‌نگار 

 رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت از افزایش فعالیت برخی ویروس‌های تنفسی در کشور و بیشتر بودن موارد ابتلا به کووید-۱۹ خبر داده، اما رئیس انجمن متخصصان بیماری‌های عفونی می‌گوید کووید شیوع فصلی ندارد و اتفاقا در حال حاضر، موارد آنفلوآنزا از کووید بیشتر است؛ ویروسی که امسال برخلاف انتظار، حتی در تابستان هم از گردش خارج نشد. هرچه هست، چه آنفلوآنزا، چه کووید-۱۹ یا هر ویروس تنفسی دیگری که عامل بروز و افزایش این بیماری‌ها باشد، مسئله مهم آگاهی مردم از چرخش بیشتر ویروس‌هاست؛ آن‌هم در شرایطی که هنوز واکسن‌های آنفلوآنزا در کشور توزیع نشده‌ و رعایت اصول پیشگیری از عفونت‌های تنفسی، بیش از همیشه اهمیت پیدا کرده است.

روند افزایشی کووید-19
قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت از افزایش فعالیت برخی ویروس‌های تنفسی در کشور خبر داده است. به‌گفته این مسئول، با توجه به داده‌های نظام مراقبت دیده‌وری عفونت‌های حاد تنفسی، ‌در هفته اخیر‌ افزایش فعالیت برخی ویروس‌های تنفسی ازجمله کووید-۱۹ در سطح کشور مشاهده شده و این تغییرات به‌طور مستمر در حال پایش است. البته به‌گفته مرادی، عبور برخی شاخص‌های مراقبتی از آستانه‌های هشدار، به‌معنای بروز وضعیت بحرانی یا ظهور یک عامل بیماری‌زای جدید نیست، بلکه نشان می‌دهد نظام سلامت باید همچنان وضعیت را رصد کند و آمادگی لازم برای مواجهه با تغییرات احتمالی را داشته باشد. مرادی همچنین تأکید کرده که تاکنون شواهدی از ظهور ویروس تنفسی جدید در کشور وجود ندارد و همان عوامل شناخته‌شده تنفسی همچنان در حال گردش هستند.

آنفلوآنزا بیشتر است
اما افزایش موارد کووید-۱۹ در روزهای اخیر، به‌گفته آمیتیس رمضانی، متخصص بیماری‌های عفونی و رئیس انجمن متخصصان بیماری‌های عفونی کشور، اتفاق غیرمنتظره‌ای نیست. او به همشهری می‌گوید: کووید اصولا شیوع فصلی ندارد و در تمام طول سال می‌تواند در گردش باشد. الان موارد آنفلوآنزا از کووید بیشتر است و انتظار می‌رود هرچه به سمت اواخر شهریور برویم، بیشتر ‌شود. نکته قابل توجه اما حضور آنفلوآنزا در ماه‌های گرم سال است؛ اتفاقی که به‌گفته رمضانی، با الگوی معمول گردش این ویروس همخوانی ندارد و تأکید می‌کند: اصلا انتظار نداشتیم آنفلوآنزا را در تابستان داشته باشیم. تغییرات اقلیمی، بارندگی‌ها و تغییر الگوی پیک‌های قبلی آنفلوآنزا ازجمله عواملی هستند که می‌توانند در تغییر الگوی گردش ویروس نقش داشته باشند.‌

