«کنترل مصرف» همان «کوپن تریاک» نیست

محمد سرابی | روزنامه‌نگار

برخی از موارد اعتیاد آنقدر شدید و کهنه هستند که پزشکان هم از درمان مبتلایان با روش‌های رایج ناامید می‌شوند. یک دهه پیش از انقلاب اسلامی، مقابله با اعتیاد با روش توزیع کوپن تریاک انجام می‌شد، اما امروزه مبارزه با مصرف مواد‌ مخدر شامل حوزه گسترده‌ای از کاربرد دارو‌های مدرن تا آموزش‌ها و برنامه‌های اجتماعی و هنری است. بااین‌حال هنوز هم برخی مصرف‌کنندگان شدید هستند که به درمان واکنشی نشان نمی‌دهند. اگرچه اکنون روش‌های جدیدی مانند دارو‌های آهسته‌رهش کاربرد پیدا کرده است که از آخرین دستاورد‌های مقابله با اعتیاد به شمار می‌آید، بعضی از مصرف‌کنندگان قدیمی باید راه دیگری در پیش بگیرند.

مسن‌ها نمی‌توانند ترک کنند
در سال‌های دهه40 شمسی وزارت بهداری اقدام به توزیع برگه‌های «کوپن تریاک» ویژه معتادان مسن کرده بود و هر سال حداقل سن دریافت تریاک دولتی را افزایش می‌داد. معتادان این برگه‌های کاغذی را به مراکز بهداشت می‌بردند و سهمیه خود را که 5 تا 20گرم تریاک دولتی بود، دریافت می‌کردند. ستاد مبارزه با مواد ‌مخدر اخیرا روش «مدیریت مصرف» را پیشنهاد کرده است، اما این روش با کوپن تریاک 50سال پیش تفاوت دارد. سلیمان عباسی، مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد‌مخدر با اشاره به اینکه در طرح مدیریت مصرف، ماده مخدر به معتاد تحویل داده نمی‌شود، به همشهری می‌‌گوید: «برخی معتادان متجاهر سن زیادی دارند و همزمان با اعتیاد دچار بیماری‌های مزمن مانند سرطان هم هستند و بنا به‌نظر پزشک، جسم آنها اجازه اجرای برنامه‌های بهبودی را نمی‌دهد. در مدیریت مصرف فضا‌هایی برای آنها دیده شده است تا مواد را تحت نظر پزشک بدون آلودگی و اوردوز مصرف ‌کنند. آنها طبق برنامه به مراکز درمانی مراجعه می‌کنند، اما نمی‌توانند مواد ‌مخدر را دریافت و با خود خارج کنند، درحالی‌که در کوپن تریاک، مقداری مخدر به معتاد تحویل داده می‌شد.»

فرمول قدیمی برای مواد جدید مؤثر نیست 
او در پاسخ به سؤال همشهری با رد بازگشت به روش‌های گذشته برای کنترل اعتیاد در ایران، تأکید می‌کند: «در کوپن تریاک هدف فقط سهمیه‌دادن به معتادان بود، اما نگاه امروزی بر درمان تمرکز دارد. از طرف دیگر اکنون با مواد ‌مخدر گوناگون روبه‌رو هستیم که در گذشته وجود نداشت، مانند روانگردان‌ها که نمی‌توان روش‌های گذشته را برای مصرف‌کنندگان‌شان اجرا کرد. به همین دلیل روش‌های نوین مانند استفاده از نالتروکسون و بوپرونورفین آهسته‌رهش در پیش گرفته ‌شده است.» عباسی با تأکید بر انتقال درمان از شربت «اوپیوم» به سمت داروهای «بوپرونورفین» و «متادون» خاطرنشان کرد: «با توجه به کمبود شربت اوپیوم در شرایط کنونی، وزارت بهداشت و درمان باید روند درمان را به سمت این دو دارو هدایت کند. در سطح جهانی هم درمان اعتیاد براساس بوپرونورفین صورت می‌گیرد.»