ماجرای آسفالت رودخانه الیگودرز

محمود مولایی  | روزنامه‌نگار

ویدئویی از آسفالت‌کردن بستر رودخانه‌ای در دل شهر الیگودرز در فضای مجازی چرخید و این پرسش را به میان آورد که چرا کف یک رودخانه باید آسفالت شود؟ 
شهرداری می‌گوید: این رودخانه سال‌هاست جریان دائمی ندارد و با کنترل سیلاب، بستر آن می‌تواند به فضایی برای استفاده شهری تبدیل شود؛ اما شرکت آب منطقه‌ای و محیط‌زیست، این اقدام را بدون مجوز و مطالعه می‌دانند و درباره پیامدهای آن هشدار می‌دهند. در حال حاضر عملیات آسفالت پس از ورود آب منطقه‌ای متوقف شده است.

اقدام بدون مجوز
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان به همشهری می‌گوید که حدود ۲۰۰ متر از کف رودخانه آسفالت شده و این اقدام بدون دریافت مجوز و به‌صورت خودسرانه از سوی شهرداری صورت گرفته است. علیرضا کاکاوند با اشاره به تبصره۳ ماده۲ قانون توزیع عادلانه آب و مواد ۱۱ و ۱۳ آیین‌نامه تعیین حد بستر و حریم می‌گوید: «هرگونه مداخله دستگاه‌های دولتی و غیردولتی در رودخانه‌ها مستلزم دریافت مجوز از دستگاه تخصصی مربوطه است. او با انتقاد از این اقدام تأکید می‌کند: «آسفالت کردن کف رودخانه موجب افزایش سرعت جریان آب می‌شود و افزایش سرعت جریان آب نیز می‌تواند به ایجاد فرسایش موضعی و کناری منجر شود.» به‌گفته کاکاوند، هیچ مطالعه هیدرولوژیک و هیدرولیکی درباره این اقدام انجام نشده و اگر از آب منطقه‌ای استعلام می‌شد، با توجه به مسائل زیست‌محیطی و هیدرولیکی با آن مخالفت می‌شد.‌

ساماندهی رودخانه الیگودرز از چه زمانی شروع شد؟
طول رودخانه الیگودرز 10کیلومتر است که فرایند ساماندهی آن از سال ۱۳۸۵ آغاز شده است. گفته می‌شود بستر رودخانه در فاصله کمتر از5کیلومتر شرق الیگودرز به لجنزار تبدیل شده بود و مشکلات بهداشتی و زیست‌محیطی ایجاد می‌کرد و دلیل این ساماندهی هم همین مسئله بوده است.

هشدار مدیریت بحران
مدیرکل مدیریت بحران لرستان نیز از تشکیل جلسه‌ای با حضور شهردار و فرماندار الیگودرز برای بررسی مخاطرات احتمالی خبر می‌دهد. رضا خزائی می‌گوید که آسفالت رودخانه به این شکل از نظر کارشناسی اقدام صحیحی نیست و با توجه به اهمیت مدیریت و هدایت رواناب‌ها هنگام بارندگی، ابعاد و پیامدهای آن باید بررسی شود. او تأکید می‌کند: «این مسئله طی چند سال گذشته نیز در جلسات مدیریتی مورد کارشناسی قرار گرفته و در حال حاضر مدیریت بحران استان در حال بررسی شرایط موجود است.» در مقابل، شهردار الیگودرز هدف این طرح را ساماندهی رودخانه، رفع مشکلات گذشته و ایجاد فضاهای خدماتی، ورزشی، فرهنگی و عمومی عنوان می‌کند. محمد لطفی میانجایی با اشاره به‌وجود سد حوضیان می‌گوید: خطر سیلاب و طغیان رودخانه برای شهر کنترل شده و شهرداری استفاده از ظرفیت بستر رودخانه را دنبال می‌کند.‌

هشدار محیط‌زیست درباره تخریب اکوسیستم
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست لرستان نیز در مخالفت با آسفالت رودخانه می‌گوید که حل مشکل لجن و بوی نامطبوع نباید بدون توجه به مدیریت بحران و پدافند غیرعامل انجام شود. کامران فرمان‌پور تخریب اکوسیستم طبیعی، کاهش نفوذ آب به خاک و تغذیه سفره‌های زیرزمینی، کاهش تاب‌آوری رودخانه در برابر خشکسالی و سیلاب و آسیب به زیستگاه آبزیان، پرندگان، دوزیستان و پوشش گیاهی را از پیامدهای این اقدام می‌داند. او تأکید می‌کند: «ممکن است در همین بستر رودخانه،زیستگاه‌هایی برای آبزیان، جانوران و پرندگان وجود داشته باشد. گونه‌هایی مانند بی‌مهرگان، حشرات، دوزیستان و گونه‌های گیاهی حاشیه رودخانه، به این زیست‌بوم وابستگی دارند و با تغییر بستر طبیعی، زیستگاه آنها نیز تحت‌تأثیر قرار می‌گیرد.»
صحبت‌های مدیرکل حفاظت محیط‌زیست لرستان در شرایطی مطرح می‌شود که رئیس اداره محیط‌زیست الیگودرز در گفت‌وگوی تلفنی با همشهری از این اقدام دفاع کرده بود.