گزارش
موشک دیپلماسی
ایران با سفرهای عراقچی ابتکار دیپلماتیک را به دست گرفت
محمدعلی حسننیا | روزنامهنگار
روند دیپلماسی به نقاط حساسی رسیده است. ایران از تاریخ 21فروردین و بعد از درخواستهای مکرر آمریکا برای مذاکره درخصوص پایان جنگ با روند مذاکرات در اسلامآباد با میانجیگری پاکستان موافقت کرد. اسلامآباد این بار میانجی تازهای بود که وارد عرصه میشد. البته در این میان نقش ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان کم نبود، اما از همان ابتدا تهران خوشبین به رفتارهای واشنگتن وارد مذاکره نشد. 21ساعت مذاکره مداوم ایران و تیم آمریکایی بهدلیل زیادهخواهیهای واشنگتن به نتیجه نرسید. در ادامه، تهران دیگر هیچ اعتمادی به روند مذاکرات با آمریکا نداشت. به همین دلیل یک تاکتیک دیگر را در جنگ جلو برد و این بار مذاکرات جامع اسلامآباد به 3 بخش مذاکرات مجزا تبدیل و وزیر امور خارجه ایران برای ادامه سیاستهای مذاکراتی ایران به 3 کشور پاکستان، عمان و روسیه سفر کرد؛ سفرهایی که نشاندهنده باب جدیدی در روند سیاسی ایران در مقابل آمریکاست.
پاکستان؛ مقصدی برای خاتمه دائمی جنگ
سفر عراقچی به اسلامآباد در چارچوب میانجیگری فعال پاکستان و با هدف تبیین مواضع اصولی ایران انجام شد.
ایران با وجود بیاعتمادی به آمریکا، با حسننیت وارد روند دیپلماتیک شد و بر راهحل سیاسی تأکید کرد.
تمرکز گفتوگوها در اسلامآباد بر پایان جنگ، تثبیت آتشبس و بازگشت ثبات منطقهای بود.
بدعهدی آمریکا در اجرای تعهدات (از جمله آتشبس لبنان و آزادسازی داراییها) از موانع اصلی روند مذاکراتی معرفی شد.
اقدامات آمریکا در قالب «محاصره دریایی» بهعنوان نقض آتشبس و عامل تشدید تنش ارزیابی و به طرف پاکستانی اعلام شد.
تیم ایرانی یک بسته سیاسی در اسلامآباد برای پایان جنگ و رفع محاصره دریایی به طرف پاکستانی ارائه کرد.
در پاکستان درخصوص موضوع هستهای بحث و بررسی نخواهد شد.
عمان: پرونده امنیت خلیجفارس و تنگه هرمز
سفر به عمان بهعنوان نخستین مقصد ازکشورهای عربی در دوره جنگ/ آتشبس از طرف ایرانی بود که نشاندهنده اولویت راهبردی همسایگان است.
این انتخاب بیانگر رویکرد مسئولانه ایران برای حفظ ثبات در خلیجفارس و تقویت روابط با کشورهای جنوب منطقه است.
عمان بهدلیل مواضع منطقی و سازنده در قبال تحولات اخیر و سابقه روابط مثبت با ایران، بهعنوان شریک قابل اعتماد انتخاب شد.
این سفر حامل پیام آمادگی ایران برای همکاری منطقهای و کاهش تنشها از مسیر گفتوگو است.
عراقچی در سفر به عمان دستورکار امنیت خلیجفارس، تنگه هرمز و دریای عمان را مطرح کرد.
تهران و مسقط درخصوص پرونده امنیت تنگه هرمز و حفظ مدیریت آن در دوران پس از جنگ بحث و بررسی کردند.
روسیه: مذاکراتی برای رفع تحریم و احقاق حقوق هستهای
دیدار عراقچی با پوتین نخستین دیدار یک مقام عالی رتبه ایرانی بعد از جنگ با سران روسیه است.
روابط ایران با روسیه و چین وارد مرحله راهبردی مخصوصا در حوزه امنیتی، نظامی و سیاسی شده است.
پکن و مسکو قطعنامه خصمانه بحرین درخصوص تنگه هرمز را وتو کردند که نشانه جدی ارتقای روابط سیاسی است.
روسیه و شخص پوتین برای میانجیگری در حوزه هستهای جایگاه ویژهای میتوانند داشته باشند.
ایران و روسیه چند طرح برای رفع تحریمهای آمریکا و راستیآزمایی موضوع هستهای تهران را بررسی میکنند.
نقش روسیه در موضوع هستهای ایران بهویژه با وجود حضور روسها در بوشهر جایگاه مهمی است.
سفر به روسیه نشاندهنده بهرهگیری هوشمندانه ایران از ظرفیت قدرتهای بزرگ در سطح بینالمللی است.
هماهنگی با روسیه و چین برای مقابله با فشارهای آمریکا در شورای امنیت اهمیت راهبردی دارد.
