جغرافیای یک رؤیا

فاطمه عباسی| روزنامه نگار

اینجا زمین است، اما زمینی که نمی‌شناسیم؛ سیاره‌ای بیگانه در دل سیاره‌ خودمان. تالاب‌هایی به رنگ فیروزه که در میان خاکی غبارآلود می‌درخشند، دشت‌های نمکی که تا بی‌نهایت امتداد یافته‌اند و کوه‌های آتشفشانی که همچون نگهبانانی خاموش، آسمان پرستاره را در آغوش کشیده‌اند. اینها توصیف یک رؤیای سورئال یا صحنه‌ای از یک فیلم علمی-تخیلی نیست؛ اینجا صحرای آتاکاما در آمریکای جنوبی است. کارول نینارتوویچ، عکاس منظره اهل لهستان، با روحیه‌ای ماجراجو و نگاهی کنجکاو به قلب یکی از خشک‌ترین و وهم‌انگیزترین نقاط جهان سفر کرده است. او در سفری طاقت‌فرسا میان شیلی و آرژانتین، نه‌ فقط دوربین، که تمام حواس خود را به‌کار گرفته تا زیبایی بکر و غریب آتاکاما را ثبت کند. نتیجه، مجموعه‌ای از تصاویری است که مرز میان واقعیت و خیال را جابه‌جا می‌کند و این پرسش را در ذهن بیننده برمی‌انگیزد که آیا واقعاروی زمین هستیم؟ هر قاب، حاصل ساعت‌ها انتظار برای نور مناسب، تحمل شرایط سخت و اقامت در دورافتاده‌ترین کمپ‌هاست؛ تلاشی ستودنی برای به تصویر کشیدن جهانی که بیش از حد عجیب است تا واقعی به‌نظر برسد. این گزارش تصویری، دعوتی است به سفری بصری به مکانی که زمین، شباهت غریبی به سیاره‌ای دیگر پیدا می‌کند.
راز این چهره‌ فرازمینی، در جغرافیای منحصربه‌فرد آن نهفته است. آتاکاما از یک سو توسط رشته‌کوه‌آند و از سوی دیگر توسط اقیانوس آرام محصور شده است. این کوه‌ها همچون سدی بلند، مانع رسیدن ابرهای باران‌زا از شرق می‌شوند و شرایط جوی اقیانوس نیز اجازه شکل‌گیری باران از غرب را نمی‌دهد. این محاصره طبیعی، آتاکاما را به خشک‌ترین بیابان غیرقطبی جهان تبدیل کرده است. همین خشکی مفرط، پوشش گیاهی را از میان برده و در عوض، پیکره‌ عریان و رنگارنگ زمین را به نمایش گذاشته است؛ بستری از غنی‌ترین معادن مس و لیتیوم که گویی پالتی از رنگ‌های زرد، طلایی و فیروزه‌ای را بر بوم خاک پاشیده‌اند.