گزارش
گردش روی ریل افتاد
قطارها، دهکدههایگردشگری و موزههای ریلی ؛ روایت تازهای از ظرفیتهای ایرانگردی
راحله عبدالحسینی| روزنامهنگار
۴ شهریور ۱۳۱۷ روز افتتاح رسمی راهآهن سراسری است؛ روزی که ارتباط ریلی میان دریای خزر و خلیجفارس برقرار شد.
راهآهن بعدها علاوه بر نقش اقتصادی و حملونقلی، در تحولات اجتماعی و تاریخی ایران نیز تأثیرگذار شد و در جریان جنگ جهانی دوم بخشی از کریدور ایران برای انتقال تجهیزات متفقین بود. راهآهن سراسری بهعنوان بیست وپنجمین میراث فرهنگی ملموس و نخستین میراث صنعتی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز ثبت شد؛ مسیری که ابتدا وسیله جابهجایی بود و بعدها به بخشی از تجربه سفر تبدیل شد.
مسیر، بخشی از تجربه سفر
قطارها برای جابهجایی مسافر و کالا راهاندازی شده اند، اما بعدها قطار گردشگری صرفا از یک وسیله حملونقل فاصله گرفته و خود مسیر، سازههای ریلی، ایستگاهها و چشماندازهای اطراف خط نیز به بخشی از تجربه سفر تبدیل و پدیدهای به نام قطار گردشگری متولد شده است. در گردشگری ریلی، مقصد همیشه شهری نیست که قطار در آن توقف میکند؛ گاهی مقصد، خود قطار و مسیری است که مسافر در آن حرکت میکند. قطارهای گردشگری سال ۱۳۹۶ با هدف تجربه مسیر و بازدید از جاذبههای طبیعی، تاریخی و فرهنگی شهرها و مناطق واقع در مسیر فعال شدند. برخی قطارها مسیر ثابت دارند و بعضی برای مناسبتها و رویدادهای فرهنگی بهصورت موردی برنامهریزی میشوند؛ مانند قطارهای مرتبط با جشنواره آش زنجان، پویانمایی همدان، بزرگداشت
عطار و خیام. در سفر با قطار گردشگری، مسافران میتوانند در ایستگاههای مختلف از قطار پیاده شوند و از مکانهای تاریخی، بازارچههای محلی و جاذبههای مسیر بازدید کنند. پدیده گردشگری ریلی با خود قطارهای گردشگری، دهکدههای گردشگری و موزههای راهآهن را بهدنبال داشته است.
تولد قطارهای گردشگری
در پرونده ثبت جهانی یونسکو، مسیرهای گردشگری مانند تهران ـ سوادکوه، گرگان ـ بندرترکمن و اهواز ـ اندیمشک براساس جاذبههای طبیعی، تاریخی و فرهنگی عنوان شدهاند و ایستگاههای اصلی نیز بهعنوان نقاط کانونی خدمات گردشگری درنظر گرفته شدهاند.
مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی به همشهری میگوید: «یکی از معروفترین قطارهای گردشگری، تهران ـ شیرگاه است و بهصورت هفتگی حرکت میکند. تابستان امسال یکی از پرمخاطبترین قطارها بوده و درخواستها برای استفاده از این قطار بهشدت افزایش پیدا کرده است.» مصطفی فاطمی میافزاید: «یکی از تفاوتهای اصلی قطار گردشگری این است که مسیر سفر نیز به بخشی از تجربه گردشگری تبدیل میشود و مسافران از یک مسیر چشمنواز بهرهمند میشوند.» او درباره مسیرهای قطار گردشگری در کشور میگوید: «تعداد مسیرهای قطارهای گردشگری متغیر است و در حال حاضر مسیرهای شیرگاه، رشت و همدان فعال هستند.»
3محصول گردشگری که قطار به ارمغان آورد
راهآهن محصولات گردشگری هم به ارمغان آورده است. غیراز خود قطارهای گردشگری که نخستین محصول این حملونقل است حالا باید منتظر راهاندازی دهکدههای گردشگری در مسیرهای راهآهن هم باشیم. مهرداد رضازاده، مدیرکل راهآهن شمال، از آغاز مطالعات برای راهاندازی ۱۱ دهکده گردشگری در محدوده قطارهای گردشگری خبر میدهد. یکی دیگر از جذابیتهای گردشگری ریلی، بازدید گردشگران از موزههای روایت تاریخ راهآهن است؛ جایی که بخشی از تاریخ راهآهن را در اسناد، ابزارها، تجهیزات، واگنها و ساختمانهای قدیمی ایستگاهها روایت میکند. در حال حاضر، یک ساختمان در ایستگاه شیرگاه برای این هدف آماده شده و قرار است این موزه، بخشی از تاریخ و خاطرات راهآهن شمال را برای بازدیدکنندگان روایت کند.
پیش از این نیز برای راهاندازی موزه تلاشهایی شده بود؛ مقدمات ایجاد موزه راهآهن زاگرس در اندیمشک در سال ۱۳۹۶ آغاز شد. موزه راهآهن مشهد نیز تجهیزات فنی و... را به نمایش گذاشته است. راهاندازی موزه در ایستگاه تاریخی گدوک نیز در دست مطالعه است. در تهران نیز راهاندازی موزه بزرگ راهآهن در دستور کار قرار گرفته است.
قطارهای گردشگری سال ۱۳۹۶ با هدف تجربه مسیر و بازدید از جاذبههای طبیعی، تاریخی و فرهنگی شهرها و مناطق واقع در مسیر فعال شدند
در همینه زمینه :
