گزارش
آخرین پناهگاه تمبرها
گشتی در تنها فروشگاه تخصصی تمبر ایران که هنوز پاتوق مجموعهدارها و علاقهمندان است
سحر جعفریان عصر | روزنامهنگار
حوالی تقاطع خیابانهای انقلاب و ولیعصر، میان شلوغی بازار دستفروشان که صدای چوب حراج بساطشان بلندتر از پیش شنیده میشود، فروشگاه تخصصی «تمبر نوین فرحبخش» تافتهای جدا بافته است که هنوز هم مشتریهای خود را دارد؛ فروشگاهی قدیمی با سقفی مرتفع و قفسههایی چوبی و کهنه که وسط هر کدامشان، سری تمبرهای چند صد میلیون تا میلیارد تومانی رونالد هیل، پدر تمبر جهان، بلوکهای چهارقطعهای شاهی قاجاری از نخستین تمبرهای ایرانی و آلبوم تمبرهای پرفروش کلاسیک و معاصر جا خوش کردهاند. اینجا با تمبر، پرت میشوید به تاریخ؛ به ایران زمان قاجار، به قصر ملکه ویکتوریا، به روسیه تزاری و به میدان جنگ ویتنام. گزارش زیر حاصل چند ساعت حضور در تنها فروشگاه تخصصی تمبر ایران است.
تیک آبی پیام اینترنتی به جای تمبر
لابهلای آن همه تمبر اوراق شده (دستهبندی شده به تفکیک سال) و آلبومهای جورواجور تمبرهای پستی، هوایی، یادگاری، یادبود، باقری یا همان نخستین تمبرهای ایران و جوایز بینالمللی، 2قاب عکس قدیمی، سینهکش یکی از دیوارهای مغازه به خوبی نمایان است. در قاب بالاتر، عکس حسین نوین فرحبخش بنیانگذارنخستین مؤسسه تمبر ایران و میان قاب پایینتر، عکس فریدون نوین فرحبخش پدر تمبر ایران جاگرفته است. چند قاب کوچک دیگر با عکسهای سیاه و سفید هم پیداست؛ قابهایی مربوط به افتتاح نخستین نمایشگاه تمبرهای کلاسیک ایرانی در سال1329 و دورهمی بزرگان تمبرشناس ایرانی مربوط به سال1331. محمود باقری، مدیر داخلی فروشگاه تخصصی تمبر نوین فرحبخش با دستمال نخی و نمداری غبار قابها را میگیرد: «اوایل، یعنی حدود سال1295، کار و بار حاجحسین، کشیدن نقشههای قالی و تذهیبکاری قباله (زرنگاری بنچاق عقد) بود. به جمع کردن اشیای خاص هم علاقه داشت؛ مثل تمبر که اون وقتا بیشتر سری تمبرای یهقرونی میرزاکوچکخان در دوران قیام جنگل و شاهیهای چهاررنگ قاجار بودن. معمولا باطله و مُهرخوردههاش میرسید دست کلکسیونبازای اشیای لوکس اون زمانا.» صدای قُلقل سماور که بلند میشود، نخستین مشتری هم میرسد؛ مردی60 و خردهای ساله است و خریدار سری تمبرهای دهه80؛ همان زمانی که پیامهای اینترنتی بهتدریج جای نامهنگاری را تنگ کردند و تیکهای آبی دریافتشان نیز در جای تمبرهای رنگارنگ نشستند.