آنفلوآنزا دیگر تقویمی نیست
برای درک شرایط فعلی باید به الگوی گردش آنفلوآنزا در سال گذشته نگاه کرد؛ الگویی که به‌گفته رئیس انجمن متخصصان بیماری‌های عفونی کشور، دیگر مانند سال‌های قبل پیش نرفت. در الگوی معمول، موارد آنفلوآنزا از اواخر شهریور و همزمان با خنک‌شدن هوا افزایش پیدا می‌کرد، به‌تدریج بالا می‌رفت و در ماه‌های سرد سال به اوج می‌رسید. پس از کاهش موارد آنفلوآنزای نوعA نیز معمولا از اواسط زمستان، نوع B بیشتر می‌شد و این روند تا فروردین و حداکثر اردیبهشت ادامه پیدا می‌کرد‌ اما سال گذشته این الگو به‌طور کامل تکرار نشد. پیک اول آنفلوآنزای نوعA تا دی و بهمن ادامه داشت و پیک بعدی نیز به جای بهمن‌ماه با تأخیر در اسفند رخ داد. پس از آن هم برخلاف سال‌های قبل، آنفلوآنزا در تابستان به‌طور کامل از گردش خارج نشد و همچنان، هرچند با شیوع پایین، در کشور وجود داشت. رمضانی معتقد است نوع ویروس در گردش و پایین‌تر بودن سطح ایمنی جامعه نسبت به آن نوع نیز می‌تواند در تغییر الگوی پیک‌های بیماری نقش داشته باشد.

امسال، واکسن دیر می‌رسد
همزمان با تغییر الگوی گردش آنفلوآنزا، تأمین واکسن این بیماری نیز امسال با چالش‌هایی همراه شده است. یک منبع آگاه چند روز پیش به همشهری گفته بود که واکسن‌های ایرانی آنفلوآنزا امسال نیز تولید نخواهند شد. از واکسن‌های هلندی و فرانسوی هم خبری نیست و شرکت‌های اروپایی تاکنون به دلایل مختلف در ارسال این محصولات به ایران همکاری نکرده‌اند. براساس اطلاعاتی که در اختیار همشهری قرار گرفته، نخستین محموله وارداتی قرار است شامل حدود ۴۰۰‌هزار دوز واکسن تولید شرکت سینوفارم چین باشد و به‌زودی وارد کشور شود، اما توزیع واکسن پیش از مهرماه قطعی نیست. این در حالی است که طی سال‌های گذشته، واکسن آنفلوآنزا معمولا از اوایل شهریور در شبکه بهداشت و داروخانه‌ها در دسترس قرار می‌گرفت و متخصصان نیز تزریق آن را در بازه زمانی طلایی، یعنی از اواسط شهریور تا اوایل مهر، توصیه می‌کردند. امسال اما به‌نظر می‌رسد هم الگوی گردش ویروس و هم شرایط دسترسی به واکسن متفاوت خواهد بود؛ موضوعی که اهمیت اطلاع‌رسانی شفاف درباره زمان توزیع و گروه‌های اولویت‌دار را بیشتر می‌کند؛ به‌ویژه اینکه درصورت محدود‌بودن تعداد واکسن‌های موجود، باید گروه‌هایی که بیش از دیگران در معرض عوارض شدید بیماری قرار دارند، در اولویت دسترسی باشند.

چه کنیم؟
حالا که هم کووید-۱۹ در گردش است، هم آنفلوآنزا برخلاف انتظار در تابستان دیده شده و هم واکسن هنوز به بازار نرسیده، شاید مهم‌ترین توصیه این باشد که مردم علائم بیماری‌های تنفسی را ساده نگیرند؛ نه هر افزایش بیماری به‌معنای آغاز یک بحران تازه است و نه گردش همزمان چند ویروس دلیلی برای بی‌توجهی. پاییز هنوز نرسیده‌ اما به‌نظر می‌رسد ویروس‌های تنفسی زودتر از تقویم، خودشان را به فصل بیماری نزدیک کرده‌اند. تجربه سال‌های همه‌گیری کرونا هم نشان داد که بسیاری از راهکارهای ساده می‌توانند در کاهش انتقال ویروس‌های تنفسی مؤثر باشند، مثل استراحت در منزل هنگام بیماری، پرهیز از حضور غیرضروری در محیط‌های شلوغ، استفاده از ماسک درصورت اجبار به حضور در فضاهای پرتردد یا بسته، رعایت بهداشت دست‌ها و تهویه مناسب محیط.