این تعاملات، تقویت چندجانبهگرایی و جلوگیری از انزوای سیاسی ایران را دنبال میکند.
نقش روسیه در مهار اقدامات یکجانبه آمریکا و حمایت از ثبات منطقهای، محور اصلی این رایزنیهاست.
دور زدن بخشی از تحریمهای ایران از طریق ارتباط تهران و کشورهای آسیای میانه مهم خواهد بود.
کار ویژههای اصلی ایران در مذاکرات
تنگه هرمز
جمهوری اسلامی ایران در مقام دولت ساحلی مدیریت تنگه هرمز را در دست گرفته است.
ایران عضو کنوانسیونهای ۱۹۵۸ و ۱۹۸۲ حقوق دریاها نبوده و بنابراین از حقوق خود در دریا دفاع میکند.
ایران در چارچوب دکترین «معترض مستمر» از طریق قوانین داخلی خود رژیم عبور ترانزیتی را به رسمیت نشناخته است.
ایران، عبور برخی شناورها ازجمله ناوهای جنگی، زیردریاییها و کشتیهای حامل مواد خطرناک را منوط به اخذ مجوز قبلی میداند.
عبور دریایی از تنگه هرمز تداوم دارد و متوقف نشده، بلکه در چارچوب مقررات تنظیمی با هدف تضمین ایمنی ناوبری است.
ایران مجاز است برای خدمات مرتبط با ایمنی ناوبری، مدیریت ترافیک و حفاظت محیطزیست دریایی، عوارض متناسب دریافت کند.
رفع تحریمها و دریافت غرامت
لغو کامل تحریمهای نفتی شامل صادرات، فروش و دسترسی به بازارهای جهانی انرژی
رفع محدودیتهای بانکی و مالی، بهویژه اتصال به سوئیفت و تسهیل نقلوانتقال ارز
آزادسازی داراییهای ایران در بانکهای خارجی
لغو تحریمهای کشتیرانی، بیمه و حملونقل بینالمللی
حذف تحریمهای مرتبط با تجارت فلزات، پتروشیمی و صنایع کلیدی
رفع محدودیتهای سرمایهگذاری خارجی در بخشهای انرژی، زیرساخت و فناوری
لغو تحریمهای اشخاص حقیقی و حقوقی (نهادها، بانکها و شرکتها)
حذف تحریمهای ثانویه آمریکا علیه طرفهای ثالث همکار با ایران
تضمین عدمبازگشت خودکار تحریمها (مکانیسمهای موسوم به اسنپبک)
ارائه تضمینهای حقوقی و عملی برای پایداری رفع تحریمها
عادیسازی روابط تجاری و بانکی با اقتصاد جهانی
تسهیل دسترسی ایران به فناوریهای پیشرفته و همکاریهای صنعتی
ایران به طرف مقابل برای دریافت غرامت فشار وارد خواهد کرد.
پایان جنگ
اعلام رسمی و حقوقی پایان مخاصمه و تعهد به عدمتوسل مجدد به زور
ارائه تضمینهای معتبر (حقوقی–سیاسی) برای عدمتکرار درگیری
احترام به حاکمیت ملی و عدممداخله در امور داخلی ایران
توقف حضور و اقدامات نظامی تهدیدزا پیرامون مرزهای ایران
بهرسمیت شناختن حقوق مشروع ایران در چارچوب حقوق بینالملل
ایجاد سازوکار نظارتی مشترک یا بینالمللی برای اجرای تعهدات
آزادی یا تعیین تکلیف بازداشتشدگان مرتبط با جنگ
تضمین امنیت کشتیرانی و انرژی در منطقه با مشارکت کشورهای ساحلی
حلوفصل اختلافات از طریق دیپلماسی و سازوکارهای چندجانبه
عدماعمال یا بازگشت تحریمها تحت عناوین دیگر
پایان جنگ در تمام منطقه از تهران تا لبنان، یمن و عراق و فلسطین
مثلث سفرهای حوزه دیپلماسی برای احقاق حقوق ملت ایران:
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در سفر به 3 کشور پاکستان، عمان و روسیه دستورکارهایی درخصوص «پایان قطعی جنگ»، «مدیریت جدید تنگه هرمز» و «رفع تحریمها و حق استفاده از انرژی صلحآمیز هستهای» را در دستور کار قرار داد.
استیفای طرح 10بندی:
بیانیه شورایعالی امنیت ملی: تضمین عدمتجاوز، استمرار کنترل ایران بر تنگه هرمز با مدیریت جدید، پذیرش حق غنیسازی، رفع تحریمها، خاتمه تمامی قطعنامههای شورای امنیت و شورای حکام، پرداخت خسارت ایران، خروج نیروهای رزمی آمریکا و توقف جنگ در همه جبههها ازجمله علیه مقاومت اسلامی قهرمان لبنان.
در همینه زمینه :
