چطور با جویدن بیشتر آلزایمر نمی‌گیرید؟

آرش نهاوندی؛ روزنامه‌نگار

اینکه جویدن زیاد هضم را بهبود می‌بخشد مسئله‌ای است که از مدت‌ها قبل بر همگان معلوم بوده، اما آنچه نمی‌دانستیم تأثیر جویدن بر فعالیت مغز است. تحقیقات نشان می‌دهد که جویدن می‌تواند مغز ما را نیز تقویت و حتی به جلوگیری از آلزایمر کمک کند.
محققان در نتیجه تحقیقات خود دریافته‌اند که جویدن با افزایش سن، نقش مهمی در سایر جنبه‌های سلامت ما به‌ویژه سلامت مغز ایفا می‌کند. ابیشک کومار، عصب شناس در مؤسسه کارولینسکای سوئد می‌گوید: علاقه محققان به «محور گاز گرفتن - مغز» بیشتر از گذشته شده و نتایج تحقیقات آنها نشان می‌دهد جویدن به‌طور مستقیم با سلامت مغز مرتبط است. به‌عنوان مثال، از دست دادن دندان با خطر بالاتر ابتلا به بیماری آلزایمر و زوال عقل مرتبط دانسته شده است.»
در روند جویدن، حافظه نیز تحت‌تأثیر قرار می‌گیرد. در یک نظرسنجی که شامل بیش از 28هزار و 500فرد بالای 50سال در 14کشور اروپایی بود، شرکت‌کنندگانی که توانایی جویدن خوبی داشتند یا افرادی که دندان مصنوعی نداشتند، در مجموعه‌ای از آزمون‌های شناختی عملکرد بهتری داشتند. آنها در یادآوری کلمات، روانی کلامی و مهارت‌های محاسباتی به‌طور قابل توجهی بهتر از افرادی که در جویدن مشکل داشتند، عمل کردند. در یک مطالعه روی 273فرد سالم بین 55تا 80سال، دانشمندان دریافتند افرادی که تعداد بیشتری از دندان‌های طبیعی خود را حفظ کرده بودند، حافظه معنایی (مرتبط با دانش و حقایق جهان) و حافظه بلندمدت بهتری داشتند.
اما چرا توانایی جویدن با حافظه ارتباط دارد؟ برخی از محققان به مدارهای عصبی متعددی اشاره می‌کنند که دستگاه جویدن ما را به هیپوکامپ متصل می‌کنند؛ ناحیه‌ای از مغز که مسئول یادگیری فضایی و ایجاد خاطرات جدید است و یکی از نخستین مناطقی است که توسط آلزایمر آسیب می‌بیند. برخی دیگر معتقدند که جویدن، به‌ویژه مواد نسبتا سخت، ممکن است جریان خون به مغز را افزایش دهد، همانطور که محققان ژاپنی در آزمایش‌هایی با جویدن آدامس نشان دادند. ماتز ترولسون، استاد دانشکده بهداشت دندان در مؤسسه کارولینسکای سوئد توضیح می‌دهد: نظریه این است که جویدن مانند یک پمپ عمل و خون را به مغز پمپاژ می‌کند. او می‌گوید این کار مغز را تیز و فعال نگه می‌دارد.