بازار انرژی در تنگنا

بهزاد رنجبر | روزنامه‌نگار

حملات موشکی و پهپادی یمن به تأسیسات نفتی عربستان بازار‌های جهانی را آشفته کرده است.‌ عربستان نزدیک به ۱۰ درصد تولید جهانی و حدود یک‌ششم صادرات نفت خام جهان را در اختیار دارد.‌به همین دلیل، هرگونه تهدید علیه زیرساخت‌های نفتی یا مسیرهای صادراتی این کشور به سرعت به یک ریسک جهانی برای بازار انرژی تبدیل می‌شود.

تأثیر باب‌المندب بر صادرات عربستان
آنچه بازار نفت را نگران کرده، صرفا حمله به یک پالایشگاه یا یک بندر نیست، بلکه احتمال شکل‌گیری یک بن‌بست ژئوپلیتیکی برای صادرات نفت عربستان به آسیاست.‌ اروپا همچنان می‌تواند نفت عربستان را از مسیر ینبع و کانال سوئز دریافت کند، اما اگر هرمز و باب‌المندب به‌طور همزمان ناامن شوند دسترسی بزرگ‌ترین صادرکننده نفت جهان به مهم‌ترین مشتریان خود در آسیا با چالش جدی مواجه خواهد شد.‌آمارهای تجارت انرژی نشان می‌دهد حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد صادرات نفت عربستان، معادل حدود ۴.۵ تا ۵ میلیون بشکه در روز راهی بازارهای آسیایی به‌ویژه چین، هند، ژاپن و کره‌جنوبی می‌شود، درحالی‌که سهم اروپا از صادرات نفت این کشور حدود ۱۰تا ۱۵ درصد برآورد می‌شود. از این رو، در سناریوی ناامن شدن همزمان تنگه هرمز و باب‌المندب چالش اصلی عربستان نه در صادرات به اروپا، بلکه در حفظ جریان صادرات به بزرگ‌ترین مشتریان آسیایی خود خواهد بود.

پیش‌بینی قیمت نفت
برآوردهای مؤسسات بین‌المللی نشان می‌دهد بازار نفت نسبت به هرگونه اختلال در زیرساخت‌ها و صادرات عربستان حساسیت بالایی دارد. تجربه حمله به تأسیسات بقیق و خریص در سال ۲۰۱۹ که حدود ۵.۷ میلیون بشکه از تولید روزانه عربستان را به‌طور موقت از مدار خارج کرد، موجب ثبت بزرگ‌ترین جهش روزانه قیمت نفت در چند دهه اخیر شد. اکنون نیز برخی بانک‌های سرمایه‌گذاری ازجمله گلدمن ساکس در سناریوهای تشدید تنش در خاورمیانه برآورد می‌کنند که درصورت اختلال پایدار در عرضه یا مسیرهای انتقال نفت، قیمت نفت برنت می‌تواند از مرز ۱۲۰ دلار در هر بشکه عبور کند و درصورت گسترش بحران به سایر گلوگاه‌های انرژی، حتی با افزایش بیشتری نیز مواجه شود. این پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد بازار جهانی نفت بیش از آنکه به خسارت‌های مقطعی واکنش نشان دهد، به‌احتمال تداوم اختلال در عرضه و صادرات نفت حساس است.