مجموعههایی با قیمت میلیاردی
بسیاری از مشتریان، ثابتند و قدیمی. این را محمود در حالی میگوید که سعی دارد سری تمبرهای دهه 80را برای مشتری 60و خردهای ساله، جور کند: «اولین تمبرفروشی رو حاجحسین حوالی پارک شهر فعلی در سال 1305راه انداخت. بعد، اسباب کشید به خیابان ناصرخسرو یعنی حوالی 1312و بعدتر هم در سال1341 رفت خیابان لالهزار... که الان خیلی از مشتریامون از سالهای لالهزار برامون موندن.» مشتریان جوانتر، معمولا ورثه همان مشتریان قدیمیاند که علاوه بر مجموعه تمبر، عشق تمبر را هم به ارث بردهاند: «به هر حال، کلکسیونای تمبر، بسته به تعداد سالای جمعآوری و تعداد تمبرای کمیابی که ممکنه بینشون باشن، قیمتیان؛ از چند صدمیلیون تومن تا چند ده میلیارد تومن.» به سری 3قطعهای سعدی اشاره میکند و میگوید: «اینا سال1331 به مناسبت هفتصد و هفتادمین سال تولد سعدی چاپ شدن؛ میدونی چندن؟ بلوک چهارقطعهایشون حدود 70میلیون تومنه.» البته گرانترین تمبر ایران، تمبر «یک تومان برنز» است. قیمت این تمبر دوره قاجار که از آن فقط 7قطعه سالم در دست مجموعهداران نامآشنا، موجود مانده، بیش از 400میلیون تومان است. این را محمود میگوید که حالا سرگرم آمادهسازی سفارش یکی دیگر از مشتریهاست که دیروز در تماس تلفنی گفتهبود: «...پس سری تمبرای 1371، به اضافه برگههای اوراقشون توی یه آلبوم خوشگل...». باقری، مدیر داخلی فروشگاه سر حوصله، هر 56تمبر سال 1371را در کاور برگههای اوراق میگذارد: «این سال چون نامهنگاری خیلی مرسوم بود، بیشترین تعداد تمبر براش طراحی و چاپ شده.» سالی پرتمبر مانند همان سال که فریدون از میان 4برادر و خواهر خود، پیشه پدر را دست گرفت؛ یعنی سال 1335: «از بچگی سر و کارش با تمبر بود. با طراحای معروف و مجموعهدارای بزرگی که هر کدومشون یا مدال طلای جهانی تمبر داشتن یا کارشناس تمبر بودن.»
مکث
از فیک و مافیای تمبر تا تمبربازان تازهکار
میان مشتریانی که به فروشگاه تخصصی تمبر نوین فرحبخش، آمد و شد دارند، تعداد کارشناسان تمبر کم نیست. یکی مثل امید صابری که هم مجموعهدار و هم کارشناس تمبر است، هر هفته، سری به فروشگاه دوستداشتنیاش میزند و کمی از پساندازش را صرف خرید چند تایی تمبر خاص میکند. امروز هم آمده: «کاری که ما مجموعهدارای تمبر انجام میدیم، کار بیخود و غیرضروری نیست. در واقع ما داریم با هزینه شخصی، بخشی از تاریخ، فرهنگ و هنر کشورمون رو آرشیو میکنیم.» نگاهی به ردیف تمبرهای منتخب دوران اول و دوم پهلوی در قفسههای چوبی تکیه داده به دیوار فروشگاه میاندازد و دوباره ادامه میدهد: «درست برعکس یک عده دیگه که با جعل تمبر یا ایجاد بازار سیاه و مافیا برای خرید و فروش تمبرای تقلبی، فقط دنبال سودجویی خودشونن.»
صابری به روال مجموعهداری تمبر، تهیه و آرشیو تمبرها را به سال تولد خود یعنی سال 1365شروع کرده: «کلکسیون تمبرای ورزشی رو دارم... چیزی حدود 900تمبر ایرانی و خارجی... ارزش مالیش بیشتر از 500میلیون تومنه که برای من بیشتر ارزش معنویش مهمه.»
کارن، پسر او نیز یک تمبرباز نوجوان است که به سری تمبرهای 100سال اخیر ایران با موضوع کودک علاقه دارد و حالا صابری به مناسبت تولد پسرش، تمبر روز جهانی کودک و نوجوان سال 1375را با تخفیف، میخرد به 500هزار تومان. حوالی غروب، آخرین مشتری از راه میرسد؛ زنی میانسال که قصد قیمتگذاری روی آلبوم تمبرهایش را دارد. محمود توضیح میدهد: «قیمت تمبرا رو با توجه به قدمت و کمیابی، وضعیت فیزیکی، تعداد تیراژ و حتی خطاهای چاپ یا بهاصطلاح «ارور» تعیین میکنن... آلبومتونو باید بیارید تا بتونم دقیق، قیمت بگم؛ درست مطابق تعرفه شورای تمبر شرکت ملی پست.» بعد از فوت فریدون نوین فرحبخش در سال 1391، محمود گزارش کار روزانه فروشگاه را به مسعود نوین فرحبخش، فرزند او ارائه میدهد.
در همینه زمینه :
گزارش