کتاب برای خواندن یا دیدهشدن؟
در عصر شبکههای اجتماعی، کتاب دیگر فقط وسیلهای برای مطالعه نیست؛ گاهی به بخشی از هویت آنلاین افراد تبدیل میشود. همین موضوع محور گزارشی است که روزنامه هرالد سان
Herald Sun استرالیا در روزهای اخیر با استناد به نتایج پژوهشی به سفارش اسپاتیفای منتشر کرده و از پدیدهای با عنوان مطالعه نمایشی (Performative Reading) سخن گفته است. براساس این گزارش، بخشی از خوانندگان کتاب را نه فقط بهدلیل علاقه، بلکه برای ساختن تصویری فرهنگیتر از خود انتخاب میکنند. نتایج نظرسنجی از هزار شهروند استرالیایی نشان میدهد ۲9 درصد شرکتکنندگان گفتهاند گاهی کتاب یا کتاب صوتی را با هدف تأثیر گذاشتن بر دیگران انتخاب میکنند. همچنین ۳۸ درصد اعتراف کردهاند کتابهایی را که هرگز به پایان نرساندهاند، همچنان در قفسه نگه میدارند تا کتابخانه شخصیشان جذابتر بهنظر برسد. از سوی دیگر، یک نفر از هر 4نفر نیز گفته است محبوبیت یک کتاب در شبکههای اجتماعی، بهویژه BookTok، او را به خواندن آن ترغیب کرده است.این آمارها نشان میدهد رابطه انسان و کتاب در حال تغییر است. در گذشته کتاب بیشتر نمادی از دانش و تجربه فردی بود، اما امروز جلد یک رمان روی میز کافه، تصویری از کتابخانه در اینستاگرام یا ویدئویی کوتاه در تیکتاک نیز میتواند بخشی از هویت اجتماعی افراد را شکل دهد.با این حال، کارشناسان این روند را کاملاً منفی ارزیابی نمیکنند. به باور آنان، حتی اگر انگیزه نخست برخی مخاطبان از خرید کتاب، حضور در جریانهای شبکههای اجتماعی باشد، همین اتفاق میتواند به افزایش فروش کتاب، معرفی آثار ارزشمند و جذب نسل جوان به دنیای مطالعه کمک کند. تجربه موفق جامعه جهانی BookTok نیز نشان داده است که بسیاری از رمانهای قدیمی به لطف معرفی کاربران، دوباره در فهرست پرفروشها قرار گرفتهاند.شاید مهمترین پیام این گزارش آن باشد که کتاب هنوز قدرت تأثیرگذاری خود را از دست نداده است؛ فقط شیوه دیدهشدن و معرفی آن تغییر کرده است.
منبع:
Herald Sun (استرالیا)،
گزارش منتشرشده براساس پژوهش Spotify درباره
«Performative Reading»، ژوئیه ۲۰۲۶.
