پیشنهاد کتاب
مشروطه از نگاه روسها
«کتاب نارنجی» یکی از مهمترین مجموعههای اسناد برای بازخوانی انقلاب مشروطه ایران از زاویهای متفاوت است؛ مجموعهای 2 جلدی که نشرنو همزمان با صدوبیستمین سالگرد مشروطه، برای نخستینبار بهطور کامل منتشر کرده است. این اثر شامل 7 دفتر گزارش سیاسی وزارت خارجه روسیه تزاری درباره رویدادهای ایران در فاصله سالهای ۱۲۸۵ تا ۱۲۹۰ خورشیدی است و به کوشش احمد بشیری گردآوری شده است. گزارشها از زمان امضای فرمان مشروطیت آغاز میشوند و تا 5 سال پس از آن ادامه دارند. جلد نخست 3 سال ابتدایی و جلد دوم 2 سال پایانی این دوره را دربرمیگیرد.
اهمیت کتاب فقط در ثبت وقایع نیست. اینجا مشروطه را از چشم مقامهایی میخوانیم که خود بخشی از دستگاه سیاسی و دیپلماتیک روسیه تزاری بودهاند. گزارشهای وزیر، سفیر، کنسول و مستشار در کنار جزئیات رخدادهای سیاسی و اجتماعی، تصویری از نگاه، منافع، نگرانیها و محاسبات یک قدرت خارجی را ارائه میکند که در تحولات ایران آن زمان نقش مهمی داشت. از همین رو، «کتاب نارنجی» هم برای شناخت دقیقتر رخدادهای مشروطه و هم برای فهم مناسبات ایران و روسیه و منطق سیاست خارجی آن دوره منبعی ارزشمند است.
این مجموعه همچنین فرصتی است برای دیدن تاریخ بدون اتکا به یک روایت واحد. خواننده میتواند میان روایتهای داخلی و گزارشهای دیپلماتیک فاصله بگذارد، تناقضها را ببیند و با دقت بیشتری درباره بازیگران و تصمیمهای آن روزگار داوری کند. برای علاقهمندان تاریخ معاصر، پژوهشگران مشروطه، روابط بینالملل و حتی خوانندهای که میخواهد پشت صحنه رویدادهای مشهور را بشناسد، این 2 مجلد اثری خواندنی و قابل تأمل است.
اگر مشروطه را در کتابهای تاریخ خواندهاید، «کتاب نارنجی» پیشنهاد خوبی برای دیدن همان ماجرا از پنجرهای دیگر است؛ پنجرهای که دیپلماسی، قدرت و منافع روسیه تزاری را نیز وارد قاب و لایههای پنهان آن دوران را روشنتر میکند.
در همینه زمینه :
