گزارش
اینبار فرق دارد
یا در جنگ یا در مذاکره تسلیم میشوند
ایران در جنگ نظامی پیروز قطعی است و در مذاکره و توافق، این پیروزی را تفهیم و تثبیت میکند
علیرضا احمدی | روزنامهنگار
چشمانداز مذاکرات ایران و آمریکا در حالی با رویکردهای زیادهخواهانه کاخسفید همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد که گزاره محوری، توجه به تفاوت سطح و کیفیت مذاکره در شرایط فعلی است؛ موضوعی که سبب تثبیت این روایت شده که این بار مذاکره، جنگ است.
بررسی تحولات مذاکراتی بیش از هرچیز نشاندهنده یک تفاوت عمده در گفتوگوهای کنونی با مذاکرات گذشته است؛ اینکه در مقطع کنونی همهچیز در متن جنگ تعریف میشود و مشابهدانستن مذاکرات جاری با روندهای گذشته، خطایی راهبردی بهحساب میآید. براین اساس، محمدباقر قالیباف، رئیس هیأت مذاکرهکننده ایرانی اخیرا تأکید کرد جمهوریاسلامی امتیازات را نه با گفتوگو بلکه با موشکها میگیرد. این درحالی است که مواضع طرف آمریکایی نشان میدهد واشنگتن هم مذاکره را در متن جنگ تعریف میکند؛ رویکردی که مختصات مذاکرات و تحولات جاری را به عرصه بدیعی هدایت کرده است.
روایت ایران از مذاکره و جنگ
اظهارنظر مقامهای ایرانی، بهویژه در حوزه نظامی و مذاکراتی درباره وضعیت کنونی و آمادگی برای مواجهه با تهدیدهای دشمن، بیش از هرچیز نشاندهنده ماهیت متفاوت مذاکرات کنونی است.
رهبرانقلاب با تأکید بر حضور مردم:
درخیابانها در دوره سکوت نظامی، برای غلبه بر دشمن چه در میدان نبرد و چه مذاکره دعا کردند.
سپاه پاسداران:
مذاکره صحنه دیگری از میدان نبرد است که نیازمند استمرار حضور در خیابان و پشتیبانی از دیپلماسی تا کسب پیروزی نهایی است.
سردار احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه:
ملت ایران با الگوگیری از حماسه فتح خرمشهر، در جنگ تحمیلی اخیر پیروز شد و درمذاکرات نیز نقشههای دشمن را خنثی خواهد کرد.
محمدباقر قالیباف، رئیس هیأت مذاکرهکننده ایرانی:
ما امتیازات را نه با گفتوگو بلکه با موشکها میگیریم و در مذاکره فقط آنها را تفهیم میکنیم.
پیروز هر توافقی کسی است که از فردای آن، بهتر برای جنگ آماده شود.
محسن رضایی، فرمانده سپاه در دوران دفاعمقدس:
محاصره را خواهیم شکست؛ یا از طریق مذاکره یا با اقدام مستقیم. ایران در مذاکره جدی و در جنگ جدیتر است.
سردار سیدمجید موسوی، فرمانده نیروی هوافضا:
هوشیاری برای میدان، دیپلماسی و خیابان در پیش است. شبهای بیدار میدان، وحدت در خیابان و تثبیت دستاوردها خواهد بود.
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه:
به دیپلماتها مأموریت پیشبرد جنگ در عرصه دیپلماسی داده شده است؛ هرجا لازم باشد میجنگیم و هرجا لازم باشد مذاکره میکنیم.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امورخارجه:
آمریکاییها حق صحبت به زبان «باید» با ایران را ندارند. تنگه هرمز دیگر به گذشته برنمی گردد.
علیرضا زاکانی، شهردار تهران:
آمریکا به عنوان یک شکست خورده سر میز مذاکره باید بنشیند.
مذاکره کنندگا ن ما توجه دارند کهبهعنوان نماینده یک ملت پیروز،
مذاکره کنند و آمریکا را در مذاکرهمحاکمه کنند.
سرلشکر عزیز جعفری، فرمانده کل اسبق سپاه :
با اشاره به شروط ایران برای مذاکره با آمریکا تأکید کرد: دشمن یا باید شروط ما را بپذیرد و چارهای جز پذیرش ندارد یا ادامه جنگ و آغاز دوباره جنگ قطعا به ضرر آمریکاست.
حاجیبابایی، نایبرئیس مجلس شورای اسلامی:
۱۰ شرط مشخص کردیم و دنیا باید آنرا امضا کند و ضامن آن موشکهای سیدمجید موسوی است. ترامپ اگر مرد است، یکبار دیگر حمله نظامی کند.
