با تعارف نمی‌توان تاب‌آور بود...!

هفته‌محیط زیست

نیما فرید مجتهدی | هواشناس

‌در زمانه‌ای که آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد آن را فرای مرزهای گرمایش جهانی «دوره جوشش جهانی» نامیده است، بدون‌شک هرآنچه ‌معیارهای مقابله با عواقب تغییر آب‌وهوا و پدیده‌های حدی بوده، تشدید توجه و ‌کار بیشتر را می‌طلبد‌ اما نگاهی به عملکرد انسان ایرانی(ملت و دولت) نشان می‌دهد که این «تشدید توجه» تنها در حد‌ «ابراز تأسف»‌ ‌ بوده و گامی فراتر نهاده نشده است.
امروزه اگر تب شرایط ترسالی امسال(سال‌آبی‌جاری) را از حواس جمعی مردم ایران کنار نهیم، کمتر کسی است که نداند این کشور در تنور جوشان گرمایش جهانی در حال سوختن است. بنا به اطلاعات سازمان هواشناسی پهنه ایران‌زمین 2درجه نسبت به بلندمدت گرم‌تر شده است؛ عددی فراتر از مقادیر جهانی آن، بنابراین اگر از چوپانی در دوردست‌های کوهستان و کشاورزی در لبه کویر و استاد دانشگاهی جویا شوی، همگی بدون‌شک با نگاهی به شرایط محیطی کشور می‌دانند که رفتارهای آب‌وهوایی ایران تغییر کرده است. پس در این شعار می‌توان بخش «آگاهی» را به شکل پیش‌فرض پذیرفته‌شده و تجربه‌شده به‌حساب آورد. به بیان بهتر، خود طبیعت کاری کرده که ما بدانیم ‌گرمایش جهانی و تغییر اقلیم چیست و چه اثراتی دارد! همه می‌دانند و دریغ از یک آگاهی عملگرایانه؛ حتی مراکز دانشگاهی و دستگاه‌های متولی منفعل‌اند و تنها در حد تبلیغات دستوری به این امور می‌پردازند. به لطف گوشی‌های هوشمند که تا دوردست‌ترین مناطق کشور نفوذ کرده، هشدارهای آب‌وهوایی به سرعت و به وفور به‌دست مخاطب می‌رسد و شاید بتوان گفت این تنها جنبه مثبت در زمینه تغییرات آب‌وهوایی در دهه‌های اخیر است. در این زمینه هم از لبه دیگر بوم فروافتاده‌ایم؛ به‌گونه‌ای‌ که اخبار زرد هواشناسی و شایعات آن به شکل سرسام‌آوری فضای رسانه‌ای را پر کرده‌است. در این میان بخش تاب‌آوری پرچالش‌ترین مشکل ایران را نمایان می‌کند. کشوری که با توجه به سابقه خود در زمینه سازگاری با شرایط خشک فلات ایران با فناوری‌هایی چون قنات، آب‌انبار، بادگیر، آسباد و... خود سردمدار آن بوده‌است، به لطف صد سال بی‌توجهی به توان بومی خود و سرخوش از پول نفت، امروزه یکی از کم‌تاب‌آورترین کشورها در یکی‌از متاثرترین مناطق از تأثیرات تغییرات آب‌وهوایی است. گرمایش جهانی و تغییر آب‌وهوا یک ابرچالش برای ما‌ست؛ ابرچالشی که شاید در منشأ نامرئی باشد در اثر عمیق است؛ عمیق و خورنده چون سرطان.‌