گزارش
سردرگمی بنزین
متوقف شدنچند ساعته طرح بنزینی دولت در کرمان مسئله ناترازی سوخت را همچنان روی میز دولتمردان نگه داشته است
بهزاد رنجبر | روزنامهنگار
موضوع ناترازی بنزین در طول 2سال گذشته از اعلام هزینه تمامشده ۸ هزار تومانی تا نرخ ۵هزار تومانی و سرانجام طرح ۸۷هزار و ۲۰۰ تومانی کرمان، مسیر پرپیچوخمی را طی کرده است؛ طرحی که فقط چند ساعت پس از اعلام متوقف شد و حالا موضوع تغییرات قیمت بنزین در هالهای از ابهام است.به گزارش همشهری، پرونده بنزین در 2 سال گذشته از همان نخستین ماههای فعالیت دولت، با یک مسئله قدیمی گره خورد و آن فاصله میان قیمت فروش، هزینه تأمین و میزان مصرف است. مسعود پزشکیان در زمان ارائه لایحه بودجه ۱۴۰۴ از هزینه تمامشده حدود ۸ هزار تومانی بنزین و قیمت ۳۰ تا ۴۰ هزار تومانی بنزین وارداتی گفت؛ اما افزایش قیمت در دستور کار فوری دولت قرار نگرفت. چندماه بعد، دولت به جای افزایش مستقیم نرخهای موجود، نرخ سوم ۵ هزار تومانی را اجرا کرد. حالا در مرداد ۱۴۰۵، یک طرح آزمایشی با نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان در کرمان اعلام و تنها ساعاتی بعد متوقف شد.در این میان، یک موضوع مهم به وضوح نمایان است و آن این است که طرحی با چنین حساسیتی نباید زمانی به اطلاع مردم برسد که قرار است از بامداد روز بعد اجرا شود. ماجرای کرمان نشان داد که برای تصمیمهای مرتبط با بنزین، توضیح درباره هدف، دامنه، مدت اجرای آزمایشی، آثار احتمالی و نحوه ادامه طرح، پیش از اجرا اهمیت زیادی دارد. این موضوع مخالفت با اصل اصلاح مصرف یا مدیریت ناترازی نیست؛ مسئله، ضرورت داشتن پیوست رسانهای و توضیح روشن برای افکار عمومی پیش از اجرای تصمیمهای حساس است.
بنزین ایران ۲ برابر الگوی بهینه مصرف میشود
روزانه حدود ۱۳۵میلیون لیتر بنزین در کشور مصرف میشود؛ درحالیکه برآورد سازمان بهینهسازی نشان میدهد مصرف مناسب برای ایران باید حدود ۵۰ تا ۷۰ میلیون لیتر در روز باشد.سیداسماعیل سقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی گفت: بخش قابلتوجهی از شکاف میان مصرف فعلی و الگوی بهینه به وضعیت خودروها و سیاستهای صنعت خودروسازی مربوط است و نمیتوان افزایش مصرف را فقط به رفتار مردم نسبت داد.
بنزین از کجا میآید؟
اکنون پالایشگاههای کشور روزانه حدود ۱۱۲میلیون لیتر بنزین تولید میکنند و نزدیک به ۹میلیون لیتر دیگر نیز از طریق تبدیل محصولات پتروشیمی به بنزین تأمین میشود. بخشی از نیاز باقیمانده نیز از طریق واردات یا برداشت از ذخایر راهبردی تأمین میشود.بهگفته سقاب اصفهانی، محصولاتی که امروز در پتروشیمیها به بنزین تبدیل میشوند تا سال۱۴۰۰ صادر میشدند؛ اما افزایش مصرف داخلی باعث شده این محصولات به جای صادرات، وارد چرخه مصرف بنزین شوند.این مقام دولتی برآورد کرده است که استفاده داخلی از این محصولات سالانه حدود ۲میلیارد دلار از منابع ارزی کشور را کاهش میدهد.
3 سناریو روی میز دولت
سقاب اصفهانی تأکید کرده است که هیچیک از گزینههای مطرحشده درباره آینده عرضه بنزین هنوز مصوبه مکتوب دولت نیست؛ با این حال 3سناریو در حال بررسی است.در سناریوی نخست، بنزین بدون تغییر قیمت و به اندازه تولید داخلی عرضه میشود. در سناریوی دوم، میزان مشخصی سوخت در اختیار خودروها قرار میگیرد و مصرف بیشتر از سهمیه با نرخ غیریارانهای و متناسب با هزینه تأمین یا واردات عرضه خواهد شد.سناریوی سوم، اختصاص بخشی از بنزین به حملونقل عمومی براساس پیمایش و توزیع بخش دیگر میان همه مردم است.
دولت اجازه غافلگیری مردم را نمیدهد
موضوع بنزین در شرایطی دوباره به یکی از مسائل حساس اقتصادی تبدیل شده که دولت بر ضرورت اطلاعرسانی پیش از هر تصمیم تأکید دارد. سقاب اصفهانی گفته است: هرگونه تغییر احتمالی در حوزه بنزین باید پیش از اجرا با مردم مطرح و دلایل، ابعاد و پیامدهای آن بهصورت شفاف توضیح داده شود.
در همینه زمینه :
