روایت تهران
افتخارآفرینی هاشمشمر در فرانسه
کمتر کسی نام محمدعلی فیاض را میشناسد، اما اگر از علاقهمندان تعزیه باشید، او را با نام «هاشمشمر» میشناسید؛ یکی از برجستهترین تعزیهخوانان معاصر که بیش از نیم قرن، صدای او در تکایا و حسینیههای ایران طنینانداز بود. هاشمشمر سال ۱۲۹۵ خورشیدی به دنیا آمد و از 5سالگی پا به دنیای تعزیه گذاشت. استعداد کمنظیرش در آواز، شناخت دستگاههای موسیقی ایرانی و تسلط بر شیوههای روایت، باعث شد خیلی زود به یکی از چهرههای شاخص این هنر آیینی تبدیل شود.با آنکه لقب «هاشمشمر» را یدک میکشید، شهرت او تنها به ایفای نقش شمر محدود نبود. او در طول سالها، نقشهای گوناگونی را در تعزیه اجرا کرد اما اجرای نقش شمر، بهدلیل قدرت بیان، صلابت صدا و تسلطش بر ظرایف نمایشی، بیش از هر نقش دیگری در ذهن مخاطبان ماندگار شد. در دهه۱۳۵۰، تعزیه ایران برای نخستینبار در سطحی گسترده به مخاطبان اروپایی معرفی شد. در سال ۱۳۵۰، هاشمشمر همراه گروهی از تعزیهخوانان ایرانی در فستیوال آوینیون فرانسه به اجرای مجلس «حربن یزید ریاحی» و «امامرضا(ع)» پرداخت. این اجرا با استقبال پژوهشگران و هنرمندان تئاتر جهان روبهرو شد و توجه چهرههای نامداری همچون پیتر بروک و ژان کلود کریر را بهخود جلب کرد. بسیاری از منتقدان، تعزیه را نمونهای کمنظیر از تئاتر آیینی شرق میدانستند و آن را از مهمترین اشکال نمایش سنتی جهان معرفی میکردند. هاشمشمر تنها یک تعزیهخوان نبود؛ او حافظ بخشی از میراث ناملموس ایران بود؛ نسلی از تعزیهخوانان، شیوه اجرا، لحن و بیان خود را از او آموختند و بسیاری از مجالس قدیمی تعزیه، با تلاش او و همنسلانش از فراموشی نجات یافت.
امروز وقتی از جهانیشدن تعزیه سخن میگوییم، نام هاشمشمر در میان پیشگامان این مسیر میدرخشد؛ هنرمندی که با صدای خود، نهتنها روایت کربلا، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و نمایشی ایران را از تکایا و حسینیههای تهران تا صحنههای معتبر جهان رساند. محمدعلی فیاض 21اسفند سال 1383فوت کرد.
در همینه زمینه :