روایت آمریکا از مذاکره و جنگ
مواضع مقامهای آمریکایی، بهویژه وزیر جنگ این کشور درباره «مذاکره»، تثبیتکننده روایتی است که تأکید میکند «اینبار همهچیز در متن جنگ» تعریف میشود.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا:
ایران یا از مسیر توافق در میز مذاکره این موضوع را حل میکند یا با قدرت نظامی آمریکا مواجه خواهد شد.
ایران میخواهد بگوید کنترل تنگه را در دست دارد، اما این ما هستیم که کنترل را در دست داریم.
هر توافقی که رئیسجمهور بخواهد انجام دهد، فقط زمانی نهایی میشود که آن را توافقی عالی برای آمریکا و جهان بداند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا:
واشنگتن با هرگونه طرفی که در اعمال نظام دریافت عوارض عبور در تنگه هرمز مشارکت داشته باشد، با قاطعیت برخورد خواهد کرد.
برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام):
دونالد ترامپ با سپردن مأموریتهای دیپلماتیک سطح بالا به فرماندهان نظامی، برای نخستینبار برد کوپر، فرمانده سنتکام را در گفتوگوهای آمریکا و ایران مشارکت داده است.
چرا مذاکره جنگ است؟
رویکرد تهدیدمحوری: ادامه مستمر تهدیدهای نظامی علیه ایران ازسوی واشنگتن، نشاندهنده شرایط جنگی حاکم بر مذاکرات است.
نقش تلآویو: هماهنگیهای مذاکراتی واشنگتن و تلآویو، نشانه مهمی برای روایت جنگی از مذاکرات است.
ادامه زیادهخواهی: اقدامهای چندگانه در راستای بهشکستکشاندن مذاکرات با میانجیگری پاکستان نشانه دیگری است.
نقض آتشبس: نقض مکرر آتشبس ازسوی نیروهای آمریکایی در منطقه، نشاندهنده سایه سنگین جنگ بر مذاکره است.
حمله به فرودگاه بندرعباس و انهدام پهپادهای متخاصم: منهدمکردن پهپادهای متخاصم ازسوی سامانههای پدافندی ایران و حمله به فرودگاه بندرعباس در شبهای گذشته، نشانه روشنی از وضعیت شکننده آتشبس و مذاکره است.
بازدارندگی: پیشبرد مذاکرات بر مبنای دست بالای ایران در میدان نبرد، همان گزاره ادامه جنگ در میز مذاکره است.
ادامه تحریمها: ادامه اعمال تحریمها علیه ایران ازسوی آمریکا، نشاندهنده سوء نیت مذاکراتی واشنگتن است.
ادامه محاصره دریایی: با وجود ادعای ترامپ در روز جمعه، وزیر جنگ آمریکا روز شنبه از ادامه محاصره دریایی ایران خبر داد.
چرا این بار فرق میکند؟
یکی از گزارههای محوری در شرایط کنونی، متفاوتبودن مذاکرات جاری با گفتوگوهای قبلی است؛ موضوعی که میتواند از بروز خطای راهبردی «مشابهدانستن» روند مذاکرات جلوگیری کند. درباره مختصات شرایط کنونی، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
1 ایران به پشتوانه بازدارندگی میدانی، مذاکره میکند.
2 مذاکرات هفتههای اخیر به عرصه تحمیل خواستههای ایران تبدیل شده است.
3 تهران با بیاعتمادی کامل به واشنگتن، مذاکره میکند.
4 ایران راهبرد «تعهد در برابر تعهد» را پیش میبرد.
5 مذاکرهکنندگان ایران بر رعایت خطوط قرمز تهران اصرار ویژهای دارند.
6 همزمان با مذاکره، نیروهای مسلح ایران در آمادگی کامل برای مواجهه با تهدیدها قرار دارند.
7 با وجود جریانداشتن مذاکرات، ایران در حال مقابله با تحرکات خصمانه، ازجمله عملیاتهای پهپادی است.
8 رویکرد «اولتیماتوم – فشار» بر راهبردهای مذاکراتی ایران اثر نگذاشت.
9 ایران در جریان مذاکرات نیز همچنان در چارچوب «پاسخ قاطع» به هر تهدید عمل میکند.
10 نظامیان هر دو طرف درباره دوگانه «جنگ – مذاکره» صحبت میکنند.
11 وضعیت تنگه هرمز به متغیری راهبردی در پازل مذاکراتی تبدیل شدهاست.
تجربهها سخن میگویند
یکی از وجوه بارز مطرح در جریان مذاکرات، به جنگ ختمشدن مذاکرات گذشته ایران و آمریکا طی حدود یک سال گذشته است؛ موضوعی که سایه آن بر مذاکرات کنونی سنگینی میکند.
