گزارش
حقیقت ثبتمیشود
حامد شکیبانیا از مستندی میگوید که درباره مراسم تشییع پیکر رهبر شهید ساخته میشود
ناهیدپیشور | روزنامهنگار
مدتها پیش، خبرهایی از ساخت مستندهایی درباره روزهای تشییع رهبر شهید مطرح شده بود. در این مراسم که در چند شهر صورت میگیرد و چهرههای سیاسی در آن حضور خواهند داشت، مستندنگاری اهمیت زیادی دارد و به همین دلیل گروههای متعددی در این زمینه کار خواهند کرد. با نزدیکتر شدن به روزهای این مراسم، مشخص شده یک مستند همگانی هم درباره آن ساخته خواهد شد. این مستند از این جنبه مهم است که کار تنها یک گروه نیست. حامد شکیبانیا با حمایت مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و با مدیریت تصویربرداری یحیی رضایی این مستند را به شکل گروهی و با استفاده از تصاویر دیگر مستندسازان خواهد ساخت.
او در این گفتوگو جنبههایی از این مستند را توضیح داده است. حامد شکیبانیا، مستندساز، تهیهکننده و فیلمبردار است و تا به حال مستندهای «ایران و غرب»، «جنگ به شیوه آمریکایی»، «دانشمند»، «سیاستمدار و بمب»، «من انرژی هستهای نیستم» و «ایران بدون آب» را تهیه کرده است.
درباره مستندی که قصد ساختنش را دارید توضیح میدهید؟ گفتهاید که با استفاده از تصاویر دیگر مستندسازان این مستند را تکمیل میکنید.
ما با 2رویکرد داریم 2مستند را جلو میبریم: یکی برای مخاطبان خارج از ایران و شبکه پرس تیوی و یکی هم مستندی مرجع برای مرکز گسترش سینمای مستند. این دو مستند شاید چندان با هم تفاوت نداشته باشند، ولی چون رویکرد ساختاریشان متفاوت است، قاعدتا مخاطبان گوناگونی دارند. برای مخاطبان خارجی شاید کمتر روی لایه عاطفی و احساسی تأکید و تمرکز کنیم و بیشتر به نگاه و توصیف آدمها از شرایط امروز و تحلیل و تعریفشان از شخصیت رهبر شهید بپردازیم. مسئلهای که وجود دارد این است که بسیاری از موضوعات زیر حجم اندوه و شکوه مراسم ممکن است دیده نشود و به این موضوعات هم در کنار حماسهای که دارد اتفاق میافتد پرداخته میشود. در مستند مرکز گسترش ما نهتنها مشاهدهگریم و نمیسازیم، بلکه تلاشمان این است که در روزهای بعد تمام کسانی که در این حوزه کار میکنند دعوت کنیم فیلمهایشان را به ما بدهند و مستندی با حضور همه مستندسازها ساخته شود، مستندی مشاهدهگر که بتواند این مقطع تاریخی را روایت کند و اثری ماندگار در حافظه ملی رسانهای کشور باشد.
در این مستند دوم خودتان هم گروهی دارید که همهجا مستقر باشند؟
ما امکانات حضور گسترده را نداریم. گروه ما شاید یکدهم کاری را که باید انجام شود میتواند انجام دهد. باید همافزایی صورت بگیرد و آن ۹۰درصد بقیه را از سایر گروههایی که زیاد هم هستند و کار میکنند فراهم کرد.
پیش از این، نمونههای خارجی این کار را دیدهاید؟
از مراسم تشییع رهبران فیلمهایی ساخته شدهاست مانند نلسون ماندلا که رهبری محبوب و مبارز بود و پاپ که یک رهبر مذهبی بود و پیروان مسیحی جهان در بدرقه او شرکت کردند اما ما رهبری را تشییع میکنیم که مردم حتی بعد از 4ماه از شهادت ایشان بیصبرانه منتظرند در مراسم بدرقهاش شرکت کنند. این تفاوت را حتما ما باید در قاب دوربینهایمان ببینیم. ایشان هم رهبر مذهبی و هم رهبر سیاسی بود، یک استراتژیست که پایه یک ایده را دنبال میکرد که همان ایده مقاومت در برابر استکبار است. در مراسم تشییع ایشان باید همان ایده «باید برخاست» را ببینیم. یعنی ما خاکسپاری را انجام میدهیم و حالا کارمان این است که برخیزیم، رو به جلو حرکت کنیم و آینده را بسازیم.
الان شنیده میشود که این مراسم بهصورت هوایی انجام خواهد گرفت. اگر واقعا این اتفاق رخ دهد، چه تغییری در کار شما ایجاد میکند؟
اینها گمانهزنی و پیشبینی است. علتش هم این است که خواست خانواده ایشان این بوده که مراسم با دقت و مراعات حال شرکتکنندهها و اولویت دادن به سلامت و جان آنها انجام شود. پیشبینیهایی مثل تشییع هوایی هم برای این است که شرایط خطرناکی پیش نیاید. اما اگر این اتفاق هم بیفتد، برای ما تفاوتی ایجاد نمیشود. دوربین ما مشاهده و روایت میکند و بنا نیست خودش دخالتی داشته باشد. نگاه عمده ما به سمت مردم است و بخش کوچکی از نگاه ما معطوف به مرکز این حلقه و پیکر شهداست. اتفاقات محیط پیرامون آن نقطه مرکزی، یعنی مردمی که به استقبال، مشایعت و بدرقه آمدهاند در اولویت ماست. ما باید آماده باشیم تا با هر تغییری بتوانیم بهترین مدیریت را انجام دهیم.
گفتهاید استانداردهایی را اعلام خواهید کرد که کسانی که دارند مستند خودشان را میسازند و قرار است بخشی از آن را برای شما بفرستند آنها را رعایت کنند. این استانداردها چیست و چطور در موردشان اطلاعرسانی میشود؟
ما دستورالعملهایی درست کردیم و آنها را با نهادهایی که دارند کار میکنند، مستندسازها و گروههایی که عوامل حرفهای سینما در آنها هستند به اشتراک گذاشتیم. این استانداردها 2دستهاند؛ یکی تنظیمات فنی انواع دوربینهایی است که استفاده میکنند و بعد هم شاتلیستی است از مثلا ۴۰۰ یا ۵۰۰عنوان نماهایی که میخواهیم.
مدت مستند فکر میکنید چقدر خواهد بود؟
باید بعد از مراسم و جمعآوری آرشیوهای دیگران ببینیم چه پیش میآید. اما کار خیلی طولانی خواهد بود و فکر کنم مثلا یک فیلم دوساعته در نهایت ساخته شود
