سقای شنزارهای تشنه

مجید جباری| روزنامه نگار

آهوان شنزارهای بستان سال‌هاست به آب کافی در زیستگاه طبیعی خود دسترسی ندارند. یک فعال محیط‌زیست خوزستانی حالا سقای حیوانات تشنه‌لب شده و 2سالی است که با کمک مردم برای آهوان و دیگر گونه‌های حیات‌وحش آبشخور می‌سازد. شنزارهای بستان در محدوده فکه تا سوسنگرد یکی از گرم‌ترین نقاط کشور است و ساخت آبشخور ضمن رفع عطش، از خروج حیوانات از زیستگاه و گرفتار شدن در دام شکارچیان جلوگیری می‌کند.‌

ساخت 4آبشخور طی 2سال
فعال محیط‌زیست خوزستانی با اشاره به ایده ساخت آبشخور برای حیوانات می‌گوید: ایده ساخت آبشخور در شرایطی به ذهنم رسید که منابع آب منطقه یکی‌یکی از دست رفتند و دسترسی حیوانات به آب دشوار شد. آب تالاب هورالعظیم‌که در گذشته تا حاشیه زیستگاه‌های حیات‌وحش می‌رسید، امروز فاصله زیادی تا زیستگاه دارد و همین مسئله، حیوانات را برای یافتن قطره‌ای آب به خارج از منطقه کوچ می‌دهد.
سیدباقر موسوی در گفت‌وگو با همشهری توضیح می‌دهد: در گذشته نه‌چندان دور، آب تالاب هورالعظیم به زیستگاه آهوها می‌رسید و حیوانات به راحتی برای آب خوردن به حاشیه تالاب می‌آمدند و برمی‌گشتند اما امروز بخش بسیار کوچکی از هور باقی مانده و آب از زیستگاه آهوها ده‌ها کیلومتر فاصله گرفته است. به همین دلیل مجبور شدیم برایشان آبشخور بسازیم. موسوی می‌گوید: در 2 سال گذشته با کمک مردم 4 آبشخور در شنزارهای گسترده بستان که از فکه تا نزدیکی سوسنگرد امتداد دارند، ساخته‌ایم. تابستان‌های این مناطق گرمای طاقت‌فرسایی دارد و تبخیر زودهنگام آب، حیات‌وحش را برای دسترسی به آب با مشکلات جدی مواجه می‌کند.

ساخت آبشخور؛ دخالت در طبیعت؟
فعال محیط‌زیست خوزستانی با تأکید بر اینکه ساخت آبشخور به‌معنای دخالت در طبیعت است و نباید به یک اقدام عمومی و بدون مطالعه تبدیل شود، در واکنش به برخی پیشنهادها برای الزام محکومان محیط‌زیستی به ساخت آبشخور می‌گوید: نمی‌شود هر جایی آبشخور ساخت. این کار اگر بدون بررسی کارشناسی انجام شود حتی می‌تواند به حیات‌وحش آسیب بزند. ممکن است حیوانات را در معرض شکار قرار دهد یا تعادل طبیعی منطقه را بر هم بزند.
سیدباقر موسوی با بیان اینکه در انتخاب محل آبشخورها باید تردد حیات‌وحش، امنیت منطقه، دور بودن از مسیر شکارچیان و شرایط زیستگاهی به دقت بررسی شود، می‌افزاید: یکی از نکات جالب در آبشخورهای ساخته شده در شنزارهای بستان، شیوه خنک نگهداشتن آب است. بعضی‌ها می‌‌پرسند چرا برای آبشخورها سایبان یا سازه ایجاد نمی‌کنید اما در این منطقه، دما حتی در سایه هم بسیار بالاست. ما از ویژگی خود شنزار استفاده می‌کنیم؛ ابتدا چاله‌ای ایجاد و آن را عایق‌بندی می‌کنیم، بتن می‌زنیم و در لایه آخر شن خالص قرار می‌دهیم. ذرات شن باعث می‌شوند آب خنک بماند و تبخیر آن به حداقل برسد.‌

شیوه خنک نگهداشتن آب در آبشخور
سیدباقر موسوی، فعال محیط‌زیست خوزستانی: یکی از نکات جالب در آبشخورهای ساخته‌شده در شنزارهای بستان، شیوه خنک نگهداشتن آب است. در این منطقه، دما حتی در سایه هم بسیار بالاست و سایه‌بان درست کردن اثری ندارد. ما از ویژگی شن‌زار استفاده می‌کنیم؛ ابتدا چاله‌ای ایجاد و آن را عایق‌بندی می‌کنیم، بتن می‌زنیم و در لایه آخر، شن خالص قرار می‌دهیم. ذرات شن باعث می‌شوند آب خنک بماند و تبخیر آن به حداقل برسد.‌