بورس تهران در ایستگاه استراحت

بهزاد رنجبر | روزنامه‌نگار

پس از یک دوره صعود پرقدرت بورس در خرداد‌ماه، از ابتدای تیر‌ماه شاخص بورس تهران وارد روند نزولی شده است. اکنون این پرسش مطرح است: آیا این کاهش آغاز یک روند نزولی است یا شاخص بورس وارد دوره اصلاح موقت شده؟ شاخص کل بورس تهران در طول یک ‌ماه یکی از سریع‌ترین دوره‌های رشد خود را در سال‌های اخیر پشت سر گذاشت. شاخص بورس که پس از بازگشایی بازار در پایان جنگ تحمیلی سوم(29اردیبهشت) در محدوده ۳میلیون و ۷۱۴هزار واحد قرار داشت، با رشدی نزدیک به ۴۰درصد تا سطح ۵میلیون و ۱۶۰هزار واحد پیش رفت؛ رشدی که بسیاری از فعالان بازار ماه‌ها انتظارش را می‌کشیدند.‌اما از ابتدای تیرماه، سرعت حرکت بازار کاهش یافت و شاخص وارد فاز اصلاح شد.

آیا موتورهای رشد خاموش شده‌اند؟
مهم‌ترین پرسش این است: آیا عواملی که شاخص را از محدوده ۳.۷میلیون واحد تا بالای ۵میلیون واحد رسانده‌اند اکنون از بین رفته‌اند؟ با نگاهی به متغیرهای کلان پاسخ منفی است.‌نرخ ارز همچنان در سطوح بالایی قرار دارد و از سودآوری شرکت‌های صادراتی حمایت می‌کند. رشد نقدینگی اقتصاد متوقف نشده و همچنان یکی از مهم‌ترین منابع ورود پول به بازارهای دارایی است. تورم ساختاری نیز ادامه دارد و ارزش جایگزینی دارایی شرکت‌ها را افزایش می‌دهد. از سوی دیگر، نسبت‌های ارزشگذاری بسیاری از شرکت‌های بزرگ هنوز به سطوحی نرسیده‌اند که بتوان بازار را گران ارزیابی کرد و قیمت سهام شرکت‌ها همچنان ارزان است.‌در کنار این عوامل، هرگونه کاهش تنش‌های سیاسی یا ثبات بیشتر در سیاست‌های اقتصادی می‌تواند بار دیگر به نفع بازار سرمایه عمل کند.

نزول موقت است
یک کارشناس بازار سرمایه با اشاره به عوامل نزول بورس ظرف چند روز گذشته پیش‌بینی کرد که بورس پس از یک دوره اصلاحی، بار دیگر مسیر صعودی خود را از سر بگیرد.‌مبین ناظمی در گفت‌وگو با همشهری توضیح داد: طی روزهای اخیر چند اتفاق همزمان رخ داد، ازجمله بازگشایی سامانه مرکز مبادلات ارزی و مطرح شدن افزایش نرخ سود سپرده‌های بانکی و همچنین افزایش نرخ بهره بین‌بانکی. این متغیرها به‌طور معمول رابطه معکوسی با بازار سرمایه‌ دارند و می‌توانند بخشی از نقدینگی را از بورس خارج کنند.‌او افزود: مجموعه این عوامل باعث شد بازار سرمایه پس از رشد قابل توجه شاخص کل و موج حمایتی‌ که در هفته‌های گذشته داشت وارد فاز اصلاح و افت قیمت‌ها شود.این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به ارزش دلاری بورس گفت: ارزش دلاری بازار سرمایه در هفته‌های اخیر از مرز ۱۰۰میلیارد دلار عبور کرد و حتی به محدوده ۱۱۰میلیارد دلار رسید. به ‌نظر می‌رسد این اصلاح یک بازگشت موقت باشد و درصورت تداوم رشد نرخ ارز، بازار بتواند پس از این دوره اصلاحی، بار دیگر مسیر صعودی خود را از سر بگیرد.

چشم‌انداز بورس
ناظمی درباره چشم‌انداز بورس نیز تصریح کرد: آینده بازار به عوامل متعددی بستگی دارد، ازجمله تحولات سیاسی، شرایط امنیتی و متغیرهای کلان اقتصادی. در مقطع فعلی، روند مذاکرات و گفت‌وگوهای ایران و آمریکا همچنان یکی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر بازار محسوب می‌شود. در کنار آن، تنش‌های منطقه‌ای نیز همچنان از ریسک‌های مهم پیش ‌روی سرمایه‌گذاران است.‌وی همچنین با اشاره به سیاست‌های پولی بانک مرکزی گفت: رشد نقدینگی و احتمال حرکت سیاستگذار به سمت سیاست‌های پولی انقباضی و افزایش نرخ بهره ازجمله عواملی است که می‌تواند بر روند بورس اثرگذار باشد. هرچند ممکن است بازار در کوتاه‌مدت واکنش هیجانی به این موضوع نشان دهد، اما در ادامه شرایط متعادل‌تر خواهد شد.

هر روند‌ صعودی‌ای ‌به استراحت نیاز دارد
یکی از اشتباهات رایج سرمایه‌گذاران انتظار رشد پیوسته و بدون وقفه شاخص است، درحالی‌که حتی قدرتمندترین روندهای صعودی نیز در مسیر خود بارها متوقف می‌شوند. این توقف‌ها معمولا برای تخلیه هیجان خرید، شناسایی سود و ایجاد تعادل میان عرضه و تقاضا رخ می‌دهد.‌بورس تهران نیز اکنون در چنین موقعیتی قرار گرفته است. کمتر پیش می‌آید بازاری بتواند در فاصله‌ای کوتاه نزدیک به ۴۰درصد رشد کند و بدون وقفه به مسیر صعود ادامه دهد. در همه بورس‌های دنیا پس از چنین جهش‌هایی، بخشی از سرمایه‌گذاران اقدام به شناسایی سود می‌کنند.‌این رفتار نه نشانه بی‌اعتمادی به آینده بازار، بلکه بخشی از چرخه طبیعی معاملات است. در واقع، اگر بازار پس از چنین رشدی بدون اصلاح به مسیر خود ادامه دهد، احتمال شکل‌گیری حباب قیمتی بیش از گذشته افزایش می‌یابد؛ ضمن اینکه هنوز نشانه‌ای از خروج گسترده سرمایه به‌دلیل تغییر چشم‌انداز اقتصادی مشاهده نمی‌شود.