مخزن تازه تهران برای تأمین خون

مریم سرخوش | روزنامه‌نگار 

سال‌هاست استان تهران به‌عنوان بزرگ‌ترین قطب درمانی کشور، علاوه بر تأمین خون مورد نیاز حدود ۱۸۰بیمارستان پایتخت، پاسخگوی بخشی از نیاز بیماران ارجاعی از استان‌های دیگر نیز هست. با وجود این نقش حیاتی، تمام فرایند غربالگری، آزمایش و آماده‌سازی خون استان تنها بر دوش مرکز انتقال خون خیابان وصال قرار داشت؛ موضوعی که در سال‌های گذشته همواره یکی از دغدغه‌های جدی حوزه پدافند غیرعامل و مدیریت بحران محسوب می‌شد. اکنون با افتتاح 2مرکز جدید در تهرانپارس و سازمان انتقال خون کشور، این وابستگی تا حد زیادی برطرف شده است؛ مراکزی که علاوه بر افزایش ظرفیت خدمات‌رسانی به اهداکنندگان، امکان انجام مستقل آزمایش‌های غربالگری، فرآوری و آماده‌سازی فرآورده‌های خونی را نیز دارند و درصورت بروز هرگونه اختلال در مرکز اصلی، می‌توانند بخش عمده نیاز استان تهران را پوشش دهند.

تهران دیگر به یک مرکز وابسته نیست
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، در آیین افتتاح این پروژه‌ها با اشاره به اهمیت راه‌اندازی این مراکز گفت: تهران با همه وسعت و جمعیتش سال‌ها تنها یک مرکز جامع انتقال خون داشت و این موضوع همواره نگرانی بزرگی ایجاد می‌کرد؛ زیرا اگر در شرایط بحرانی یا جنگ اتفاقی برای آن مرکز رخ می‌داد، تأمین خون پایتخت با مشکل روبه‌رو می‌شد. به‌گفته وزیر بهداشت، افتتاح 2مرکز جدید در شرق و شمال‌غرب تهران این انحصار را از بین برده و ظرفیت جدیدی برای خدمت‌رسانی ایجاد کرده است. او تأکید کرد که یکی از این مراکز در شرق تهران به تنهایی قادر است نیاز خون ۲۰ تا ۳۰ بیمارستان را پشتیبانی کند.
ظفرقندی همچنین با قدردانی از مردم و اهداکنندگان خون، عملکرد سازمان انتقال خون در روزهای جنگ را نمونه‌ای از همبستگی اجتماعی عنوان کرد و گفت: درحالی‌که در شرایط عادی ذخایر خون کشور حدود 4روز است، در روزهای جنگ این ذخیره به ۹ تا ۱۰ روز رسید؛ موضوعی که باعث شد حتی با وجود افزایش مجروحان، هیچ کمبودی در تأمین خون، پلاکت و پلاسما ایجاد نشود. این مسئول تأکید کرد که توسعه سازمان انتقال خون تنها به‌معنای افزایش ذخایر خون نیست، بلکه باید همگام با پیشرفت‌های علمی، در تولید فرآورده‌های خونی و مشتقات پلاسما برای درمان بیماران تالاسمی، هموفیلی و مبتلایان به بیماری‌های نقص ایمنی نیز حرکت کند.

۸۰۰ واحد ظرفیت جدید برای پشتیبانی تهران
احمد قره‌باغیان، رئیس سازمان انتقال خون کشور هم با اشاره به اهمیت این مراکز جدید به همشهری گفت: 2مرکز تازه‌افتتاح‌شده به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که به‌طور همزمان امکان انجام آزمایش‌های گروه‌بندی، غربالگری سلامت خون و تولید فرآورده‌های سلولی و پلاسمایی برای حدود ۸۰۰ واحد خون را دارند. به‌گفته قره‌باغیان استان تهران با حدود ۱۸۰بیمارستان، بزرگ‌ترین مصرف‌کننده خون کشور است و علاوه بر شهروندان تهرانی، بیماران زیادی از استان‌های دیگر در مراکز درمانی این شهر خدمات دریافت می‌کنند.
البته او تأکید کرد که مشکل اصلی در گذشته کمبود خون نبود، بلکه فقدان مرکز جایگزین برای فرآوری خون در شرایط بحران بود؛ یعنی اگر مرکز وصال دچار آسیب می‌شد، امکان پاسخگویی سریع به نیاز بیمارستان‌ها وجود نداشت، اما اکنون این نگرانی تا حد زیادی برطرف شده است. رئیس سازمان انتقال خون با اشاره به استقبال مردم در روزهای جنگ بیان کرد: اهداکنندگان خون بار‌دیگر نشان دادند که همیشه جلوتر از مسئولان حرکت می‌کنند و در روزهای بحران حتی پاسخگویی به حجم مراجعات برای سازمان دشوار شده بود. او در عین حال از مردم خواست اهدای خون را تنها به زمان بحران محدود نکنند و با مراجعه مستمر، امکان تأمین پایدار خون مورد نیاز بیماران را فراهم کنند؛ زیرا بیماران تالاسمی، مبتلایان به سرطان، بیماران نیازمند جراحی و بسیاری از بیماران دیگر هر روز به خون و فرآورده‌های خونی نیاز دارند.

آزمایشگاه‌هایی که زمان را نجات می‌دهند
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های مراکز جدید، تجهیز آنها به آزمایشگاه‌های غربالگری خون است؛ قابلیتی که تاکنون تنها در مرکز وصال وجود داشت. فاطمه محمدعلی، معاون فنی فناوری‌های نوین سازمان انتقال خون، در گفت‌وگو با همشهری در این‌باره توضیح داد: این نگرانی وجود داشت که با بروز اتفاق برای مرکز وصال ناچار شویم نمونه‌های خون تهران را برای انجام آزمایش‌های غربالگری به استان دیگری ارسال کنیم؛ موضوعی که به‌دلیل حمل‌ونقل، فرایند آماده‌سازی خون را با تأخیر مواجه می‌کرد. اما اکنون هر دو مرکز جدید به‌صورت مستقل قادرند آزمایش، فرآوری و جداسازی فرآورده‌های خونی را انجام دهند و درصورت ایجاد وقفه در فعالیت مرکز وصال، تمام بار آن را بر عهده بگیرند.

4نکته مهم 
2مرکز جدید علاوه بر اهدای خون، آزمایشگاه غربالگری و بخش فرآوری مستقل دارند.
وابستگی تهران به تنها مرکز فرآوری خون پس از حدود ۴۰سال پایان یافت.
این مراکز نقش مهمی در پدافند غیرعامل و مدیریت بحران ایفا می‌کنند.
افزایش ظرفیت جدید، امنیت تأمین خون بیماران تالاسمی، سرطانی، جراحی و اورژانسی را در پایتخت و مراکز درمانی وابسته به تهران تقویت می‌کند.