‌پادزهر ایران در برابر تحریم‌های جدید

در شرایطی که آمریکا از اعمال تحریم‌های جدید علیه ایران و افزایش فشار بر شرکت‌ها و کشورهای طرف معامله با تهران خبر داده، این پرسش مطرح است که دور تازه فشارها چه تفاوتی با تحریم‌های گذشته دارد و اقتصاد ایران تا چه اندازه برای مواجهه با آن آماده است؟
حمیدرضا جیهانی، کارشناس اقتصادی، در گفت‌وگو با برنامه «پارک وی» با اشاره به سابقه چنددهه‌‌ای تحریم‌های آمریکا علیه ایران، معتقد است تحریم‌ها اگرچه هزینه‌های قابل‌توجهی به اقتصاد کشور تحمیل کرده‌اند، اما نتوانسته‌اند اهداف سیاسی موردنظر آمریکا را محقق کنند. به‌گفته او، مسئله اصلی در شرایط جدید‌ انکار اثر تحریم نیست، بلکه باید با سیاستگذاری مناسب، ضریب انتقال فشار به تجارت خارجی، بازار ارز، تورم و معیشت مردم را کاهش داد.‌جیهانی با اشاره به تجربه تحریم‌های گذشته گفت حتی در مقاطعی که فشارهای آمریکا به تحریم‌های شورای امنیت نیز منجر شد، ایران توانست بخشی از مسیر تجارت خارجی و صادرات خود را حفظ و بازسازی کند. به‌گفته او، تجربه دوره فشار حداکثری پس از خروج آمریکا از برجام نیز نشان داد که سیاست داخلی و نحوه تنظیم روابط اقتصادی با شرکای خارجی، نقش مهمی در تعیین میزان اثرگذاری تحریم‌ها دارد.
جیهانی هشدار داد که تحریم واردات مواداولیه، قطعات، ماشین‌آلات و تجهیزات سرمایه‌ای می‌تواند حتی درصورت تداوم صادرات، ظرفیت تولید داخلی را تحت‌تأثیر قرار دهد. بنابراین سیاست مقابله با تحریم نباید فقط بر حفظ درآمدهای نفتی متمرکز باشد، بلکه باید زنجیره تامین تولید نیز در کانون سیاستگذاری قرار گیرد.‌به‌گفته جیهانی، نخستین راهکار، تنوع‌بخشی به شرکای تجاری است؛ زیرا کاهش وابستگی به تعداد محدودی از بازارها، ریسک ناشی از تحریم‌های ثانویه را کاهش می‌دهد. دومین راهکار، تنوع‌بخشی به منابع درآمد و ارزآوری و سومین محور، کاهش وابستگی به نفت است. چهارمین ضرورت نیز ثبات پولی و اقتصادی است تا شوک خارجی با شدت کمتری به قیمت‌ها و معیشت خانوارها منتقل شود.
این کارشناس اقتصادی همچنین بر ضرورت توجه به «پدافند غیرعامل اقتصادی» تأکید کرد و گفت: دستگاه‌های مسئول در حوزه صنعت، معدن، کشاورزی و تجارت باید نقاط آسیب‌پذیر زنجیره تامین را شناسایی کنند. به اعتقاد او، باید از قبل مشخص باشد اگر یک مسیر تجاری، کشور تامین‌کننده یا شرکت واسطه از دسترس خارج شد، چه جایگزینی برای آن وجود دارد.