بنزین متانولی

ساسان شادمان منفرد | روزنامه‌نگار

  متانول دوباره به یکی از گزینه‌های مهم صنعت سوخت تبدیل شده است. در ایران هم استفاده از متانول در ترکیب بنزین، تأیید شده است. افزایش هزینه تولید بنزین، ضرورت تنوع‌بخشی به منابع انرژی و دسترسی برخی کشورها به منابع گاز طبیعی باعث شده است استفاده از متانول در زنجیره تولید سوخت بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.

روش ترکیبی
  در این روش متانول به‌صورت مستقیم با بنزین مخلوط می‌شود. متانول عدد اکتان بالایی دارد و می‌تواند مقاومت بنزین در برابر پدیده ناک را افزایش دهد، اما استفاده از آن محدودیت‌های فنی مهمی دارد.
  یکی از مهم‌ترین مشکلات، جذب آب است. متانول تمایل زیادی به جذب رطوبت دارد و درصورت افزایش آب موجود در سوخت، خطر جدایش فازی و برهم خوردن یکنواختی مخلوط بنزین و الکل افزایش پیدا می‌کند.
  خوردگی و آسیب به قطعات نیز از نگرانی‌های اصلی است. برخی فلزات، پلاستیک‌ها، واشرها و الاستومرهای مورد استفاده در سیستم سوخت‌رسانی خودرو ممکن است در برابر متانول مقاومت کافی نداشته باشند. به‌همین دلیل نمی‌توان متانول را بدون محدودیت به بنزین اضافه کرد. مقدار مجاز آن باید براساس استاندارد سوخت، طراحی خودرو و شرایط شبکه توزیع تعیین شود.

وضعیت ایران
وحید قانعی‌فر، مدیرعامل یک شرکت نفتی با رد شایعات درباره آسیب متانول به‌خودروها اعلام کرد استفاده از تنها نیم درصد متانول در بنزین، بر پایه استانداردهای معتبر و مطالعات فنی، علاوه بر بهبود احتراق و کاهش آلایندگی، فاصله قابل توجهی با سقف مجاز استانداردهای ملی و بین‌المللی دارد.

روش MTG
  در روش MTG یا Methanol-to-Gasoline، متانول ماده اولیه تولید بنزین است. در این فناوری، متانول در حضور کاتالیست‌های مخصوص، به مجموعه‌ای از هیدروکربن‌های موجود در محدوده بنزین تبدیل می‌شود.
  در واقع در فناوری MTG، متانول مستقیما در بنزین نهایی باقی نمی‌ماند. این ماده طی واکنش‌های شیمیایی به ترکیباتی مانند پارافین‌ها، نفتن‌ها و آروماتیک‌ها تبدیل می‌شود و محصول نهایی می‌تواند مشخصاتی نزدیک به بنزین متعارف داشته باشد.

محدودیت
  در استانداردهای اروپایی، محدودیت مشخصی برای استفاده از متانول وجود دارد. در بنزین مطابق الزامات اروپایی، میزان متانول در شرایط مشخص می‌تواند تا حدود ۳درصد حجمی باشد؛ درحالی‌که برای اتانول سقف بالاتری درنظر گرفته شده است.
  اما رعایت درصد متانول به‌تنهایی کافی نیست. بنزین نهایی باید مجموعه‌ای از شاخص‌ها ازجمله عدد اکتان، فشار بخار، میزان گوگرد، بنزن، آروماتیک‌ها، ترکیبات اکسیژن‌دار و ویژگی‌های تقطیری را نیز رعایت کند.
  برای نمونه، بنزین اروپایی باید حداقل عدد اکتان RON برابر ۹۵داشته باشد. همچنین میزان بنزن، گوگرد و سایر ترکیبات آلاینده نیز با محدودیت‌های سختگیرانه کنترل می‌شود.
  در آمریکا هم ASTM D4814 یکی از استانداردهای اصلی کیفیت بنزین خودروهاست. سوخت‌های حاوی درصدهای بالاتر متانول مشمول استانداردهای جداگانه هستند و برای استفاده در خودروهای مخصوص طراحی شده‌اند.