گزارش
میدانداری ایران در تنگه هرمز
تنگه هرمز دوباره نبض بازار انرژی جهان را در دست گرفت
سینا احدیان | روزنامهنگار
تنگه هرمز در روزهای اخیر بار دیگر به کانونی تبدیل شده که نبض بازار انرژی جهان درآن میتپد. کاهش ۹۰ درصدی تردد نفتکشها، افزایش ۸ تا ۲۵برابری هزینه بیمه، رشد ۳۰ تا ۵۰ درصدی هزینههای حملونقل و نوسانات شدید قیمت نفت، همگی نشان از عمق تأثیر این بحران بر اقتصاد جهانی دارد. تحلیلگران بر این باورند تا زمانی که تنگه هرمز آرام نشود، این آبراهه همچنان نبض بازار انرژی جهان را در دست خواهد داشت.
رقابت بر سر تعیین مسیر امن
یکی از محورهای اصلی اختلاف، تعیین مسیر مجاز عبور کشتیهاست. ایران بارها تأکید کرده است که تنها مسیر امن برای عبور کشتیهای تجاری و نفتکشها در تنگه، مسیری است که توسط جمهوری اسلامی ایران تعیین شده است. در سوی مقابل، آمریکا و متحدانش بر این باورند که عبور از تنگه هرمز باید به شرایط پیش از شروع درگیریها و بدون هرگونه محدودیت بازگردد. 3کشتیای که این هفته مورد حمله قرار گرفتند، از مسیر پیشنهادی آمریکا از طریق آبهای عمان استفاده میکردند.
اثر بر اقتصاد جهانی و تورم
مهمترین اثر اختلال در تنگه هرمز کاهش رشد اقتصادی جهان است. براساس گزارش بانک جهانی، رشد اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۶ به ۲٫۵ درصد سقوط خواهد کرد که پایینترین میزان از زمان همهگیری کووید-۱۹ محسوب میشود و دلیل اصلی آن افزایش قیمت انرژی ناشی از بحران تنگه هرمز است. بانک جهانی پیشبینی کرده است که در سال 2026 بهدلیل جنگ ایران قیمت انرژی ۲۴درصد بالا میرود و زنجیرههای تأمین جهانی را مختل میکند.یکی دیگر از اثرات اختلال در تنگه هرمز تهدید امنیت غذایی در جهان است. بنادر خلیجفارس که حدود ۴۵ درصد از کود اوره جهان را صادر میکنند، عملا مسدود شدهاند. سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) هشدار داده است که اگر این بنبست ادامه یابد، جهان با فاجعه غذایی و تورم شدید مواد غذایی تا پایان سال ۲۰۲۶ مواجه خواهد شد.
اثر تنشهای اخیر بر بیمه کشتیها
نرخ حق بیمه ریسک جنگ برای عبور از تنگه هرمز به سطحی بیسابقه رسیده است. پیش از آغاز جنگ تحمیلی سوم، نرخ معمول حق بیمه برای تنگه هرمز بین ۰٫۱۵ تا ۰٫۲۵ درصد ارزش بدنه کشتی بود اما در جریان اوج تنشها، این نرخ تا ۵ تا 6 درصد ارزش بدنه افزایش یافت.بهگفته مارکوس بیکر، رئیس بخش دریایی شرکت بیمه مارش، نرخهای فعلی بین ۲ تا ۶ درصد ارزش کشتی تعیین میشود.
فرصتی برای صادرات نفت ایران
براساس گزارش والاستریت ژورنال ایران با وجود جنگ و بسته شدن تنگه هرمز برای بسیاری از کشورها، صادرات نفت خود را افزایش داده است.از زمان لغو محاصره دریایی آمریکا در ۱۸ژوئن، بیش از ۳۴ میلیون بشکه نفت خام ایران از تنگه هرمز عبور کرده است.
افزایش ۳۰ تا ۵۰ درصدی هزینه حملونقل
نرخ حمل ونقل دریایی در مسیرهای متأثر از بحران همچنان ۳۰ تا ۵۰درصد بالاتر از سطح پیش از بحران باقی مانده است. هزینه سوخت اضافی ناشی از تغییر مسیر کشتیها از راه دماغه امید نیک (آفریقای جنوبی) نیز۱۵ تا ۲۵ درصد افزایش یافته است. دور زدن دماغه امید نیک ۳۰۰۰تا ۴۰۰۰ مایل دریایی به هر سفر آسیا-اروپا اضافه میکند که معادل ۱۵ تا ۱۸ روز دریانوردی بیشتر است.
نوسان قیمت نفت در میانه بحران
تنشهای اخیر باعث شده قیمت نفت برنت دوباره مسیر صعودی در پیش بگیرد. پس از اعلام ترامپ مبنی بر پایان آتشبس، قیمتهای جهانی نفت ۵درصد افزایش یافت.هرچند قیمت نفت در اواخر ژوئن به سطوح پیش از جنگ (کمتر از ۷۲ دلار در هر بشکه) بازگشته بود اما حملات این هفته بار دیگر نگرانیها را درباره عرضه جهانی زنده کرده است.
توقف صادرات نفت کشورهای منطقه
صادرات نفت عراق در بحبوحه بحران، بیش از ۹۷درصد کاهش یافت که معادل ۳٫۲۲میلیون بشکه در روز بود. امارات متحده عربی تا حدی توانسته با استفاده از خط لوله خود به پایانه نفتی فجیره (واقع در خارج از تنگه) از این تنگه عبور کند. قطر و کویت در شرایط کنونی هیچ مسیر جایگزینی برای صادرات نفت و گاز خود ندارند و تمام صادرات آنها وابسته به عبور از تنگه هرمز است.
در همینه زمینه :
