روشنایی ‌سراسری با 5‌درصد صرفه‌جویی

رضا کربلایی | روزنامه‌نگار

همزمان با اوج‌گیری موج گرمای تابستان و افزایش بی‌سابقه مصرف برق، خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده در نقاط مختلف کشور وارد فاز اجرایی شده است. صنعت برق اعلام کرده است:‌ تمامی ظرفیت موجود نیروگاه‌ها برای تأمین برق مشترکان به‌کار گرفته شده، اما رشد شتابان مصرف باعث شده است که مدیریت بار شبکه به تنها راهکار کوتاه‌مدت برای حفظ پایداری برق تبدیل شود. در چنین شرایطی، شرکت توانیر از مردم خواسته است با مدیریت مصرف، به عبور شبکه از روزهای سخت تابستان کمک کنند؛ چرا که اگر روند فعلی ادامه یابد، افزایش زمان و گستره خاموشی‌ها دور از انتظار نخواهد بود.‌به گزارش همشهری، اطلاع‌رسانی درباره برنامه‌های احتمالی اعمال محدودیت برق، 2روز پیش از اجرا انجام می‌شود و بر این اساس، برنامه خاموشی‌های احتمالی تا روز چهارشنبه نهایی شده است. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که موج گرمای کم‌سابقه روزهای اخیر، مصرف برق کشور را بیش از 4‌هزار مگاوات افزایش داده؛ رقمی که معادل رشد ۹ تا ۱۰‌درصدی نسبت به روزهای پیش از آغاز این موج گرماست.

2عامل تعیین‌کننده در روزهای داغ
عبدالامیر یاقوتی، مدیرکل دفتر مدیریت انرژی و برنامه‌ریزی امور مشتریان شرکت توانیر در گفت‌وگو با همشهری، با بیان اینکه آینده شبکه برق در روزهای آینده به 2عامل «دمای هوا» و «رفتار مصرفی مشترکان» وابسته است، می‌گوید: اگر مردم تنها ۵ درصد از مصرف برق خود را کاهش دهند، بخش مهمی از ناترازی موجود جبران خواهد شد و می‌توان از تشدید محدودیت‌ها جلوگیری کرد.‌به‌گفته او، در شرایطی که امکان افزایش فوری تولید وجود ندارد، تنها ابزار حفظ پایداری شبکه، مدیریت مصرف و کنترل بار است.
‌مسئولان صنعت برق تأکید می‌کنند که دمای بالا از 2جهت شبکه را تحت فشار قرار داده است؛ از یک‌سو، استفاده گسترده از وسایل سرمایشی مصرف برق را به‌شدت افزایش و از سوی دیگر، راندمان نیروگاه‌ها را کاهش داده است.‌‌یاقوتی توضیح می‌دهد که نیروگاه‌ها در دماهای بالا دیگر با راندمان معمول فعالیت نمی‌کنند و بخشی از توان تولیدی آنها صرف خنک‌سازی تجهیزات می‌شود. در نتیجه، درست در زمانی که شبکه بیشترین نیاز را به برق دارد، توان عملی تولید کاهش پیدا می‌کند.‌به‌گفته وی، این همزمانی افزایش تقاضا و افت راندمان نیروگاه‌ها، ناترازی تولید و مصرف ‌ تشدید و صنعت برق را ناگزیر به اجرای برنامه‌های مدیریت بار کرده است. البته برای برخی استان‌های جنوبی کشور که شرایط اقلیمی ویژه‌ای دارند، ملاحظات خاصی در برنامه خاموشی‌ها درنظر گرفته شده است.

نسخه عبور از روزهای سخت
توانیر اعلام کرده است، مؤثرترین نیروگاه کشور در شرایط فعلی، صرفه‌جویی مردم است. به‌گفته یاقوتی، اگر میلیون‌ها مشترک تنها چند درصد از مصرف خود را کاهش دهند، هزاران مگاوات از بار شبکه کاسته خواهد شد و امکان تأمین پایدار برق برای همه مشترکان افزایش می‌یابد.‌وی تأکید می‌کند که بسیاری از اقدامات مؤثر، هزینه‌ای برای خانوارها ندارد؛ خاموش کردن چراغ‌های اضافی، خاموش کردن وسایل برقی بدون استفاده، استفاده نکردن همزمان از تجهیزات پرمصرف در ساعات اوج بار، جلوگیری از هدررفت سرمای کولرها و انتقال بخشی از مصرف به ساعات کم‌باری، ازجمله اقداماتی است که می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر کاهش فشار شبکه داشته باشد.‌مدیرکل دفتر مدیریت انرژی و برنامه‌ریزی امور مشتریان توانیر همچنین استفاده از تجهیزات کم‌مصرف را یکی از راهکارهای بلندمدت کاهش مصرف برق دانست و گفت: کولرهای آبی مجهز به موتورهای BLDC تقریبا نصف کولرهای معمولی برق مصرف می‌کنند. به‌گفته وی، درحالی‌که یک کولر آبی متداول در دور تند بین ۸ تا۹ آمپر جریان مصرف می‌کند، این رقم در موتورهای‌نسل جدید به کمتر از نصف می‌رسد و علاوه بر کاهش هزینه برق مشترکان، فشار بر شبکه سراسری را نیز به شکل محسوسی کاهش می‌دهد.

3سناریوی برقی در تابستان
مرکز پژوهش‌های مجلس نیز در تازه‌ترین برآورد خود 3سناریو برای وضعیت شبکه برق در تابستان ترسیم کرده است؛ سناریوهایی که نشان می‌دهد حتی در بهترین شرایط نیز فاصله میان تولید و مصرف برق همچنان پابرجا خواهد بود.‌
سناریوی خوش‌بینانه: اگر بارندگی مناسب باشد، نیروگاه‌های برقابی با ظرفیت بیشتری تولید کنند، نیروگاه‌های خورشیدی در ساعات اوج مصرف در مدار باشند، برنامه‌های مدیریت مصرف به‌طور کامل اجرا شود و واردات برق نیز طبق برنامه انجام گیرد، ناترازی شبکه به ۱۰ هزار و ۱۱۲ مگاوات خواهد رسید. با این حال، حتی در این شرایط نیز شبکه همچنان به مدیریت بار و اعمال محدودیت نیاز خواهد داشت.‌
سناریوی محتمل: برآورد اصلی مرکز پژوهش‌های مجلس، ناترازی ۱۳ هزار و ۶۴۰ مگاواتی است. در این سناریو، با وجود اضافه شدن ۴۴۰۰ مگاوات ظرفیت تجدیدپذیر و ۱۲۰۰ مگاوات افزایش تولید برقابی، آثار مثبت توسعه ظرفیت تولید تا حد زیادی تحت‌تأثیر خسارت‌های ناشی از جنگ قرار می‌گیرد و ناترازی تنها حدود ۱۱۰۰ مگاوات نسبت به سال گذشته کاهش می‌یابد.
‌سناریوی بدبینانه: اگر گرمای شدید ادامه پیدا کند، مصرف برق فراتر از پیش‌بینی‌ها افزایش یابد، تولید نیروگاه‌های برقابی و خورشیدی کمتر از انتظار باشد و واردات برق نیز کاهش پیدا کند، ناترازی شبکه به ۱۸ هزار و ۷۹۶ مگاوات خواهد رسید؛ رقمی که حدود ۲۷ درصد بیشتر از سال گذشته است و می‌تواند به خاموشی‌های گسترده‌تر و طولانی‌تر منجر شود.